Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego kabina samolotu stanowi wyzwanie dla organizmu seniora z chorobami przewlekłymi?
• Czym jest “zespół klasy ekonomicznej” i kto jest najbardziej narażony na zakrzepicę podczas lotu?
• Jak rozpoznać objawy zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej po podróży?
• Jakie proste nawyki i ćwiczenia skutecznie chronią przed zakrzepami w samolocie?
• Czy wysokie ciśnienie krwi wyklucza podróż samolotem i jak je kontrolować w trakcie lotu?
• Jak prawidłowo spakować leki i dostosować ich dawkowanie przy zmianie stref czasowych?
• Z jakich bezpłatnych udogodnień na lotnisku mogą skorzystać osoby starsze?

Dlaczego lot samolotem wymaga od seniora szczególnego przygotowania?

Podróż samolotem to dla wielu osób początek wymarzonego urlopu, ale dla seniorów z chorobami przewlekłymi może wiązać się z konkretnymi wyzwaniami zdrowotnymi. Kabina samolotu jest sztucznie sprężona do poziomu odpowiadającego wysokości około 1800-2400 metrów nad poziomem morza, co oznacza, że pasażerowie wdychają mniej tlenu niż zwykle. U zdrowych osób nasycenie krwi tlenem może spaść do 90-93%, natomiast u starszych pasażerów z chorobami serca lub płuc nawet do 80%. Do tego dochodzi bardzo niska wilgotność powietrza (zaledwie 10-25%), która sprzyja niezauważalnemu odwodnieniu, a długotrwałe siedzenie ogranicza przepływ krwi w nogach.^1,2,3

Właśnie dlatego wycieczki dla seniorów samolotem wymagają starannego przygotowania. Podstawą jest wizyta u lekarza prowadzącego, najlepiej 4-6 tygodni przed planowanym wylotem. Specjalista oceni, czy lot jest bezpieczny, i udzieli wskazówek dotyczących dawkowania leków, profilaktyki przeciwzakrzepowej oraz ewentualnej potrzeby dodatkowego tlenu na pokładzie. Osoby po niedawnym zawale serca, operacji kardiochirurgicznej czy z niestabilnymi chorobami przewlekłymi powinny odłożyć podróż do czasu uzyskania zgody lekarza. Warto przy tym pamiętać, że sam fakt posiadania rozrusznika serca lub kardiowertera-defibrylatora nie stanowi przeciwwskazania do podróży lotniczej.^2,4,5

Zakrzepica a lot samolotem – skąd się bierze to ryzyko?

“Zespół klasy ekonomicznej”, czyli schorzenie prowadzące do zakrzepicy żył głębokich, to jedno z najczęściej omawianych zagrożeń związanych z podróżami lotniczymi. W ciasnych fotelach pasażerowie siedzą godzinami z ugiętymi nogami, co znacząco spowalnia krążenie krwi w kończynach dolnych. Wielogodzinne pozostawanie w takiej pozycji może ograniczyć przepływ żylny w nogach nawet o trzy czwarte, a jednocześnie nasila produkcję trombiny – enzymu odgrywającego kluczową rolę w tworzeniu się skrzepów. Zakrzepica a lot samolotem to temat dotyczący nie tylko osób starszych, ale seniorzy są szczególnie narażeni ze względu na wiek, częstsze choroby towarzyszące i mniejszą ruchliwość.^3,6,7

Na pokładzie na organizm działają jednocześnie trzy niekorzystne mechanizmy: zastój krwi w żyłach nóg spowodowany długotrwałym siedzeniem, odwodnienie i zagęszczenie krwi wynikające z suchego powietrza w kabinie oraz obniżone ciśnienie tlenu uszkadzające ściany naczyń krwionośnych. Warto wiedzieć, że w pierwszych dniach po locie zakrzepica żylna aż w 95% przypadków nie daje żadnych odczuwalnych dolegliwości, a pierwsze sygnały mogą się ujawnić dopiero po kilku tygodniach, nawet do ośmiu tygodni od podróży.^3,6,7

Kogo najbardziej dotyczy długi lot samolotem i zakrzepica?

Ryzyko zakrzepicy rośnie proporcjonalnie do czasu spędzonego w powietrzu. Przy krótkich lotach, trwających mniej niż 4 godziny, prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepu jest stosunkowo niewielkie (około 0,02%), jednak przy rejsach przekraczających 8 godzin wzrasta ono do blisko 2,7%. Szczególnie niepokojące są dane dotyczące osób po 50. roku życia, u których ryzyko może sięgać nawet 10%. Należy przy tym pamiętać, że zagrożenie nie kończy się wraz z lądowaniem, tylko utrzymuje się jeszcze przez około dwa tygodnie po zakończeniu podróży.⁶

Do grupy podwyższonego ryzyka zakrzepicy podczas długiego lotu samolotem należą w szczególności osoby, u których występuje przynajmniej jeden z poniższych czynników:^3,7,14

• przebyta wcześniej zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna;
• otyłość (BMI powyżej 30);
• stosowanie hormonalnej terapii zastępczej lub antykoncepcji hormonalnej;
• żylaki kończyn dolnych lub aktywna choroba nowotworowa;
• wrodzone zaburzenia krzepnięcia krwi (trombofilia);
• bardzo wysoki (powyżej 190 cm) lub bardzo niski wzrost (poniżej 160 cm);
• niedawno przebyta operacja, uraz, ciąża lub okres do 6 tygodni po porodzie.

Warto też wiedzieć, że siedzenie przy oknie zwiększa ryzyko dwukrotnie w porównaniu z miejscem przy przejściu, bo pasażer rzadziej wstaje. Dlatego podczas rezerwacji biletu na długi lot samolotem seniorzy powinni wybierać fotel przy przejściu.^3,6,14

Jak rozpoznać objawy zakrzepicy po podróży?

Zakrzepica żył głębokich może dawać charakterystyczne objawy, choć u wielu osób początkowo przebiega bezobjawowo. Najczęstsze sygnały ostrzegawcze to:^6,8,9,10,14

• ból i obrzęk jednej nogi (zwykle łydki lub uda);
• zaczerwienienie lub przebarwienie skóry w bolącym miejscu;
• uczucie ciepła w obrębie dotkniętej kończyny;
• tkliwość i bolesność przy dotyku.

Znacznie groźniejszym powikłaniem jest zatorowość płucna, która powstaje, gdy fragment skrzepu oderwie się i dotrze z prądem krwi do płuc. Jest to stan bezpośrednio zagrażający życiu. Jeśli po podróży pojawią się którekolwiek z poniższych objawów, należy bezzwłocznie wezwać pogotowie:^6,8,14

• nagła duszność lub skrócony oddech;
• ból w klatce piersiowej nasilający się przy głębokim wdechu;
• szybkie lub nieregularne bicie serca;
• kaszel, czasem z odkrztuszaniem krwi;
• omdlenie, zawroty głowy lub nagłe zblednięcie.

Jak skutecznie zapobiegać zakrzepicy podczas lotu?

Zakrzepicy związanej z podróżą lotniczą można skutecznie zapobiegać. Podstawowe zasady profilaktyki obowiązują wszystkich pasażerów, a stosowanie się do nich jest szczególnie ważne podczas długiego lotu samolotem. Oto najważniejsze zalecenia:^6,11,14

• co 1-2 godziny wstawać z fotela i przejść się po kabinie;
• podczas siedzenia wykonywać ćwiczenia stóp: zginanie i prostowanie w stawach skokowych, krążenie stopami, napinanie mięśni łydek;
• pić około 300 ml płynów na każdą godzinę lotu, najlepiej wodę niegazowaną lub napoje izotoniczne;
• unikać alkoholu i nadmiaru kawy, które działają moczopędnie i pogłębiają odwodnienie;
• założyć luźne, wygodne ubranie bez elementów uciskających okolice kostek, kolan czy pasa;
• nie krzyżować nóg i nie trzymać bagażu pod nogami, by nie ograniczać przestrzeni na ruchy.

Strój na podróż samolotem to kwestia, którą wielu pasażerów bagatelizuje. Eleganckie ubrania, przylegające spodnie czy ciasne buty utrudniają swobodny przepływ krwi, gdy siedzimy z ugiętymi nogami, ponieważ ucisk na łydki, uda i pachwiny sprzyja zastojowi żylnemu. Najlepszym wyborem jest luźniejsza odzież, np. dresowa, która nie krępuje ruchów. Powyższe zasady warto stosować podczas każdej podróży trwającej dłużej niż 3 godziny, niezależnie od środka transportu.^6,7,9

Pończochy uciskowe i leki przeciwzakrzepowe – dla kogo?

Osoby z umiarkowanym ryzykiem zakrzepicy powinny oprócz powyższych zasad nosić podczas lotu podkolanówki o stopniowanym ucisku, zapewniające ciśnienie na poziomie kostki 15-30 mm Hg. Badania wykazały, że u pasażerów stosujących pończochy uciskowe zakrzepica występowała u zaledwie 0,2% osób, w porównaniu z 3,7% u tych, którzy ich nie nosili. Podkolanówki sięgające do kolan są równie skuteczne jak te sięgające do uda, a jednocześnie wygodniejsze i tańsze.^2,3,6,7

W przypadku osób z bardzo wysokim ryzykiem (na przykład z aktywną chorobą nowotworową, po niedawnej operacji lub z przebytą zakrzepicą) lekarz może zalecić farmakologiczną profilaktykę. Leki na rozrzedzenie krwi a lot samolotem to temat, który powinien być zawsze omawiany indywidualnie ze specjalistą. Najczęściej stosuje się heparynę drobnocząsteczkową (na przykład enoksaparynę w dawce 40 mg podskórnie) w dniu podróży.^3,11

Warto wiedzieć, że aspiryna nie stanowi skutecznej ochrony przed zakrzepicą żylną. Działa ona wyłącznie na mechanizm płytkowy krzepnięcia, który odpowiada za powstawanie zakrzepów w tętnicach (takich jak te prowadzące do zawału czy udaru), natomiast zakrzepy żylne powstają w wyniku odmiennej kaskady procesów krzepnięcia osoczowego, na którą aspiryna nie ma istotnego wpływu. Osoby na co dzień przyjmujące leki przeciwzakrzepowe (warfarynę lub riwaroksaban) są już farmakologicznie chronione, ale powinny skonsultować podróż z lekarzem.^6,7,14

Wysokie ciśnienie a lot samolotem – czy to bezpieczne?

Nadciśnienie tętnicze to jedna z najczęstszych chorób przewlekłych u seniorów, dlatego pytanie o to, czy lot samolotem podnosi ciśnienie krwi, pojawia się bardzo często. Hałas silników, stres związany z podróżą, zmiana stref czasowych i zakłócenie rytmu snu mogą u osób z nadciśnieniem prowadzić do jeszcze większego wzrostu ciśnienia. Jak podkreślają specjaliści, podróż lotnicza bywa najpoważniejszym „testem wysiłkowym” od tygodni, bo wymaga dźwigania bagaży i szybkiego przemieszczania się po lotniskach.^1,11

Podróżowanie z umiarkowanie kontrolowanym nadciśnieniem nie jest przeciwwskazaniem do lotu, ale niekontrolowane nadciśnienie wymaga indywidualnej decyzji lekarza. Warto też pamiętać, że leki obkurczające błonę śluzową nosa, stosowane na „zatykanie uszu”, mogą podnosić ciśnienie krwi i osoby z ciężkim nadciśnieniem powinny ich unikać.^1,2,11

Jak kontrolować ciśnienie podczas podróży?

Kluczem do bezpiecznego lotu z nadciśnieniem jest konsekwentne przyjmowanie leków. Zmiana stref czasowych może wymagać dostosowania godzin ich przyjmowania, dlatego warto omówić to z lekarzem przed wyjazdem. Dobrym pomysłem jest zabranie przenośnego ciśnieniomierza, ponieważ nadciśnienie zwykle nie daje wyraźnych objawów (bywa wręcz nazywane „cichym zabójcą”) a regularne pomiary są jedynym sposobem kontroli.^11,12,13

Warto zadbać też o redukcję stresu: stosować techniki relaksacyjne, takie jak głębokie oddychanie czy słuchanie muzyki. Osoby z nadciśnieniem powinny unikać nadmiernie słonych posiłków na lotnisku i w samolocie, ponieważ sód zatrzymuje wodę w organizmie i sprzyja wzrostowi ciśnienia. Wiele linii lotniczych umożliwia zamówienie posiłków dietetycznych (w tym o obniżonej zawartości soli) ale trzeba to zgłosić z odpowiednim wyprzedzeniem, zazwyczaj co najmniej 24 godziny przed wylotem.^1,2,12

Jak przewozić leki w samolocie i o czym pamiętać?

Prawidłowe spakowanie leków to jeden z najważniejszych elementów bezpiecznej podróży. Zasada numer jeden: wszystkie leki muszą znajdować się w bagażu podręcznym, nigdy w rejestrowanym. Walizka nadawana do luku może zaginąć lub zostać narażona na skrajne temperatury, a apteczka pokładowa zawiera jedynie ograniczony zestaw preparatów. Oto lista rzeczy, które powinny znaleźć się w podręcznej apteczce:^2,5,11

• wszystkie leki przyjmowane na stałe w oryginalnych opakowaniach z etykietami;
• zapas leków na cały czas wyjazdu plus dodatkowa porcja na co najmniej dwa tygodnie;
• lista preparatów z dawkowaniem oraz zaświadczenie od lekarza (najlepiej po polsku i angielsku);
• specjalne etui chłodzące dla leków wymagających niskiej temperatury;
• karta ICE (In Case of Emergency) z danymi kontaktowymi do bliskich oraz informacjami o chorobach i alergiach.

Zaświadczenie od lekarza jest szczególnie przydatne przy przewożeniu insuliny, heparyny czy innych leków w strzykawkach, ponieważ standardowe przepisy dotyczące płynów w bagażu podręcznym mogą budzić wątpliwości służb bezpieczeństwa. Osoby z rozrusznikiem serca lub kardiowerterem-defibrylatorem powinny dodatkowo mieć przy sobie dokument potwierdzający wszczepienie urządzenia i jego rodzaj. Bramki bezpieczeństwa na lotnisku nie uszkodzą takiego urządzenia, ale warto poinformować obsługę, aby umożliwić kontrolę ręczną zamiast przechodzenia przez wykrywacz metali.^5,1

Co z lekami przy zmianie stref czasowych?

Zmiana stref czasowych to wyzwanie dla osób przyjmujących leki o ściśle określonych porach, zwłaszcza insulinę. Przy podróży na wschód dzień się skraca, więc może być konieczne zmniejszenie dawki insuliny pierwszego dnia po przylocie. Przy podróży na zachód dzień się wydłuża, co może wymagać dodatkowej dawki. Od drugiego dnia w miejscu docelowym można zwykle wrócić do normalnego schematu dawkowania.¹¹

W przypadku leków na nadciśnienie czy choroby serca zasada jest prostsza: należy przyjmować je regularnie, dostosowując godziny do czasu lokalnego, ale unikając podwójnych dawek. Konkretny plan najlepiej ustalić z lekarzem przed wyjazdem. Osoby z cukrzycą powinny dodatkowo zabrać na pokład szybko działającą insulinę w formie wstrzykiwacza pen oraz przekąski na wypadek opóźnień.^1,11

Co senior powinien wiedzieć przed pierwszym lotem samolotem?

Jeśli to pierwszy lot samolotem, co trzeba wiedzieć przede wszystkim? Przede wszystkim to, że polskie lotniska i linie lotnicze oferują szereg udogodnień ułatwiających podróż osobom starszym. Warto z nich skorzystać – wystarczy odpowiednio wcześnie zgłosić swoje potrzeby.

Polskie Linie Lotnicze LOT udostępniają trzy rodzaje asysty, które można wybrać już w formularzu rezerwacyjnym podczas zakupu biletu: pomoc w pokonywaniu dłuższych dystansów na lotnisku, asystę przy wchodzeniu i wychodzeniu z samolotu (w tym z użyciem sprzętu specjalistycznego, np. windy, gdy brak rękawa pasażerskiego) oraz wsparcie przy dotarciu od drzwi samolotu do wyznaczonego miejsca na pokładzie. Potrzebę takiej pomocy należy zgłosić najpóźniej 48 godzin przed wylotem. Usługi te są bezpłatne.¹⁵

Polskie porty lotnicze również dostosowują swoją infrastrukturę do potrzeb starszych podróżnych. Terminale wyposażone są w windy, schody ruchome, przestronne toalety przystosowane dla osób o ograniczonej mobilności, a także wygodne strefy odpoczynku z siedziskami w strefach oczekiwania. Na przykład krakowskie Lotnisko Balice oferuje dodatkowo pomoc w odprawie biletowej, przejściu przez kontrolę bezpieczeństwa oraz dotarciu do bramki odlotu, a także wsparcie przy odbiorze bagażu po przylocie. Z kolei warszawskie Lotnisko Chopina wprowadziło bezpłatną usługę Fast Track dla pasażerów od 70. roku życia, pozwalającą ominąć kolejkę do kontroli bezpieczeństwa. Na lotnisku działa też całodobowy pokój wyciszenia, w którym osoby źle znoszące tłum i hałas mogą się odprężyć i zrelaksować przed dalszą podróżą.^16,17

Przy wyborze miejsca w samolocie najlepiej zdecydować się na fotel przy przejściu, który ułatwia wstawanie i spacery po kabinie. Warto też poprosić o miejsce z większą przestrzenią na nogi – na przykład przy drzwiach ewakuacyjnych.^15,14

Aby lot samolotem przebiegł komfortowo, warto zabrać na pokład:^1,6

• własną butelkę na wodę (do napełnienia po kontroli bezpieczeństwa);
• zdrowe przekąski na wypadek opóźnień;
• coś ciepłego do okrycia – szal lub sweter, ponieważ temperatura w kabinie bywa zmienna;
• wygodne obuwie, łatwe do zdjęcia i założenia;
• ulubioną książkę, krzyżówki lub słuchawki do muzyki, które pomogą się zrelaksować podczas rejsu.

Na rejsach dalekodystansowych oraz wybranych rejsach średniego dystansu LOT oferuje także możliwość zamówienia specjalnych posiłków dostosowanych do wymogów zdrowotnych – na przykład dla diabetyków, bezglutenowych czy o niskiej zawartości soli. Taką potrzebę należy zgłosić nie później niż 24 godziny przed odlotem.^15,2

Jeśli senior cierpi na choroby układu oddechowego, takie jak astma czy POChP, warto poinformować o tym personel pokładowy zaraz po zajęciu miejsca – załoga dysponuje butlami z tlenem i jest przeszkolona w udzielaniu pierwszej pomocy, a w razie potrzeby może skontaktować się z lekarzami na ziemi.^1,5

Jak radzić sobie z jet lagiem i snem w podróży?

Jet lag, czyli rozregulowanie wewnętrznego zegara biologicznego po zmianie stref czasowych, jest bardziej dotkliwy przy podróżach na wschód niż na zachód. Aby złagodzić jego skutki, warto zadbać o odpowiednią ilość snu przed podróżą, a po przylocie jak najszybciej dostosować się do lokalnego czasu. Przy podróży na wschód pomocna jest ekspozycja na poranne światło słoneczne, które pomaga „przestawić” zegar biologiczny.^1,11

Melatonina jest uznawana za skuteczny środek łagodzący objawy jet lagu. Specjaliści przestrzegają jednak przed przyjmowaniem leków nasennych, których pacjent wcześniej nie stosował, ponieważ mogą powodować nieprzewidywalne reakcje w połączeniu z innymi lekami. Co więcej, tabletki nasenne wydłużają okres bezruchu, co zwiększa ryzyko zakrzepicy. Lepiej trzymać się swoich codziennych rytuałów i jeść posiłki o porach odpowiadających lokalnemu czasowi w miejscu docelowym.^1,7,11

Podsumowanie

Podróż samolotem dla seniora z chorobami przewlekłymi jest jak najbardziej możliwa i bezpieczna, pod warunkiem odpowiedniego przygotowania. Najważniejsze kroki to wizyta u lekarza przed wylotem, spakowanie wszystkich leków do bagażu podręcznego w oryginalnych opakowaniach oraz zabranie dokumentacji medycznej. Osoby z nadciśnieniem powinny konsekwentnie przyjmować leki i unikać czynników podnoszących ciśnienie. Profilaktyka zakrzepicy podczas długiego lotu opiera się na regularnym wstawaniu i spacerach po kabinie co 1-2 godziny, ćwiczeniach stóp podczas siedzenia, piciu dużej ilości wody oraz noszeniu wygodnego, luźnego ubrania. Osoby z podwyższonym ryzykiem powinny stosować podkolanówki uciskowe, a w przypadku bardzo wysokiego ryzyka lekarz może zalecić dodatkowe leki przeciwzakrzepowe. Dobrze przygotowany senior może cieszyć się podróżą bez obaw, bo klucz do bezpiecznego lotu leży w świadomym przygotowaniu jeszcze na ziemi.

Świat medycyny nie stoi w miejscu – każdego miesiąca na rynek wprowadzane są nowe leki, które mają na celu poprawę jakości życia pacjentów. Niektóre z tych preparatów to nowoczesne terapie dla osób zmagających się z ciężkimi chorobami, inne – to wsparcie w codziennych dolegliwościach. Przygotowaliśmy dla Ciebie opowieść o lekach, które mogą zmienić podejście do leczenia. Poznajcie grudniowe nowości.

Kiedy ciało walczy ze sobą – leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące

Grudzień 2024 to miesiąc, w którym zarejestrowano kilka leków na choroby autoimmunologiczne. Schorzenia takie jak łuszczyca czy choroba Behçeta, często przypominają walkę organizmu przeciwko samemu sobie. Na pomoc przychodzą leki, które uspokajają ten „wewnętrzny konflikt”. Apremilast Polpharma i Ozlam zmniejszają stany zapalne, łagodzą ból stawów i zmiany skórne, pozwalając pacjentom cieszyć się codziennym życiem bez dyskomfortu.

Z kolei nowotwory wymagają bardziej zdecydowanego podejścia. Oxaliplatin Fosun Pharma, lek podawany w formie infuzji, skutecznie blokuje rozwój komórek nowotworowych w raku okrężnicy i odbytnicy. To broń, która w połączeniu z innymi lekami pomaga pacjentom pokonać chorobę lub zapobiega jej nawrotom.

Bezpieczna podróż krwi – leki na krew i układ krwiotwórczy

W grudniu 2024 nie zabrakło też klasycznych substancji od nowych producentów. Zakrzepy mogą działać jak przeszkody na drodze życia – blokują przepływ krwi, prowadząc do zawałów i udarów. Leki takie jak Apixaban Gedeon Richter, Apixaban Reddy i Prubdaq to „strażnicy” zapobiegający powstawaniu skrzepów po operacjach biodra lub kolana. Chronią również przed udarami u osób z zaburzeniami rytmu serca.

Dla osób, które przeszły operacje lub zmagają się z zakrzepicą, stworzono Dabigatran etexilate G.L. – kapsułki pomagające chronić zarówno dorosłych, jak i dzieci. Dovequa i Rivaroxaban Orion dodatkowo zmniejszają ryzyko powikłań u pacjentów z chorobami naczyniowymi i po przebytych zawałach.

Nie można zapominać o sile współpracy – Ticagrelor Holsten i Ticagrelor Medical Valley w duecie z aspiryną pomagają zapobiegać kolejnym zawałom u osób z grupy wysokiego ryzyka.

Zakażenia – gdy organizm potrzebuje dodatkowej ochrony

Ciężkie infekcje, zwłaszcza te szpitalne, wymagają silnej broni. Piperacillin + Tazobactam Accord to lek dożylny stosowany w leczeniu poważnych zakażeń, takich jak zapalenie płuc związane z wentylacją. W przypadku rzadkich chorób skóry, takich jak trąd, czy chorób związanych z osłabioną odpornością, np. AIDS, skuteczny jest Dusalm, który działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie.

Choroby przewlekłe – codzienna walka o równowagę

Czy grudzień 2024 to rok, w którym zarejestrowano jakieś nowości na nadciśnienie? Dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, którzy szukają skutecznej terapii, powstał Aldan Combo – lek obniżający ciśnienie krwi dzięki połączeniu dwóch substancji – peryndoprylu i amlodypiny.

Osoby z cukrzycą typu 2 mogą sięgnąć po Raskal – lek łączący działanie dapagliflozyny i metforminy, lub Tingapla (linagliptyna)– preparat wspomagający wydzielanie insuliny, który pomaga utrzymać stabilny poziom cukru we krwi.

Zdrowie psychiczne i neurologiczne – balans dla umysłu i ciała

Schizofrenia i choroba afektywna dwubiegunowa to choroby, które zakłócają codzienną równowagę emocjonalną. Egolanza pomaga stabilizować nastrój i redukować objawy psychotyczne, natomiast Lurasidone Teva B.V. to lek, który można stosować nawet u młodzieży od 13. roku życia.

Dla pacjentów z przewlekłym bólem stworzono Trabumag – lek łączący działanie tramadolu i magnezu, który wspomaga osoby cierpiące na ból związany z niedoborami magnezu.

Inne leki i szczepionki – kompleksowa ochrona

Problemy z erekcją mogą znacząco wpływać na jakość życia. Akyris zawiera tadalafil – substancję zwiększającą przepływ krwi, co pozwala na osiągnięcie i utrzymanie wzwodu.

Dna moczanowa to choroba związana z nadmiarem kwasu moczowego. Adnamil (allopurinol) pomaga obniżyć jego poziom, zapobiegając bolesnym atakom choroby.

Ból jest często nieproszonym gościem w naszym życiu. Dla pacjentów z przewlekłymi bólami stawów stworzono ESONALGEN, który nie tylko łagodzi stan zapalny, ale także chroni żołądek przed podrażnieniami. Jeśli ból pojawia się miejscowo, np. po urazie, warto sięgnąć po Medulan – żel z diklofenakiem, który szybko zmniejsza obrzęk i daje uczucie ulgi. A dla osób z chorobami reumatycznymi jest MEL MED – rozpuszczalne tabletki z meloksykamem, które są wygodne dla osób mających trudności z połykaniem.

Levofloxacin PF RAFARM to krople do oczu skuteczne w walce z bakteryjnym zapaleniem spojówek. Vaxigrip to szczepionka chroniąca przed grypą – zalecana szczególnie przed sezonem jesienno-zimowym.

W leczeniu łuszczycy owłosionej skóry głowy pomaga Clobetasol Propionate Belupo w formie szamponu, który łagodzi świąd i zmniejsza zmiany skórne. Natomiast osoby z astmą mogą odetchnąć pełną piersią dzięki Aerox – wziewnemu lekowi, który redukuje stan zapalny i rozszerza drogi oddechowe.

Leki stosowane w szpitalach – wsparcie w najtrudniejszych chwilach

W ostrych stanach niewydolności serca, gdy konwencjonalne terapie zawodzą, stosuje się Levosimendan Waymade – lek podawany dożylnie, który wspomaga pracę serca, poprawiając jego wydolność.

Bez recepty, ale skutecznie

Na ból gardła i podrażnienia podczas infekcji warto sięgnąć po pastylki Synosept APTEO MED – ich składniki działają odkażająco i łagodzą ból, pomagając szybciej odzyskać komfort.

Podsumowanie

Nowe leki to nie tylko kolejne nazwy na opakowaniach – to realne wsparcie dla pacjentów w walce o lepsze zdrowie i codzienny komfort. Co prawda w grudniu 2024 pojawiły się zamienniki popularnych leków, ale dzięki różnorodności form i zastosowań każdy pacjent może znaleźć terapię dopasowaną do swoich potrzeb. Niezależnie od rodzaju leczenia, pamiętaj, aby zawsze stosować leki zgodnie z zaleceniami lekarza i farmaceuty – to klucz do bezpiecznego i skutecznego leczenia.

W kategorii leków dostępnych bez recepty uwagę zwraca Belbital, nowy preparat w formie tabletek zawierających 10 mg biotyny, który wspiera kondycję włosów, skóry i paznokci. To doskonała propozycja dla osób zmagających się z ich osłabieniem, szczególnie w okresach większego obciążenia organizmu.

Dla tych, którzy często borykają się z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, ciekawym rozwiązaniem może być Helicid Rapid w postaci twardych kapsułek zawierających 20 mg omeprazolu. Ten lek pomaga w walce z refluksem i zgagą, zapewniając szybkie ukojenie.

Na sezon przeziębieniowy idealnie wpasowuje się Orofar Ultra – pastylki twarde z 8,75 mg flurbiprofenu, które łagodzą zarówno ból gardła, jak i stan zapalny. Nie zabrakło także nowości wśród preparatów przeciwbólowych – Paracetamol + Codeine APAP w formie tabletek powlekanych, łączący 500 mg paracetamolu i 15 mg kodeiny, stanowi wsparcie w walce z silnym bólem i gorączką.

Co nowego pojawiło się w lekach na receptę w październiku?

Leki działające na krew i układ krwiotwórczy

Dla pacjentów wymagających leczenia specjalistycznego październik przyniósł kilka istotnych nowości. W obszarze leczenia układu krwiotwórczego pojawił się Apinoptim, tabletki powlekane dostępne w dawkach 2,5 mg i 5 mg, zawierające apiksaban, który zapobiega epizodom zakrzepowo-zatorowym oraz udarom mózgu. Kolejnym ważnym preparatem jest Dabigatran Eteksylan Polpharma w postaci twardych kapsułek dostępnych w dawkach 75 mg, 110 mg i 150 mg, również dedykowany prewencji i leczeniu zakrzepicy.

Następną istotną nowością jest Eltrombopag Polpharma, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 12,5 mg, 25 mg, 50 mg i 75 mg. Lek ten znajduje zastosowanie u pacjentów z pierwotną małopłytkowością immunologiczną (ITP), którzy nie reagują wystarczająco na inne metody leczenia. Jest również wskazany w leczeniu małopłytkowości u pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C (WZW C). Lek zawiera eltrombopag, który dzięki wspomaganiu produkcji płytek krwi zmniejsza ryzyko krwawień, co jest szczególnie ważne w terapii tych schorzeń.

Leki stosowane w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego

Nowości nie ominęły też terapii chorób cywilizacyjnych związanych z układem sercowo-naczyniowym. Wśród leków obniżających ciśnienie krwi warto wymienić POLTRIQ – innowacyjny preparat w postaci tabletek powlekanych, dostępny w kilku kombinacjach dawek, łączący peryndopryl, indapamid i amlodypinę. Kolejny preparat to Ladinorm, kapsułki twarde oferujące kombinacje dawek ramiprylu i bisoprololu, które skutecznie obniżają ciśnienie. Dla pacjentów z problemami lipidowymi na rynku pojawił się Pitipix, tabletki powlekane z dawkami 1 mg, 2 mg i 4 mg pitawastatyny, wspierający kontrolę poziomu cholesterolu.

Leki na układ nerwowy

Układ nerwowy zyskał również nowe możliwości leczenia. Adifemu, Dimethyl fumarate Aurovitas, Dimethyl fumarate Polpharma oraz Dimforda to preparaty oparte na fumaranie dimetylu, dostępne w formie kapsułek dojelitowych w dawkach 120 mg i 240 mg. Zostały one wprowadzone na rynek jako leki dla pacjentów z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego, zarówno dorosłych, jak i młodzieży od 13. roku życia. Ich działanie pozwala na zmniejszenie nasilenia rzutów choroby i poprawę kontroli nad jej przebiegiem, co przekłada się na wyższą jakość życia pacjentów.

Warto pamiętać także o leku o nazwie handlowej Bupropion Accord. To tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu, które zawierają bupropion w dawce 150 mg. Bupropion to substancja, którą wykorzystuje się do leczenia epizodów depresji o dużym nasileniu.

Leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące

Październik nie ominął również onkologii. Hydroxycarbamid Eugia (hydroksykarbamid) w postaci kapsułek o dawce 500 mg został wprowadzony na rynek jako wsparcie w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej, a Nilotinib STADA (nilotynib) w formie kapsułek dostępnych w dawkach 50 mg, 150 mg i 200 mg oferuje nowe możliwości terapii dla pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową z chromosomem Philadelphia.

Pemetrexed Glenmark (pemetreksed), dostępny jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawkach 100 mg i 500 mg, okazał się cennym narzędziem w leczeniu nowotworów, takich jak międzybłoniak opłucnej czy niedrobnokomórkowy rak płuca. Z kolei dla pacjentów z rakiem prostaty opornym na kastrację z przerzutami na rynek wprowadzono Tagant (enzalutamid), tabletki powlekane w dawkach 40 mg i 80 mg, który oferuje nowoczesne podejście do terapii tego rodzaju nowotworów.

Warto również wspomnieć o Vinorelbine medac, kapsułkach dostępnych w dawkach 20 mg, 30 mg i 80 mg. Zawiera substancję o nazwie winorelbina. Ten lek znajduje zastosowanie w leczeniu nowotworów, takich jak rak piersi czy rak płuc. Dzięki swojej formie doustnej stanowi wygodną i skuteczną opcję terapeutyczną dla pacjentów onkologicznych, zapewniając łatwość stosowania i precyzję dawkowania. Nowe preparaty w tej kategorii otwierają nowe możliwości w terapii nowotworów, zapewniając pacjentom większą skuteczność i elastyczność w doborze leczenia.

Z kolei Apremilast Krka (apremilast), dostępny w tabletkach powlekanych w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg lub jedynie jako 30 mg, stanowi nowoczesne wsparcie w terapii łuszczycowego zapalenia stawów. Lek ten może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z innymi lekami modyfikującymi przebieg choroby (LMPCh). Dzięki swojemu działaniu przeciwzapalnemu znacząco redukuje objawy związane z łuszczycowym zapaleniem stawów, poprawiając codzienne funkcjonowanie pacjentów.

Leki na układ moczowy

Na uwagę zasługują także leki z kategorii urologii. Begirax i Iretig to nowości z mirabegronem stosowane w terapii zespołu pęcherza nadreaktywnego, dostępne w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu o dawce 50 mg, które poprawiają komfort życia pacjentów poprzez zmniejszenie częstotliwości oddawania moczu. Natomiast Tadalafil Egis, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 10 mg i 20 mg tadalafilu, wspiera pacjentów zmagających się z zaburzeniami erekcji.

Inne leki na receptę

W październikowych nowościach znajduje się także całkiem sporo preparatów z innych grup. Wśród leków przeciwalergicznych i przeciwzapalnych warto wspomnieć o preparacie Azaneson, aerozolu do nosa zawierającym 137 μg propianinu flutikazonu i 50 μg azelastyny na dawkę, oraz leku Furocort, aerozolu do nosa z dawką 27,5 μg flutikazonu w formie furoinianu na dawkę, które łagodzą objawy alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.

Możemy tu wyróżnić także Timohep Forte, tabletki zawierające 200 mg tymonacyku, który wspiera regenerację wątroby w różnych schorzeniach, takich jak stłuszczenie czy uszkodzenie tego narządu. Inny preparat to Cholecalciferol mibe w formie kapsułek dostarcza 50 000 IU witaminy D3, pomagając uzupełnić jej niedobory i wspierać zdrowie kości oraz odporność.

Leki stosowane w lecznictwie zamkniętym

Na koniec warto wspomnieć o nowościach w lecznictwie zamkniętym. Vancomycin Pharmline (wankomycyna), dostępny w formie proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawce 1000 mg, jest stosowany w leczeniu poważnych zakażeń, takich jak zapalenie wsierdzia czy infekcje kości. To kolejny krok w stronę skutecznego leczenia w warunkach szpitalnych.

Podsumowanie

Październik 2024 roku dostarczył wiele nowych leków, które z pewnością znajdą swoje miejsce w codziennej praktyce medycznej i aptecznej. Od leków dostępnych bez recepty na popularne dolegliwości, po zaawansowane terapie specjalistyczne – ten miesiąc poszerzył możliwości leczenia i poprawy jakości życia pacjentów w różnych obszarach terapeutycznych. Nowe preparaty nie tylko zwiększają dostępność opcji terapeutycznych, ale także dają szansę na skuteczniejsze i bardziej dopasowane leczenie wielu schorzeń.

Objawy grypy rozwijają się szybko i najczęściej obejmują: wysoką gorączkę, która pojawia się nagle i utrzymuje przez kilka dni. Choremu często towarzyszy silny ból głowy i gardła, a także suchy i męczący kaszel, który może utrzymywać się długo po ustąpieniu innych objawów. W przebiegu grypy katar zwykle nie występuje lub jest bardzo łagodny [1].

Jak dochodzi do zakażenia wirusem grypy?

Infekcja rozprzestrzenia się drogą kropelkową, co oznacza, że do zakażenia może dojść podczas zwykłej rozmowy z osobą chorą, a także w trakcie kaszlu i kichania. Wirus grypy może być przenoszony jeszcze przed wystąpieniem objawów oraz przez około 5-7 dni po zakażeniu. Ponadto wirus grypy może znajdować się na różnych przedmiotach, skąd łatwo może zostać przeniesiony w okolice ust, nosa i oczu. Dlatego warto pamiętać o regularnym myciu rąk oraz ich odkażaniu, a także dezynfekcji powierzchni i przedmiotów, zwłaszcza tych, z których korzysta duża grupa osób, np. w przychodniach czy aptekach [1,2].

Jakie są powikłania po grypie?

U większości osób pełny powrót do zdrowia może zająć kilka dni, jednak w pewnych grupach pacjentów istnieje wyższe ryzyko wystąpienia powikłań po grypie. Szczególnie narażone na powikłania po grypie są dzieci, seniorzy oraz kobiety w ciąży, a także osoby z obniżoną odpornością i chorobami przewlekłymi.

Niedoleczona grypa może powodować następujące problemy zdrowotne:

• wtórne bakteryjne zapalenie płuc – nieleczona lub niedoleczona grypa może wywoływać nadkażenie bakteriami, najczęściej paciorkowcami lub gronkowcami. W większości przypadków wymaga leczenia antybiotykami. Jeśli jednak terapia nie zostanie podjęta, może dojść do sepsy, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia;
• zapalenie mięśnia sercowego – wirus grypy może atakować mięsień sercowy, prowadząc do stanu zapalnego. Typowe objawy obejmują ogólne osłabienie, ból w klatce piersiowej, duszność oraz arytmię. Nie trudno zauważyć, że pogrypowe zapalenie mięśnia sercowego może nieść poważne konsekwencje, które mogą wymagać hospitalizacji;
• zapalenie mięśni – to dość rzadkie powikłanie polegające na rozwoju stanu zapalnego mięśni, które powoduje osłabienie, ból oraz sztywność, najczęściej w obrębie kończyn dolnych. Pierwsze objawy mogą pojawić się kilka dni po infekcji i zazwyczaj są łagodne. Leczenie polega na odpoczynku, nawadnianiu organizmu oraz, jeśli to konieczne, stosowaniu leków przeciwbólowych;
• zapalenie mózgu lub opon mózgowych – to rzadkie, ale poważne powikłanie neurologiczne, którego może prowadzić do bólu głowy, drgawek oraz uszkodzenia mózgu;
• zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) – to powikłanie, w przebiegu którego dochodzi do silnego stanu zapalnego płuc objawiającego się dusznością, spadkiem poziomu tlenu we krwi oraz sinicą. Jest to stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej;
• niewydolność wielonarządową – zakażenie wirusem grypy, szczególnie jeśli jest nieleczone lub niewłaściwie leczone, w skrajnych przypadkach może prowadzić do uszkodzenia wielu narządów, takich jak płuca, serce, nerki oraz wątroby. Jest to stan zagrażający życiu;
• zaostrzenie chorób przewlekłych – infekcja wirusem grypy może pogorszyć stan zdrowia osób, które zmagają się z chorobami przewlekłymi, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), astma, niewydolność serca oraz cukrzyca;
• zapalenie zatok i ucha środkowego – grypa może prowadzić do rozwoju zapalenia zatok i/lub infekcji w obrębie ucha środkowego;
• powikłania pogrypowe u kobiet w ciąży – mogą obejmować m.in. przedwczesny poród, niską masę urodzeniowa dziecka, poronienie, wystąpienie zakrzepicy u matki, a także zwiększone ryzyko wad wrodzonych lub zaburzeń neurologicznych u dziecka [1-3].

Po jakim czasie występują powikłania po grypie?

Powikłania po grypie mogą wystąpić w różnym czasie, w zależności od stanu zdrowia pacjenta i rodzaju powikłania. Najczęściej pojawiają się w ciągu kilku dni do dwóch tygodni od wystąpienia pierwszych objawów grypy. W przypadku osób o osłabionym układzie odpornościowym, starszych, dzieci oraz osób z chorobami przewlekłymi, ryzyko powikłań jest większe.

Jak uniknąć powikłań po grypie?

Uniknięcie powikłań po grypie wymaga podjęcia odpowiednich działań, zarówno profilaktycznych, jak i szybkiego reagowania na pierwsze oznaki rozwoju infekcji. Oto wskazówki dotyczące tego, jak możesz uniknąć powikłań po grypie:

• przeprowadzaj szczepienia – jest to najskuteczniejsza forma profilaktyki. Choć nie daje 100% ochrony, może zmniejszyć intensywność i czas trwania objawów w przypadku infekcji wirusem grypy oraz zmniejszyć ryzyko rozwoju powikłań. Szczepienie przeciwko wirusowi grypy należy wykonywać co roku, ponieważ wirus mutuje, a preparaty muszą być dostosowane do aktualnych wersji wirusa. Szczepienia są szczególnie ważne dla osób starszych, dzieci, pacjentów z chorobami przewlekłymi oraz kobiet w ciąży, dla których są bezpieczne;
• w przypadku infekcji wykonaj test – aby upewnić się, że masz grypę, możesz wykonać tzw. test combo, dostępny w aptekach. Testy te wykonują także niektóre przychodnie. Pozwoli to potwierdzić, czy infekcja to faktycznie grypa;
• skonsultuj się z lekarzem – jeśli masz do czynienia z grypą, specjalista dobierze odpowiednie leki, co pozwoli skrócić czas trwania infekcjii zmniejszy ryzyko wystąpienia powikłań. Jednym z takich leków może być oseltamiwir, który działa najlepiej, gdy zostanie podany w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów. Lek może być również stosowany profilaktycznie u osób, które miały kontakt z chorym;
• pozwól sobie na odpoczynek – wysiłek fizyczny i praca mogą osłabić odporność i zwiększyć ryzyko powikłań, a nieleczona grypa może prowadzić do poważnych komplikacji;
• nawadniaj organizm – dzięki temu uregulujesz temperaturę ciała, a także przyspieszysz proces powrotu do zdrowia [1-3].

Podsumowanie

Zakażenia wirusem grypy w Polsce są najczęstsze od października do kwietnia. Infekcja łatwo się rozprzestrzenia, a chory może zarażać innych jeszcze przed wystąpieniem objawów. Powikłania pogrypowe są szczególnie groźne dla dzieci, seniorów, kobiet w ciąży i osób przewlekle chorych.  W przypadku infekcji wirusem grypy należy szybko reagować i dać organizmowi czas na regenerację, by uniknąć powikłań.

Wrzesień przyniósł kilka nowych preparatów bez recepty, które mogą pomóc pacjentom radzić sobie z różnymi codziennymi dolegliwościami. Jednym z nich jest Fexofenadine Aurovitas – tabletki zawierające 120 mg feksofenadyny, które skutecznie łagodzą objawy alergii, np. katar, zatkany nos lub łzawienie oczu.

Dla osób borykających się z chrypką i suchym kaszlem pojawiły się pastylki Strepsils Natur kaszel suchy i chrypka. Dzięki wyciągowi z ziela stuliszu lekarskiego produkt ten łagodzi suchość w gardle i wspomaga walkę z uporczywym kaszlem, co jest szczególnie przydatne w sezonie jesienno-zimowym.

W przypadku bólu gardła warto sięgnąć po nowy Tantum Verde Protect w aerozolu. Preparat ten, zawierający benzydaminę i chlorek cetylopirydyniowy, działa przeciwbólowo i przeciwbakteryjnie, pomagając ukoić ból i podrażnienia gardła. Aerozolowa forma leku jest łatwa w użyciu i idealnie nadaje się do szybkiego działania.

Na problemy trawienne i wzdęcia, które mogą powodować dyskomfort, dostępny jest Simeticon Clinres Farmacija w opakowaniach po 20 lub 40 kapsułek. Zawarty w nich symetykon pomaga rozbijać pęcherzyki gazu w jelitach, przynosząc ulgę przy uczuciu pełności i zmniejszając napięcie w brzuchu.

Nowe leki dostępne na receptę

Leki na układ nerwowy

Wrześniowe nowości na rynku farmaceutycznym obejmują również leki dostępne na receptę, które działają na układ nerwowy i mają zastosowanie w leczeniu poważnych schorzeń. Jednym z nich jest Irsamla, zawierający wortioksetynę, dostępny w tabletkach powlekanych o różnych dawkach: 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg. Jest to lek przeznaczony do leczenia dużych epizodów depresji, który pomaga stabilizować nastrój i poprawia jakość życia pacjentów zmagających się z objawami depresji.

Kolejną opcją jest Mirtazapine Bluefish, zawierający mirtazapinę w tabletkach powlekanych o dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg. Ten lek również znajduje zastosowanie w leczeniu epizodów dużej depresji u dorosłych, działając uspokajająco i poprawiając nastrój. Mirtazapina jest często stosowana u pacjentów, którzy potrzebują wsparcia przy problemach ze snem, co stanowi dodatkową zaletę w walce z depresją.

Dla młodszych pacjentów z ADHD dostępny jest Tentin, który zawiera deksamfetaminy siarczan i występuje w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg oraz 20 mg. Przeznaczony dla dzieci od 6. do 17. roku życia, Tentin pomaga w regulacji uwagi i zmniejszeniu objawów nadpobudliwości, co znacząco poprawia funkcjonowanie dzieci z ADHD.

Nowością na rynku jest także Lydagriks – roztwór do wstrzykiwań zawierający lidokainę, stosowany do miejscowego znieczulenia. Jest to lek, który znajduje zastosowanie nie tylko w zabiegach medycznych, ale również w łagodzeniu bólu, co zwiększa komfort pacjenta podczas procedur.

Leki na układ krwionośny

Wśród nowych leków na układ krwionośny pojawiły się preparaty, które wspierają profilaktykę i leczenie schorzeń związanych z zakrzepicą oraz małopłytkowością. Clopidogrel + Acetylsalicylic acid MSN to preparat łączący klopidogrel i kwas acetylosalicylowy, dostępny w tabletkach powlekanych o dawce 75 mg + 75 mg. Lek ten stosuje się w profilaktyce wtórnej powikłań zakrzepowych u dorosłych pacjentów z miażdżycą. Dzięki działaniu przeciwpłytkowemu zmniejsza ryzyko zakrzepów, co jest szczególnie istotne dla pacjentów po przebytych epizodach zakrzepowych.

Dla osób zmagających się z pierwotną małopłytkowością immunologiczną dostępny jest nowy Eltrombopag Zentiva. Ten lek w formie tabletek powlekanych, dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg (opakowania po 28 sztuk), jest przeznaczony dla pacjentów, u których inne metody leczenia nie przyniosły odpowiedniej poprawy. Eltrombopag wspiera produkcję płytek krwi, co pomaga w redukcji objawów małopłytkowości i zmniejsza ryzyko krwawień.

Leki stosowane w leczeniu zakażeń

We wrześniu na rynku pojawiły się również nowe leki stosowane w leczeniu zakażeń różnego pochodzenia, od infekcji grzybiczych po wirusowe. Micafungin Pharmazac to preparat zawierający mikafunginę, dostępny w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawkach 50 mg i 100 mg. Lek ten jest stosowany w leczeniu zakażeń grzybiczych wywołanych przez komórki grzybów i drożdżaków z rodzaju Candida, pomagając w walce z trudnymi infekcjami grzybiczymi u pacjentów.

Kolejną propozycją jest Aciclovir Accord, tabletki zawierające acyklowir, dostępne w dawkach 200 mg, 400 mg i 800 mg. Ten lek przeciwwirusowy stosuje się w leczeniu oraz profilaktyce takich infekcji jak ospa wietrzna, półpasiec oraz opryszczka pospolita, co czyni go wszechstronnym środkiem pomocnym przy różnych rodzajach zakażeń wirusowych.

Nowością jest również Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Tillomed, preparat łączący emtrycytabinę i tenofowiru dizoproksyl, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 200 mg + 245 mg. Jest to lek stosowany w leczeniu zakażeń wirusem HIV, który dzięki działaniu przeciwwirusowemu wspiera pacjentów w kontrolowaniu przebiegu choroby.

Leki przeciwalergiczne

Pojawiły się też nowości w leczeniu alergii, które mogą przynieść ulgę pacjentom zmagającym się z sezonowymi oraz całorocznymi objawami alergicznymi. Biflown, Motesin, Dazlaris oraz Solafid to aerozole do nosa, zawierające połączenie azelastyny i flutikazonu. Preparaty te są skuteczne w leczeniu umiarkowanego i ciężkiego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. Dzięki temu połączeniu leków aerozole te pomagają w łagodzeniu uporczywego kataru, kichania oraz uczucia zatkanego nosa, co jest szczególnie przydatne dla osób z długotrwałymi objawami alergicznymi.

Dla pacjentów szukających preparatu w formie tabletki dostępny jest Fexofenadine Aurovitas, zawierający feksofenadynę w dawce 180 mg. Lek ten skutecznie łagodzi objawy alergii, takie jak katar, kichanie, zatkany nos i łzawienie oczu, przynosząc ulgę nawet przy nasilonych reakcjach alergicznych.

Nowe leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące

Wrześniowe nowości obejmują także zaawansowane leki przeciwnowotworowe oraz immunomodulujące, które oferują wsparcie dla pacjentów zmagających się z nowotworami opornymi na standardowe metody leczenia. Enzalutamide Accord oraz Enzalutamide Sandoz to preparaty stosowane w leczeniu raka prostaty, który nie reaguje na tradycyjne terapie hormonalne lub chirurgiczne. Enzalutamide Accord jest dostępny w formie kapsułek (40 mg) a Enzulatamide Sandoz w formie tabletek powlekanych (40 mg i 80 mg), umożliwiając elastyczność w doborze dawki i formy przyjmowania.

Innym ważnym lekiem w tej kategorii jest Nilotinib Zentiva, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 150 mg i 200 mg, przeznaczony do leczenia przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia (CML Ph+). Dzięki ukierunkowanemu działaniu nilotynib wspiera terapię pacjentów z przewlekłą białaczką, poprawiając ich szanse na kontrolowanie przebiegu choroby.

W leczeniu zaawansowanego raka nerki oraz określonych postaci mięsaka tkanek miękkich stosowany jest Pazopanib Glenmark. Lek ten, należący do inhibitorów kinazy białkowej, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 200 mg i 400 mg, działa poprzez blokowanie mechanizmów odpowiedzialnych za wzrost komórek nowotworowych, co spowalnia rozwój choroby.

W terapii szpiczaka mnogiego pojawiły się nowe opcje: Pomalidomide Glenmark oraz Pomalidomide PPH. Oba leki są dostępne w kapsułkach twardych o dawkach 1 mg, 2 mg, 3 mg i 4 mg. Pomalidomid wspomaga układ odpornościowy pacjentów, pomagając w walce z komórkami nowotworowymi u osób, które nie reagują na inne terapie.

Inne nowe leki

Pojawiły się również różnorodne leki z różnych kategorii terapeutycznych, wspomagające leczenie bólu, stanu zapalnego, oraz przygotowania do zabiegów chirurgicznych. Aceklik to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), zawierający aceklofenak, dostępny w tabletkach powlekanych o dawce 100 mg. Lek ten stosuje się w łagodzeniu bólu i stanów zapalnych związanych z chorobami stawów, co może przynieść ulgę pacjentom cierpiącym na przewlekłe dolegliwości stawowe. Opakowania zawierają 20 lub 60 tabletek, pozwalając na dopasowanie leczenia do potrzeb pacjenta.

Na potrzeby intensywnej opieki medycznej i sal operacyjnych wprowadzono Rocuronium Aguettant – roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce, zawierający bromek rokuroniowy. Ten lek stosuje się jako środek zwiotczający mięśnie, co jest istotne podczas zabiegów chirurgicznych i w intensywnej terapii, ułatwiając przeprowadzenie operacji i poprawiając bezpieczeństwo pacjenta.

Dla osób zmagających się z trądzikiem nowością jest Duocutan, żel zawierający klindamycynę i nadtlenek benzoilu, dostępny w tubach o pojemności 30 g i 60 g. Substancje działają bakteriobójczo i bakteriostatycznie, co pomaga w walce z trądzikiem o podłożu bakteryjnym.

Leki stosowane w lecznictwie zamkniętym (Lz)

Wrzesień wprowadził także nowe leki przeznaczone do lecznictwa zamkniętego (Lz), które są stosowane wyłącznie w warunkach szpitalnych lub w intensywnej opiece medycznej. Mivacurium Kalceks to roztwór do wstrzykiwań lub infuzji zawierający miwakurium, dostępny w stężeniu 2 mg/ml. Ten środek zwiotczający mięśnie znajduje zastosowanie w medycynie podczas zabiegów chirurgicznych, umożliwiając kontrolowane rozluźnienie mięśni pacjenta, co jest istotne w przeprowadzaniu operacji i zapewnieniu bezpieczeństwa podczas zabiegów.

Kolejnym lekiem dostępnym w tej kategorii jest Midazolamum Aguettant, roztwór do wstrzykiwań dostępny w ampułko-strzykawce o stężeniu 1 mg/ml. Midazolam stosuje się do płytkiej sedacji, znieczulenia ogólnego, a także jako premedykację przed zabiegami chirurgicznymi. Jest także przydatny w sedacji pacjentów na oddziałach intensywnej opieki medycznej, wspierając kontrolę nad poziomem świadomości pacjenta i zapewniając większy komfort w trakcie leczenia.

Podsumowanie

Wrzesień 2024 roku przyniósł na rynek farmaceutyczny wiele nowości, które odpowiadają na szeroki zakres potrzeb zdrowotnych pacjentów. Od leków dostępnych bez recepty na codzienne dolegliwości, przez preparaty stosowane w leczeniu poważnych chorób, aż po specjalistyczne leki przeznaczone do lecznictwa zamkniętego – nowości te zapewniają skuteczniejsze i bardziej zróżnicowane możliwości terapeutyczne. Dzięki nowym rozwiązaniom pacjenci mogą liczyć na wsparcie w walce z alergiami, zakażeniami, chorobami przewlekłymi, a także w terapii przeciwnowotworowej i leczeniu schorzeń układu nerwowego.

Sierpień obfitował w nowości dostępne bez recepty. Aspigola spray to nowy środek dostępny w aptekach, łączący lidokainę i dichlorobenzylowy alkohol w postaci aerozolu do stosowania w jamie ustnej. Produkt ten przynosi ulgę w bólu gardła i stanach zapalnych jamy ustnej.

Wśród nowości znajdziemy także Ankerman, tabletki powlekane z witaminą B12, które wspomagają funkcje nerwowe i zapobiegają anemii. Są dostępne w opakowaniach po 30 i 50 tabletek. Innym produktem z tej kategorii jest BiotinoZin, zawierający biotynę i cynk, który wspomaga zdrowie skóry, włosów oraz paznokci. Produkt dostępny jest w opakowaniach po 15 i 30 tabletek.

W sierpniowym zestawieniu znalazły się również leki na biegunkę i kaszel. Stoperan FAST to liofilizat doustny zawierający loperamid, który skutecznie hamuje biegunkę. Dostępny jest w opakowaniach po 6, 10 i 12 tabletek. Z kolei Strepsils Natur kaszel mokry to syrop zawierający wyciąg z liści bluszczu, łagodzący kaszel mokry, dostępny w butelkach po 100 i 200 ml. Dla osób borykających się z migreną nową propozycją są tabletki powlekane Trymigan, zawierające almotriptan i dostępne w opakowaniach po 2 tabletki.

Nowe leki dostępne na receptę

Leki na układ nerwowy

Kolejną grupę nowości stanowią leki dostępne na receptę. Banavin to preparat zawierający vortioxetynę, stosowany w leczeniu depresji i dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg. Na rynku pojawiła się także Lusama – pregabalina w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, stosowana w leczeniu padaczki i bólu neuropatycznego. Lek dostępny jest w dawkach 82,5 mg, 165 mg i 330 mg. Sultiame Desitin to sultiam w zawiesinie doustnej, dodawany do terapii w leczeniu padaczki.

Leki stosowane w zakażeniach

W kategorii antybiotyków nową propozycją jest Cefuroxime Aristo. Lek ten, zawierający cefuroksym, jest dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 250 mg i 500 mg, przeznaczonych do leczenia zakażeń bakteryjnych. Nowością w leczeniu zakażeń dróg oddechowych jest Levocin z lewofloksacyną, dostępny w dawce 500 mg w tabletkach powlekanych. 

W leczeniu poważnych zakażeń grzybiczych pomocny będzie Voriconazole hameln – worykonazol w proszku do sporządzania roztworu do infuzji, skuteczny w walce z ciężkimi infekcjami grzybiczymi.

Leczenie infekcji pasożytniczych wspomoże nowy lek Scavertin, zawierający iwermektynę, który jest dostępny w opakowaniach po 4, 8, 10, 12, 16 i 20 tabletek. 

W profilaktyce zakażeń tężcem stosowana będzie nowa Tetana Pro – szczepionka przeciw tężcowi dostępna w ampułkach po 0,5 ml, co polepszy możliwości prewencji tego ciężkiego zakażenia.

Leki na krew i układ krążenia

Dabigatran Etexilate Viatris to nowa opcja w prewencji zakrzepicy i udarów mózgu, dostępna w kapsułkach twardych w dawkach 75 mg, 110 mg i 150 mg. Również nowy na rynku jest Rivaroxaban Bluefish, stosowany w leczeniu i prewencji zakrzepicy, dostępny w dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg.

Inne leki

Finjuve z finasterydem, stosowany w terapii łysienia androgenowego, jest teraz dostępny w postaci aerozolu do stosowania na skórę. W walce ze stanami zapalnymi i alergicznymi stosować można nowy Deksametazon Accord w roztworze do wstrzykiwań i infuzji. Pixalzina, zawierająca metamizol, jako roztwór do wstrzykiwań, oferuje działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. 

Pacjentki po menopauzie z rakiem piersi mogą również skorzystać z Exemestan Symphar – tabletki zawierające egzemestan są dostępne w różnych opakowaniach. Calcium folinate Kalceks – folinian wapnia w roztworze do wstrzykiwań i infuzji, jest używany w terapiach ratunkowych po metotreksacie i innych lekach cytotoksycznych. 

Nowe leki stosowane w lecznictwie zamkniętym (Lz)

Wśród nowości znajdują się również leki przeznaczone do stosowania w lecznictwie zamkniętym. Dimethyl Fumarate Gedeon Richter to dimetyl fumarat w kapsułkach dojelitowych, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, dostępny w dawkach 120 mg i 240 mg.

Do leczenia zaawansowanego raka piersi został zarejestrowany Eribulin EVER Pharma, który występuje w formie roztworu do wstrzykiwań. 

Podsumowanie

Sierpień 2024 roku przyniósł na rynek farmaceutyczny szereg nowych leków, które mogą w istotny sposób wpłynąć na leczenie różnych schorzeń. Pacjenci oraz specjaliści medyczni mają teraz dostęp do szerszego wachlarza opcji terapeutycznych. Każdy z tych leków został starannie przebadany i zatwierdzony, co zapewnia skuteczność i bezpieczeństwo ich stosowania.

Leki przeciwbólowe

Aspigola to nowe pastylki do ssania w wersji miętowej lub miodowo-cytrynowej bez cukru, zawierające m.in znieczulającą lidokainę.Są one przeznaczone do łagodzenia bólu gardła i stanów zapalnych jamy ustnej, oferując działanie przeciwbakteryjne i miejscowo znieczulające. Lekiem o zbliżonym działaniu jest Inovox Ultra. To nowy roztwór do płukania jamy ustnej i gardła, zawierający flurbiprofen. Jest przeznaczony do łagodzenia bólu i stanów zapalnych gardła, zapewniając ulgę przy podrażnieniach i infekcjach.

IBUFAST Forte to nowa opcja na rynku leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty, zawierająca ibuprofen. Tabletki te są przeznaczone do łagodzenia bólu różnego pochodzenia, w tym bólów głowy, mięśni, a także stanów zapalnych.

Leki na sen

Nowością jest także lek Melabiorytm B6 MAX. To preparat łączący melatoninę z witaminą B6, wspierający regulację cyklu snu oraz wspomagający funkcje nerwowe. Jest szczególnie przydatny dla osób cierpiących na bezsenność lub mających trudności z zasypianiem. Z tej samej kategorii pojawiła się także Melatonina Biofarm, dostępna w dawkach od 2 mg do 5 mg, wspomagająca regulację cyklu snu. Jest dostępna w różnych opakowaniach, co pozwala na dostosowanie do indywidualnych potrzeb pacjentów.

Inne leki bez recepty

Z kolei Octefortan to preparat w postaci aerozolu na skórę, zawierający octenidynę i fenoksyetanol. Jest przeznaczony do dezynfekcji skóry i powierzchni ran, co czyni go idealnym środkiem w codziennej pielęgnacji ran.

Pulnozin Muco Junior to preparat w postaci tabletek do ssania o smaku malinowym, zawierający karbocysteinę. Jest przeznaczony do stosowania u dzieci, wspomagając odkrztuszanie i łagodząc objawy związane z nadmiarem śluzu w drogach oddechowych.

Sildenafil Dr. Max to nowy lek dostępny bez recepty, który jest przeznaczony do leczenia zaburzeń erekcji. Sildenafil wspomaga rozkurcz naczyń krwionośnych i poprawia przepływ krwi, co pomaga w osiągnięciu i utrzymaniu erekcji. Lek jest dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg, co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Stoperan Junior to nowy preparat w formie roztworu doustnego, zawierający loperamid, który skutecznie hamuje biegunkę u dzieci. Jego delikatna formuła jest dostosowana do potrzeb najmłodszych, zapewniając szybkie i skuteczne działanie.

Nowe leki dostępne na receptę

Leki na układ sercowo-naczyniowy

Blobet ZOK to nowa seria leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz chorób serca. Lek ten zawiera metoprolol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co zapewnia długotrwałe działanie i stabilizację ciśnienia krwi przez cały dzień.   Z kolei Vabinxo to nowy lek złożony, zawierający walsartan i indapamid, przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Lek ten łączy w sobie działanie dwóch substancji czynnych, które pomagają skutecznie kontrolować ciśnienie krwi. Nowym lekiem o zbliżonym działaniu jest również Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed. Ten nowy lek złożony, łączący kandesartan, amlodypinę i hydrochlorotiazyd, jest przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Dzięki połączeniu trzech składników, lek ten zapewnia kompleksową kontrolę ciśnienia krwi.

Z kolei Baxiren to nowy lek na rynku zawierający apiksaban, przeznaczony do zapobiegania zakrzepicy u pacjentów z migotaniem przedsionków oraz po operacjach ortopedycznych. Lek ten jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. Natomiast nowość o nazwie Ticagrelor MSN to lek przeciwpłytkowy stosowany w zapobieganiu incydentom sercowo-naczyniowym, takim jak zawał serca, u pacjentów z chorobą wieńcową. Jego działanie polega na zapobieganiu zlepianiu się płytek krwi, co zmniejsza ryzyko tworzenia się zakrzepów.

Leki na układ nerwowy

Apiolin, zawierający sertralinę, to nowy lek stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz zespołu stresu pourazowego (PTSD). Jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na dostosowanie leczenia do potrzeb pacjentów.

Pojawił się także lek o nazwie Karbamazepina Tillomed. To nowy lek stosowany w leczeniu padaczki oraz neuralgii nerwu trójdzielnego. Dostępny w różnych dawkach, jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zapewniając stabilne uwalnianie substancji czynnej.

Leki na układ oddechowy

Nowości pojawiły się także w kategorii leków na układ oddechowy. Lungamo, zawierający tiotropium, to nowy lek stosowany w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Lek ten jest dostępny w postaci proszku do inhalacji, co umożliwia bezpośrednie dostarczenie substancji czynnej do dróg oddechowych.

Leki na układ immunologiczny i nowotwory

Bratiti, zawierający apremilast, to nowa opcja terapeutyczna dla pacjentów z łuszczycą oraz łuszczycowym zapaleniem stawów. Lek ten działa przeciwzapalnie i jest dostępny w różnych dawkach, co umożliwia indywidualne dostosowanie terapii. Kolejna nowość do Dimethyl fumarate Reddy – nowy lek stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. Jest dostępny w postaci kapsułek dojelitowych i jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zmniejszając nasilenie rzutów choroby.

Tymczasem Bosutinib Stada to nowa opcja leczenia przewlekłej białaczki szpikowej. Lek ten jest stosowany u pacjentów, u których wcześniejsze terapie okazały się nieskuteczne. Dzięki swojej innowacyjnej formule, bosutinib działa na poziomie molekularnym, hamując wzrost komórek nowotworowych. Innym lekiem przeciwnowotworowym jest Oxaliplatin Kalceks. to nowy lek przeciwnowotworowy, stosowany w chemioterapii u pacjentów z rakiem jelita grubego. Jest podawany w postaci roztworu do infuzji i działa poprzez zakłócanie procesu podziału komórek nowotworowych, co prowadzi do zahamowania rozwoju guza.

Z kolei Pazopanib Accord to nowy lek stosowany w leczeniu zaawansowanego raka nerek. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu naczyń krwionośnych w guzach, co ogranicza dostarczanie składników odżywczych do komórek nowotworowych.

Leki stosowane w chorobach przewlekłych

Formetic SR to nowy lek stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Zawiera metforminę, która pomaga kontrolować poziom glukozy we krwi, a dzięki formule o przedłużonym uwalnianiu zapewnia długotrwałe działanie. Z kolei Omnicare to lek stosowany w leczeniu łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Zawiera tamsulosynę, która pomaga w rozluźnieniu mięśni prostaty i pęcherza moczowego, co ułatwia oddawanie moczu.

Inne leki

Brofestill to nowy lek stosowany w okulistyce, zawierający bromfenak, który działa przeciwzapalnie. Jest przeznaczony do leczenia stanów zapalnych oczu po operacjach oraz do łagodzenia objawów zapalenia spojówek.

Vitamin D3 Krka to nowy lek dostępny na receptę, przeznaczony do suplementacji witaminy D3. Jest szczególnie zalecany dla pacjentów z niedoborem witaminy D lub tych, którzy mają zwiększone zapotrzebowanie na tę witaminę. Dzięki wysokiej dawce 30 000 j.m., lek ten może skutecznie wspierać zdrowie kości, układ immunologiczny oraz pomagać w zapobieganiu osteoporozie.

Pojawiła się także nowa szczepionka! Influvac to nowa szczepionka przeciw grypie, która została wprowadzona na rynek w lipcu 2024 roku. Szczepionka zawiera inaktywowane antygeny powierzchniowe wirusa grypy i jest przeznaczona do ochrony przed sezonowymi infekcjami grypowymi. Influvac jest dostępny na receptę i może być podawany zarówno dorosłym, jak i dzieciom w ramach profilaktyki grypy, szczególnie u osób z grup ryzyka.

Podsumowanie

Lipiec 2024 roku przyniósł na rynek farmaceutyczny szereg nowych leków, które mogą w istotny sposób wpłynąć na leczenie różnych schorzeń. Od innowacyjnych terapii onkologicznych i leków na choroby układu sercowo-naczyniowego, po nowoczesne preparaty przeciwbólowe i leki stosowane w chorobach przewlekłych – pacjenci oraz specjaliści medyczni mają teraz dostęp do szerszego wachlarza opcji terapeutycznych. Każdy z tych leków został starannie przebadany i zatwierdzony, co zapewnia skuteczność i bezpieczeństwo ich stosowania.

Antykoncepcja awaryjna lub antykoncepcja postkoitalna to fachowe określenia na zwyczajowo określaną pigułkę dzień po. Tabletkę dzień po stosuje się w stanach nagłych do pewnego okresu po stosunku płciowym odbytym bez zabezpieczenia lub jeśli zastosowana metoda antykoncepcji zawiodła, aby zapobiec ciąży. Jak działa tabletka dzień po i do kiedy można wziąć tabletkę dzień po [1]?

W antykoncepcji awaryjnej stosuje się dwie substancje: lewonorgestrel (Escapelle, Livopill) i octan uliprystalu (ellaOne). Tabletka dzień po dostępna w ramach pilotażu to jedynie ellaOne, dlatego w omawianiu jej działania, skupimy się na tym produkcie i tej substancji. Mechanizm działania uliprystalu polega na zahamowaniu albo opóźnieniu owulacji. Owulacja (jajeczkowanie) to proces uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka jajnikowego (Graafa). Żywotność plemników w drogach rodnych kobiet jest zróżnicowana, ale zwykle badania podają czas około 2 dni, chociaż istnieje około 5% szans przeżycia plemników przez 5 dni. Z racji tego, że komórka jajowa nie pojawia się w drogach rodnych, to po zażyciu pigułki dzień po nie dochodzi do zapłodnienia, czyli połączenia się komórki jajowej z plemnikiem [2,3].

Do kiedy można wziąć tabletkę dzień po?

W celu zrozumienia czasu, do kiedy można wziąć tabletkę dzień po, zapoznajmy się z mechanizmem owulacji. Owulacja związana jest ze wzrostem stężenie hormonu luteinizującego (LH). Wzrost tego hormonu rozpoczyna przygotowanie pęcherzyka jajnikowego do pęknięcia i uwolnienia komórki jajowej. Owulacja następuje pewną chwilę po piku (maksymalnym wzroście) LH. Octan uliprystalu odsuwa ten pik w czasie (kilka dni), co prowadzi do wspomnianego wcześniej opóźnienia owulacji i przez to zapobiega ciąży [4].

Pigułkę dzień po należy zażyć maksymalnie do 120 godzin po stosunku płciowym bez zabezpieczenia lub gdy podejrzewamy jego nieskuteczność. Badania pokazują, że najlepiej przyjąć ją do 72 godzin natomiast najrozsądniej jest wziąć tabletkę dzień po jak najszybciej [5].

Czy tabletka dzień po jest bezpieczna?

Tabletka dzień po to bezpieczna metoda antykoncepcji awaryjnej. Jest bezpieczna dla kobiet, ale również dla połączonej już komórki jajowej z plemnikiem. Należy jeszcze raz zaznaczyć, że skuteczność octanu uliprystalu została wykazana przed wyrzutem LH i podczas wyrzutu. Tylko w tym momencie dochodzi do opóźnienia owulacji. Jeśli kobieta zażyje pigułkę dzień po wyrzucie LH, czyli wtedy, kiedy doszło już do owulacji, to pigułka dzień po nie spełni swojego zadania.

Warto podkreślić, że antykoncepcja awaryjna nie jest metodą aborcji. Nie wpływa ona w żaden sposób na ciążę kobiety, ani na rozwijającą się zygotę, czyli powstałą komórkę po zapłodnieniu. Jeżeli doszło już do owulacji, a nawet nie doszło jeszcze do zapłodnienia, to ellaOne będzie nieskuteczna. Informacje dotyczące działania wczesnoporonnego octanu uliprystalu są nieprawdziwe.

Działania niepożądane pigułki dzień po

Czy tabletka dzień po jest bezpieczna? Jak każdy lek ma pewne działania niepożądane. Pacjentki najczęściej skarżą się na ból brzucha, mdłości, nudności i wymioty. Jednym z objawów mogą być zawroty i bóle głowy oraz zmęczenie. Kobiety notowały także zwiększoną bolesność pleców, mięśni i piersi. Nie są to działania zagrażające życiu i szybko ustępują [1].

Wymioty po pigułce dzień po

Co zrobić, jeśli zażyjesz pigułkę dzień po i zwymiotujesz? Warto pamiętać o tej zasadzie, bo wpływa ona na skuteczność antykoncepcji awaryjnej. Jeśli wymioty nastąpią do 3 godzin po zażyciu pigułki dzień po, to powinnaś przyjąć kolejną dawkę [1].

Pigułka dzień po i inne metody antykoncepcji

Z racji tego, że tabletkę dzień po bez recepty można przyjąć, nawet jeśli stosujesz antykoncepcję doustną, a z jakiegoś powodu obawiasz się zajścia w ciążę, to co zrobić w takiej sytuacji? Nie ma przeciwwskazań co do przerwania stałej metody antykoncepcji po zażyciu pigułki dzień po, ale może ona obniżyć jej skuteczność. Zaleca się, aby do czasu kolejnej miesiączki stosować dodatkową, mechaniczną metodę antykoncepcji, np. prezerwatywę u partnera [1].

Częste stosowanie antykoncepcji awaryjnej jest niebezpieczne

Częste stosowanie antykoncepcji awaryjnej z lewonorgestrelem lub octanem uliprystalu może prowadzić do różnych skutków ubocznych. Dotyczy to szczególnie jej nadużywania i przyjmowania leku, np. kilka razy w ciągu jednego cyklu miesiączkowego. W skrajnych przypadkach zaburzenia hormonalne mogą utrudniać zajście w ciążę, ponieważ organizm potrzebuje czasu, aby powrócić do naturalnego rytmu cyklu. Cykl również może ulec niebezpiecznemu rozregulowaniu. Przy nadużywaniu pacjentki zgłaszają bardziej obfite krwawienia lub występowanie plamień między cyklami [6,7].

Ze strony układu pokarmowego mogą pojawić się wymioty lub biegunki, zwłaszcza przy częstym stosowaniu leku. Chociaż ciężkie powikłania są bardzo rzadkie, zdarzały się przypadki ciąży pozamacicznej, zakrzepicy (czyli tworzenia się skrzepów w naczyniach krwionośnych), a nawet incydenty neurologiczne, takie jak drgawki czy udary. Sporadycznie zgłaszano również pęknięcie torbieli jajnika oraz problemy natury psychicznej, takie jak smutek, niepokój, rozdrażnienie, a nawet myśli samobójcze. Warto pamiętać, że zbyt częste przyjmowanie antykoncepcji awaryjnej może rozregulować naturalną równowagę hormonalną organizmu [6,7].

Choć nie ma wystarczających danych o tym, jak częste stosowanie antykoncepcji awaryjnej wpływa na wątrobę i nerki, specjaliści zwracają uwagę, że te narządy odgrywają kluczową rolę w przetwarzaniu i wydalaniu hormonów. Ich nadmierne obciążenie może prowadzić do problemów z ich prawidłowym funkcjonowaniem. Dlatego antykoncepcja awaryjna powinna być stosowana jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Jeśli kobieta często sięga po tę formę ochrony, warto porozmawiać z lekarzem o bardziej odpowiedniej metodzie, takiej jak tabletki antykoncepcyjne, wkładki domaciczne czy plastry hormonalne – które zapewniają skuteczność i mniejsze ryzyko skutków ubocznych przy regularnym stosowaniu [6,7].

Od kiedy tabletka dzień po jest dostępna bez recepty lekarskiej?

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia, pigułkę dzień po z octanem uliprystalu (ellaOne) możesz kupić bez recepty lekarskiej od 1 maja 2024. Można ją zdobyć w ramach pilotażu zdrowia reprodukcyjnego. Jest to bezpłatna usługa farmaceutyczna świadczona przez wybrane apteki. Po przeprowadzeniu wywiadu przez farmaceutę, który ma charakter edukacyjny i przeprowadzany jest w osobnym pomieszczeniu apteki, zostaje wystawiona recepta farmaceutyczna i pacjentka może kupić lek [8].

Z pilotażu może skorzystać każda kobieta od ukończenia 15. roku życia. Tutaj pojawiają się pewne głosy sprzeciwu. Niektórzy wskazują, że od 15. do 18. roku życia niezbędna jest zgoda opiekuna prawnego. Jest to zasadne w kwestii świadczeń zdrowotnych. Strona rządowa zaznacza, że nie jest to świadczenie zdrowotne, a usługa farmaceutyczna, dlatego może zostać wykonana u osoby od 15. roku życia i nie jest wymagana zgoda opiekuna prawnego.

Tabletkę dzień po bez recepty lekarskiej można kupić w wybranych aptekach. Apteka musi zgłosić się do programu i mieć możliwość przeprowadzania opieki farmaceutycznej. Lista dostępnych aptek znajduje się pod tym linkiem.

Podsumowanie

Pigułka dzień po to bezpieczna metoda antykoncepcji awaryjnej. Nie jest to metoda aborcji, gdyż jedynie opóźnia lub hamuje owulację. Jeśli doszło już do owulacji, to w żaden sposób nie wpływa na zapłodnienie i nie przeciwdziała ciąży. Do kiedy można wziąć tabletkę dzień po? Można ją przyjąć do 120 godzin po stosunku, ale najlepiej zażyć lek jak najszybciej. Od kiedy można kupić tabletkę dzień po bez recepty lekarskiej w ramach pilotażu? Jest to możliwe od 1 maja 2024 w wybranych aptekach.

Jak działa tamoksyfen, a jak letrozol?

Tamoksyfen możemy zaliczyć do leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i antyestrogenowych. W jaki sposób działa ten związek? Pewne tkanki, np. wspomniany gruczoł piersiowy, mają receptory swoiste dla estrogenów. Po połączeniu esstrogenów dochodzi do zwiększenia podziałów komórkowych. Czasami mogą zajść pewne problemy, które prowadzą do powstania komórek nowotworowych. Tamoksyfen poprzez połączenie się z tym receptorem, blokuje jego dostępność dla estrogenów, więc proces namnażania się złych komórek zostaje ograniczony. Efektywność leczenia tym związkiem jest zależna od ilości receptorów estrogenowych w komórkach nowotworowych, bo wartość ta nie jest stała. Warto zaznaczyć, że tamoksyfen nie działa tylko w obrębie gruczołu piersiowego. W kościach znajdują się receptory dla estrogenów, które tamoksyfen stymuluje, co wykorzystuje się w leczeniu osteoporozy [1,2].

Letrozol to inhibitor aromatazy. Co to znaczy? Wykorzystuje się go również do zahamowania rozrostu guza nowotworowego zależnego od estrogenów. Jednym z mechanizmów powstawania estrogenów u kobiet po menopauzie jest przekształcanie hormonów nadnerczowych (testosteron, androstendion) w estrogeny przez enzym aromatazę. Letrozol blokuje ten proces, przez co zmniejsza ilość estrogenów i zmniejsza intensywność rozrostu guza stymulowanego przez estrogeny. Ze względu na mechanizm działania lek ten wykorzystuje się głównie u kobiet po menopauzie [3].

Jakie są skutki uboczne letrozolu i tamoksyfenu?

Do najczęściej występujących skutków ubocznych letrozolu należą uderzenia gorąca, nadpotliwość, uczucie zmęczenia, nudności, wzrost cholesterolu i bóle stawów. Leczenie letrozolem zmniejsza gęstość kości, co powoduje częstsze występowanie osteoporozy. Badania pokazują także zwiększoną częstotliwość występowania epizodów zakrzepowych. Pacjenci często skarżą się także na ból głowy i zawroty, wzrost apetytu, kołatanie serca oraz pogorszenie nastroju. Większość tych skutków ubocznych letrozolu występuje na początku terapii i po kilku tygodniach ustępuje [3].

Jakie są skutki uboczne tamoksyfenu? Niektóre z nich są bardzo poważne, gdyż przy stosowaniu tamoksyfenu zwiększa się ryzyko wystąpienia incydentów zakrzepowo-zatorowych, np. niedokrwienia mózgu, zakrzepicy i udaru. Może dojść do podniesienia poziomu enzymów wątrobowych i nawet martwicy. Notuje się też zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworów macicy i endometrium. U pacjentów z przerzutami do kości może dojść do podwyższenia poziomu wapnia we krwi. Są to poważne skutki uboczne, ale korzyści ze stosowania leku i tak przewyższają te działania niepożądane. Oprócz tego pacjenci skarżyli się na inne, mniej groźne powikłania, np. uderzenia gorąca, obrzęki, wysypki, nudności, wymioty, bóle i zawroty głowy, osłabienie, zapalenie i ból stawów, powiększenie węzłów chłonnych, depresję i nadciśnienie [1,2].

Kiedy stosować tamoksyfen, a kiedy letrozol?

Główne i zarejestrowane przez FDA wskazania do stosowania tamoksyfenu dotyczą leczenia raka piersi u kobiet i mężczyzn – jako leczenie I rzutu, ale także uzupełniające po innych zabiegach. Oprócz tego tamoksyfen wykorzystuje się w ogromnej liczbie wskazań off-label, np.:

• leczenie pierwotnej i wtórnej ginekomastii z bólem piersi;
• leczeniu niepłodności w celu indukcji owulacji;
• terapii zbyt małej ilości plemników mężczyzn w połączeniu z testosteronem;
• farmakoterapii raka jajnika, pęcherza moczowego lub płuc;
• leczeniu przedwczesnego dojrzewania u kobiet z zespołem McCune’a-Albrighta;
• leczeniu łagodnej dysplazji sutka;
• leczeniu czerniaka [1,2].

Letrozol wykorzystuje się w leczeniu raka piersi wczesnego stadium lub zaawansowanego u kobiet po menopauzie – jako terapia I rzutu lub uzupełniająca. Letrozol podaje się głównie pacjentkom ze stwierdzonym rakiem piersi estrogenozależnym, gdyż w przeciwnym wypadku terapia będzie nieskuteczna. Lek ten wykorzystuje się także w leczeniu niepłodności do indukcji owulacji i zmniejszenia poziomu estrogenów. Inne wskazania obejmują leczenie męskiej ginekomastii. Zalecenia off-label obejmują leczenie męskiego raka piersi, prostaty. Letrozol można podawać do leczenia hipogonadyzmu i niedoboru androgenów. Związek ten wykorzystuje się w leczeniu opóźnionego dojrzewania u chłopców z niskim wzrostem [3-5].

Dawkowanie i czas działania leków

Najczęściej stosowaną dawką tamoksyfenu w leczeniu raka piersi jest 20 mg 1 raz na dobę, ale spotyka się stosowanie wyższych dawek (do 40 mg), chociaż ich skuteczność nie znajduje potwierdzenia w badaniach. Tamoksyfen wykorzystuje się także w profilaktyce, czyli leczeniu uzupełniającym u pacjentów z hormonozależnym rakiem piersi po chemioterapii. Wtedy podaje się 20 mg raz na dobę, a leczenie trwa zwykle od 5 do 10 lat! W leczeniu niepłodności, w celu indukcji owulacji stosuje się od 5 mg do 40 mg w dawce jednorazowej na dobę przez 4 dni. Dla dziewczynek z zespołem McCune’a-Albrighta (przedwczesne dojrzewanie) w wieku od 2. do 10. roku życia podaje się 20 mg leku dziennie. Maksymalne stężenie tamoksyfenu w organizmie zostaje osiągnięte już po około 6 godzinach. Natomiast całkowite efekty zostają osiągnięte dopiero po około 4 tygodniach terapii [1,2].

W leczeniu raka piersi letrozol podaje się zwykle w dawce 2,5 mg raz na dobę. Należy zaznaczyć, że leczenie jest długie. W zależności od typu nowotworu powinno trwać od 4 miesięcy do nawet 5 lat. W przypadku leczenia niepłodności letrozol podaje się w dawce od 2,5 mg do 7,5 mg raz na dobę od 3. do 7. dnia cyklu. Letrozol natomiast dość szybko działa na spadek estrogenów we krwi. Po podaniu dawki 2,5 mg osiąga się około 70-80% spadek po dwóch lub trzech dobach [3,5].

Profile bezpieczeństwa letrozolu i tamoksyfenu

Tamoksyfenu nie można stosować podczas ciąży. Przed rozpoczęciem terapii należy się upewnić, że kobieta nie jest w ciąży. Zajście w ciążę nawet 2 miesiące po zakończonej terapii może być bardzo niebezpieczne (a nawet zabójcze) dla płodu. Letrozolu nie można stosować w czasie ciąży, bo powoduje wystąpienie wad płodu [1-4].

Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia tamoksyfenem i letrozolem. W przypadku tamoksyfenu należy zachować 3-miesięczną przerwę po przerwaniu leczenia, a w przypadku letrozolu powinno to być minimum 3 tygodnie [1-4].

W przypadku obu leków nie ma typowych przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, ale mogą wystąpić epizody osłabienia i zawrotów głowy, dlatego należy zachować szczególną ostrożność [1-4].

Nie wykazano typowych interakcji pomiędzy letrozolem i tamoksyfenem a alkoholem, jednak w trakcie leczenia przeciwnowotworowego powinno się zrezygnować z picia alkoholu [1-4].

Wiek nie ma wpływu na leczenie tamoksyfenem i letrozolem, dlatego nie ma wymogu modyfikacji dawek [1-4].

Letrozol można stosować bezpiecznie u pacjentów z niewydolnością nerek. W przypadku zaawansowanej niewydolności nerek może dojść do nieco większego nagromadzenia leku w organizmie i opóźnionego wydalania, dlatego można rozważyć modyfikację dawek. W przypadku tamoksyfenu nie ma konieczności modyfikacji terapii przy niewydolności nerek lub wątroby [1-4].

Dostępność leków i drogi podania

Tamoksyfen występuje w formie tabletek lub tabletek powlekanych do podawania doustnego. To jedyne formy dostępne do aplikacji. Dostępne dawki to 10 mg i 20 mg.

Letrozol również występuje jedynie jako lek do podawania doustnego w formie tabletek powlekanych. Jedyna dostępna dawka to 2,5 mg.

Zamienniki

W Tabeli 1. prezentujemy wszystkie dostępne zamienniki tamoksyfenu dostępne w aptekach.

W Tabeli 2. prezentujemy wszystkie dostępne zamienniki letrozolu dostępne w aptekach.

Podsumowanie

Tamoksyfen i letrozol to substancje chemiczne wykorzystywane głównie w leczeniu hormonozależnego nowotworu piersi. Pomimo tego stosuje się je w wielu innych wskazaniach off-label. Lepszy jest tamoksyfen czy letrozol? Nie da się odpowiedzieć na to pytanie, bo wskazania i grupa docelowa pacjentów różnią się. Oba leki są skuteczne, jednak letrozol i tamoksyfen mają pewne skutki uboczne. W niektórych przypadkach działania niepożądane brzmią groźne, ale zwykle korzyści stosowania przewyższają ryzyko braku stosowania leku. Czy tamoksyfen to chemia? Ogólnie pojęcie “chemia” bywa używane do leków stosowanych w leczeniu nowotworów, które niszczą komórki nowotworowe bądź hamują ich podziały. W tym przypadku letrozol i tamoksyfen można zaliczyć do takiej grupy.

Kwiecień 2024 roku przyniósł kolejną falę nowości na polskim rynku farmaceutycznym, znacząco poszerzając gamę dostępnych opcji terapeutycznych dla szerokiego spektrum schorzeń. Od leków przeciwbólowych, poprzez preparaty wspomagające zdrowy sen, aż po zaawansowane rozwiązania w leczeniu chorób skóry, kardiologicznych, pulmonologicznych i reumatologicznych, nowe rejestracje leków otwierają pacjentom i lekarzom nowe możliwości w leczeniu.

Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne

Wśród leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym pojawiła się Pyralgina Max w tabletkach powlekanych jako nowa opcja w leczeniu bólu dostępna bez recepty. 

Nowością są także tabletki do ssania z benzydaminą o smaku cytrynowym i miodowo-pomarańczowym o nazwie Benzydamine neo-angin. Oba nowe leki są dostępne bez recepty lekarskiej.

Leki na choroby sercowo-naczyniowe

Wśród nowych leków stosowanych na choroby sercowo-naczyniowe warto wspomnieć o następujących:

• Veinofytil, tabletki powlekane wspomagające krążenie i redukcję obrzęków.
• Furosemid Laboratórios Basi, roztwór do wstrzykiwań, diuretyk stosowany w leczeniu nadciśnienia i obrzęków.
• Ticagrelor Farmak i Ticagrelor Reddy, tabletki powlekane, zapobiegające zawałom serca przez zapobieganie zakrzepom.
• Daroxomb i Treftenin, które są stosowane w leczeniu zakrzepicy.

Leki na cukrzycę

Pojawił się także nowy lek na cukrzycę o nazwie Atirabo, w formie tabletki powlekanych (60 mg i 90 mg).

Leki onkologiczne

Nowości wystąpiły także wśród leków onkologicznych. Pojawił się lek Cyclophosphamide Sandoz, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, stosowany w chemioterapii, a także lek Abiraterone Olainfarm, tabletki powlekane, stosowany w terapii nowotworowej.

Leki hormonalne i na infekcje intymne

Kwiecień 2024 przyniósł także nowe opcje doustnej antykoncepcji. Nowością jest lek Desogestrel Symphar, w formie tabletki powlekanych. Pojawił się także lek Protrivagin, globulki dopochwowe, stosowany w terapii infekcjach intymnych.

Leki na choroby reumatyczne i autoimmunologiczne

Tabletki powlekane o nazwach Teriflunomide G.L. Pharma i Teriflunomide Neuraxpharm stosowane są  w leczeniu stwardnienia rozsianego i również pojawiły się w kwietniu 2024 na polskim rynku.

Leki na zakażenia

Nie inaczej było w dziedzinie leczenia zakażeń. Nowością jest lek Daptomycin Reddy, proszek do sporządzania roztworu do infuzji, do leczenia infekcji bakteryjnych, a także przeciwbakteryjny lek Ampicillin/Sulbactam Bausch Health, proszek do sporządzania roztworu do infuzji.

Leki na układ oddechowy

Kwiecień 2024 przyniósł także zmiany w obszarze pulmonologii. Pojawił się lek Razarxo stosowane w leczeniu przewlekłych chorób płuc, a także Xedine Ipra MAX, spray do nosa (0,05%), stosowany w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych. Z kolei lek Aceflucil w postaci tabletek musujących może przynieść realną pomoc w leczeniu mokrego kaszlu. Będzie go można dostać bez recepty. Pojawiła się także nowa zawiesina do nebulizacji o nazwie Resbud, wspomagająca oddychanie.

Leki na tarczycę

Nowością jest także lek o nazwie Fypalan, tabletki powlekane (2 mg, 4 mg, 6 mg, 8 mg, 10 mg, 12 mg), przeznaczony do leczenia niedoczynności tarczycy.

Inne nowe leki

Wśród innych leków warto wspomnieć o  Hydroxyzinum Bluefish, stosowanym na uspokojenie bądź w leczeniu alergii. Pojawił się również lek  Apremilast Aristo, stosowany w terapii łuszczycy. Nowością jest także lek Apenal w roztworze doustnym (100 mg/ml), wspomagający pracę przewodu pokarmowego. Jest on dostępny bez recepty. W kwietniu 2024 pojawił się także lek bez recepty o nazwie Kalms Noc w formie tabletek powlekanych (385 mg) do wsparcia spokojnego snu. Warto również wspomnieć o szamponie leczniczym Infilea, stosowanym w leczeniu schorzeń skóry głowy i włosów związanych z chorobami skórnymi.

Podsumowanie

Te nowe rejestracje leków z kwietnia 2024 roku świadczą o dynamicznym rozwoju polskiego rynku farmaceutycznego, z naciskiem na dostępność nowoczesnych terapii, które adresują szeroki zakres potrzeb zdrowotnych pacjentów. Wprowadzenie tak różnorodnych leków, od przeciwbólowych, poprzez wspierające sen, aż po skomplikowane terapie chorób serca, tarczycy, płuc oraz reumatologicznych, to krok naprzód w zapewnianiu skuteczniejszej i bardziej dostosowanej do potrzeb pacjenta opieki zdrowotnej.