Kolchicyna – dawkowanie leku

Ogólne zasady dawkowania kolchicyny

Kolchicyna (Colchicinum) jest dostępna w postaci tabletek doustnych, najczęściej o zawartości 0,5 mg (500 mikrogramów) substancji czynnej w jednej tabletce¹²³⁴. Stosuje się ją głównie w leczeniu ostrych napadów dny moczanowej oraz w profilaktyce tych napadów, zwłaszcza podczas rozpoczynania leczenia lekami obniżającymi poziom kwasu moczowego⁵⁶⁷⁸.

Dawkowanie u dorosłych

• Leczenie ostrego napadu dny moczanowej: Początkowo zaleca się przyjęcie 1 mg kolchicyny (2 tabletki po 0,5 mg), a po 1 godzinie kolejną dawkę 0,5 mg (1 tabletka). Przez następne 12 godzin nie należy przyjmować więcej tabletek. Po tym czasie, jeśli objawy utrzymują się, można kontynuować leczenie, przyjmując 0,5 mg co 8 godzin, aż do ustąpienia objawów, ale nie więcej niż 6 mg (12 tabletek) w trakcie jednego cyklu leczenia^9101112.
• Po zakończeniu cyklu leczenia należy odczekać co najmniej 3 dni (72 godziny) przed rozpoczęciem kolejnego cyklu^9101112.
• Profilaktyka napadów dny moczanowej: Zazwyczaj stosuje się 0,5–1 mg na dobę, często podzielone na dwie dawki (np. 0,5 mg dwa razy dziennie). Leczenie trwa zazwyczaj do 6 miesięcy od rozpoczęcia terapii lekami obniżającymi kwas moczowy. Dawkę oraz czas trwania terapii ustala lekarz, biorąc pod uwagę częstość napadów i inne czynniki^13101112.

Droga podania i postać leku

• Kolchicyna jest podawana wyłącznie doustnie w postaci tabletek, które należy połykać w całości, popijając wodą^9161718.

Dawkowanie kolchicyny w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

• W leczeniu dny moczanowej kolchicyna nie jest zalecana ani stosowana u dzieci i młodzieży¹³¹¹¹⁹.
• Wyjątkiem jest rodzinna gorączka śródziemnomorska, gdzie kolchicynę stosuje się u dzieci od 4. roku życia, zgodnie z indywidualnym schematem dawkowaniem ustalanym przez lekarza specjalistę²⁰:
• 0,5 mg na dobę u dzieci poniżej 5 lat,
• 1 mg na dobę u dzieci od 5 do 10 lat,
• 1,5 mg na dobę u dzieci powyżej 10 lat,
• Maksymalnie do 2 mg na dobę, w przypadku konieczności zwiększenia dawki, zwłaszcza u dzieci z nefropatią amyloidową.

Pacjenci w podeszłym wieku

• Kolchicynę należy stosować z ostrożnością u osób starszych, ponieważ są oni bardziej narażeni na działania niepożądane oraz toksyczność, zwłaszcza przy współistniejących chorobach nerek, wątroby lub serca^13201715.
• W większości przypadków stosuje się dawki standardowe, ale zaleca się szczególną kontrolę stanu zdrowia pacjenta.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

• U osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek dawkę należy odpowiednio zmniejszyć lub wydłużyć odstępy między dawkami, a pacjenta należy ściśle monitorować pod kątem działań niepożądanych^21222319.
• Przy klirensie kreatyniny > 50 ml/min: 0,5 mg dwa razy na dobę,
• Przy klirensie 35–49 ml/min: 0,5 mg raz na dobę,
• Przy klirensie 10–34 ml/min: 0,5 mg co 2–3 dni,
• Przy klirensie < 10 ml/min lub u osób dializowanych – kolchicyna jest przeciwwskazana²¹.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

• U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby kolchicynę należy stosować z ostrożnością i monitorować pod kątem działań niepożądanych^13162318.
• W przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby stosowanie kolchicyny jest przeciwwskazane^13162425.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

• Stosowanie kolchicyny jest przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią²⁴.
• Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez co najmniej trzy miesiące po jej zakończeniu²⁶.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie kolchicyny może się różnić w zależności od leczonej choroby:

• Dna moczanowa (ostry napad): Szczegółowy schemat opisano powyżej – początkowo większa dawka, potem mniejsze dawki do ustąpienia objawów lub do osiągnięcia maksymalnej dawki 6 mg w jednym cyklu^9101112.
• Profilaktyka napadów dny moczanowej: 0,5–1 mg na dobę, leczenie zwykle do 6 miesięcy^13101112.
• Rodzinna gorączka śródziemnomorska (u dzieci): Dawka zależna od wieku, ustalana indywidualnie przez lekarza²⁰.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

• Maksymalna dopuszczalna dawka kolchicyny w jednym cyklu leczenia wynosi 6 mg (12 tabletek po 0,5 mg) zarówno w leczeniu ostrych napadów dny moczanowej, jak i w innych wskazaniach. Nie należy przekraczać tej dawki^9101112.
• Po zakończeniu cyklu leczenia należy zachować odstęp minimum 3 dni przed ewentualnym rozpoczęciem kolejnego cyklu^9101112.
• Przedawkowanie kolchicyny jest bardzo niebezpieczne i może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych oraz śmierci. W razie podejrzenia przedawkowania konieczna jest natychmiastowa interwencja lekarska²⁷²⁸.

Podsumowanie – dawkowanie kolchicyny u różnych pacjentów