Dimenhydrynat – ogólna charakterystyka działań niepożądanych
Dimenhydrynat to substancja czynna, która stosowana jest przede wszystkim w leczeniu nudności i wymiotów, szczególnie w przypadku choroby lokomocyjnej1. Podobnie jak inne leki, może powodować działania niepożądane, choć nie występują one u wszystkich pacjentów. Większość działań niepożądanych ma łagodny charakter i ustępuje samoistnie po kilku dniach stosowania234. Ich częstość i nasilenie mogą się różnić w zależności od postaci leku (tabletki, tabletki powlekane), dawki, czasu stosowania, a także indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, stan zdrowia czy równoczesne stosowanie innych leków5. Działania niepożądane mogą być również odmienne, gdy dimenhydrynat stosowany jest samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami, na przykład z cynaryzyną234.
Należy pamiętać, że przy stosowaniu każdego leku zawsze rozważa się stosunek korzyści do ryzyka, a decyzja o rozpoczęciu terapii powinna uwzględniać możliwość wystąpienia działań niepożądanych5.
Najczęstsze działania niepożądane dimenhydrynatu
Niektóre działania niepożądane występują częściej i mają zwykle łagodny charakter. Do najczęstszych należą:
- Senność, uczucie zmęczenia, ospałość lub oszołomienie – mogą pojawić się u około 8% pacjentów i zwykle ustępują samoistnie nawet podczas dalszego stosowania leku234.
- Suchość w jamie ustnej – zgłaszana przez około 5% pacjentów, najczęściej mija po kilku dniach234.
- Zawroty głowy oraz zaburzenia koncentracji5.
- Bóle głowy5.
- Nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, bóle brzucha5.
Działania niepożądane występujące rzadziej
Niektóre skutki uboczne pojawiają się rzadziej, ale mogą być bardziej uciążliwe. Należą do nich:
- Bezsenność5.
- Zaburzenia widzenia, w tym zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego56.
- Trudności w oddawaniu moczu56.
- Osłabienie mięśni5.
- Zmniejszenie łaknienia5.
- Pocenie się, wysypka, nadwrażliwość skóry na światło słoneczne56.
- Drżenia, nerwowość, parestezje (uczucie mrowienia), szum w uszach678.
- Dyspepsja (dolegliwości trawienne)678.
Rzadkie i bardzo rzadkie działania niepożądane
Do rzadziej występujących skutków ubocznych należą:
- Tachykardia (przyspieszone bicie serca), niedociśnienie5.
- Niedokrwistość hemolityczna, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość aplastyczna (zmiany w morfologii krwi)5234.
- Zaburzenia czynności wątroby, żółtaczka cholestatyczna5.
- Złuszczające zapalenie skóry, silne reakcje alergiczne, nadwrażliwość na światło56.
- Drgawki, amnezja (utrata pamięci), paradoksalna pobudliwość (szczególnie u dzieci)678.
- Pogorszenie istniejącej jaskry zamykającego się kąta678.
- Odwracalna agranulocytoza (poważny spadek liczby białych krwinek)678.
Działania niepożądane związane z preparatami złożonymi
W przypadku preparatów, w których dimenhydrynat występuje razem z cynaryzyną, mogą pojawić się także działania niepożądane charakterystyczne dla drugiej substancji czynnej, np. zaparcia, zwiększenie masy ciała, uczucie ucisku w klatce piersiowej, żółtaczka cholestatyczna, zaburzenia ruchowe czy rumieniowate reakcje skórne678.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Każde podejrzenie wystąpienia działania niepożądanego po zastosowaniu dimenhydrynatu powinno być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zgłoszenie można przesłać za pośrednictwem strony internetowej: https://smz.ezdrowie.gov.pl9101112.
Tabela – działania niepożądane dimenhydrynatu według układów narządowych i częstości występowania
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ nerwowy | Senność, ospałość, zmęczenie, oszołomienie | Bóle głowy | Parestezje, drżenia, nerwowość, zaburzenia koncentracji | Drgawki, amnezja, szum w uszach | Paradoksalna pobudliwość (zwłaszcza u dzieci) | |
| Układ krwiotwórczy | Leukopenia | Małopłytkowość | Niedokrwistość aplastyczna | Niedokrwistość hemolityczna | Odwracalna agranulocytoza | |
| Układ pokarmowy | Suchość w jamie ustnej | Bóle brzucha, nudności, biegunka | Dyspepsja, zaparcia (w preparatach z cynaryzyną) | |||
| Skóra i tkanka podskórna | Pocenie się, wysypka | Nadwrażliwość na światło, skórne reakcje alergiczne | Złuszczające zapalenie skóry | Reakcje rumieniowate, liszaj płaski (w preparatach z cynaryzyną) | ||
| Oko | Zaburzenia widzenia | Zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego | Pogorszenie jaskry zamykającego się kąta | |||
| Nerki i drogi moczowe | Trudności w oddawaniu moczu | |||||
| Wątroba i drogi żółciowe | Zaburzenia czynności wątroby, żółtaczka cholestatyczna | |||||
| Układ sercowo-naczyniowy | Tachykardia, niedociśnienie | |||||
| Psychiczne | Pobudzenie, zaburzenia snu, niepokój | Zależność lekowa (przy długotrwałym stosowaniu) |
Dimenhydrynat – działania niepożądane w praktyce
Podsumowując, dimenhydrynat może powodować szereg działań niepożądanych, jednak najczęściej mają one łagodny przebieg i ustępują samoistnie. Warto pamiętać, że w przypadku dzieci mogą wystąpić reakcje paradoksalne, a długotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem uzależnienia. Profil działań niepożądanych może różnić się w zależności od stosowanej postaci leku, obecności innych substancji czynnych oraz indywidualnych cech pacjenta5234.

















