Flukonazol – dawkowanie leku

Dawkowanie flukonazolu – ogólne zasady

Flukonazol jest stosowany w leczeniu różnych zakażeń grzybiczych, takich jak kandydoza (drożdżakowe zakażenia błon śluzowych i skóry), kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, grzybica skóry i paznokci, a także w profilaktyce zakażeń grzybiczych u osób z osłabioną odpornością¹²³⁴. Dawkowanie flukonazolu zależy od kilku czynników, w tym od rodzaju zakażenia, wieku pacjenta, masy ciała, drogi podania oraz stanu nerek i wątroby⁵⁶. Flukonazol jest dostępny w różnych postaciach: kapsułkach, tabletkach, syropie oraz roztworze do infuzji dożylnej⁷⁸.

• Standardowa dawka dla dorosłych przy większości zakażeń wynosi od 50 mg do 400 mg na dobę, w zależności od wskazania¹⁴.
• W niektórych przypadkach, jak zakażenia zagrażające życiu, dawka może być zwiększona nawet do 800 mg na dobę¹⁴.
• W leczeniu kandydozy narządów płciowych często stosuje się pojedynczą dawkę 150 mg⁹¹⁰.
• Czas trwania terapii zależy od rodzaju i ciężkości zakażenia oraz odpowiedzi pacjenta na leczenie – może trwać od jednorazowego podania do kilku tygodni, a nawet miesięcy w przewlekłych przypadkach³⁴.
• Flukonazol można przyjmować doustnie (tabletki, kapsułki, syrop) lub dożylnie (roztwór do infuzji); nie ma potrzeby zmiany dawki przy zamianie drogi podania¹¹¹².

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

U dzieci i młodzieży dawkowanie flukonazolu ustala się w przeliczeniu na masę ciała (mg/kg mc.)¹⁶¹⁷.

• Niemowlęta, małe dzieci i dzieci (od 28 dni do 11 lat):
  • Kandydoza błon śluzowych: dawka początkowa 6 mg/kg mc., następnie 3 mg/kg mc. na dobę¹⁶.
  • Kandydozy inwazyjne i kryptokokowe zapalenie opon mózgowych: 6–12 mg/kg mc. na dobę¹⁶.
  • Zapobieganie zakażeniom: 3–12 mg/kg mc. na dobę, w zależności od stopnia i czasu trwania neutropenii¹⁷.
• Młodzież (12–17 lat): Lekarz decyduje, czy stosować dawkowanie jak u dorosłych, czy jak u dzieci, w zależności od masy ciała i dojrzałości¹⁶¹⁸.
• Noworodki (0–27 dni):
  • Noworodki do 14 dni: dawka jak u starszych dzieci, ale podawana co 72 godziny¹⁹.
  • Noworodki 15–27 dni: dawka jak u starszych dzieci, ale podawana co 48 godzin¹⁹.
  • Nie należy przekraczać maksymalnej dawki 12 mg/kg mc., podawanej co 48 lub 72 godziny¹⁹.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób starszych należy rozważyć modyfikację dawki w zależności od czynności nerek. Jeśli funkcja nerek jest prawidłowa, zwykle można stosować dawki jak u dorosłych²⁰.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku pojedynczej dawki nie ma konieczności zmiany dawkowania. Przy leczeniu wielokrotnymi dawkami, po dawce początkowej należy ustalić kolejne dawki w zależności od klirensu kreatyniny²⁰¹⁴:

• Klirens kreatyniny >50 ml/min – 100% zalecanej dawki
• Klirens kreatyniny ≤50 ml/min (bez dializ) – 50% zalecanej dawki
• Regularne dializy – 100% zalecanej dawki po każdej dializie

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Stosowanie flukonazolu u osób z zaburzeniami wątroby wymaga ostrożności – decyzję o leczeniu podejmuje lekarz, a dane na temat bezpieczeństwa są ograniczone²¹²².

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Stosowanie flukonazolu w ciąży nie jest zalecane, chyba że lekarz uzna to za bezwzględnie konieczne. Krótkotrwałe leczenie pojedynczą dawką 150 mg nie wydaje się zwiększać ryzyka wad wrodzonych, jednak długotrwała terapia dużymi dawkami może być związana z ryzykiem dla płodu²³. Flukonazol przenika do mleka kobiecego – po pojedynczej dawce 150 mg karmienie piersią można kontynuować, ale przy długotrwałej terapii nie zaleca się karmienia piersią²⁴.

Dawkowanie w zależności od wskazania

Flukonazol może być stosowany w różnych schorzeniach grzybiczych. Schematy dawkowania różnią się w zależności od rodzaju zakażenia:

• Kryptokokowe zapalenie opon mózgowych: dawka nasycająca 400 mg w pierwszej dobie, następnie 200–400 mg raz na dobę, zwykle przez 6–8 tygodni. W ciężkich przypadkach dawka może być zwiększona do 800 mg na dobę⁴⁵.
• Kokcydioidomikoza: 200–400 mg raz na dobę przez 11–24 miesiące lub dłużej, w razie potrzeby do 800 mg na dobę⁴.
• Kandydoza inwazyjna: dawka nasycająca 800 mg w pierwszej dobie, następnie 400 mg raz na dobę. Leczenie zwykle trwa 2 tygodnie po uzyskaniu negatywnego wyniku posiewu i ustąpieniu objawów²⁶.
• Kandydoza błon śluzowych: dawka nasycająca 200–400 mg w pierwszej dobie, następnie 100–200 mg na dobę. Czas leczenia zależy od lokalizacji zakażenia – od 7 do 30 dni²⁶.
• Kandydoza narządów płciowych: 150 mg jednorazowo. W leczeniu nawrotów 150 mg co trzeci dzień (doba 1., 4. i 7.), następnie 150 mg raz w tygodniu przez 6 miesięcy⁹²⁷.
• Grzybica skóry: 150 mg raz na tydzień lub 50 mg raz na dobę, zwykle przez 2–4 tygodnie (w grzybicy stóp nawet do 6 tygodni)²⁸.
• Grzybica paznokci (onychomikoza): 150 mg raz na tydzień aż do całkowitego odrośnięcia zdrowego paznokcia, co może trwać od 3 do 12 miesięcy²⁸.
• Profilaktyka zakażeń grzybiczych (np. u pacjentów z neutropenią): 200–400 mg na dobę, leczenie rozpoczyna się kilka dni przed spodziewanym początkiem neutropenii i kontynuuje przez 7 dni po jej ustąpieniu²⁹.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

U dzieci i młodzieży nie należy przekraczać dawki 400 mg na dobę²⁰. U noworodków, w zależności od wieku, nie należy przekraczać 12 mg/kg mc. podawanych co 48 lub 72 godziny¹⁹. Przedawkowanie flukonazolu może prowadzić do wystąpienia objawów takich jak omamy i zaburzenia zachowania. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczne jest leczenie objawowe, a w razie potrzeby hemodializa, która przyspiesza usuwanie leku z organizmu³⁰³¹.

Podsumowanie – flukonazol w różnych grupach pacjentów