Choroby zakrzepowo-zatorowe, takie jak zakrzepica żył głębokich czy zatorowość płucna, wymagają skutecznych rozwiązań. Bardzo dobrze, że na rynku pojawia się coraz więcej produktów ze skutecznymi substancjami leczniczymi od nowych producentów. Avoclod, zawierający apiksaban w dawkach 2,5 mg i 5 mg, jest doskonałym wyborem zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu tych powikłań. Lek pomaga również pacjentom z migotaniem przedsionków, zmniejszając ryzyko udarów.

Kolejna nowość jest wykorzystywana w leczeniu pierwotnej małopłytkowości immunologicznej ważnym przełomem jest Eltrombopag Krka, który wspiera produkcję płytek krwi i zmniejsza ryzyko krwawień. Dzięki dawkom 25 mg, 50 mg i 75 mg można precyzyjnie dostosować terapię do potrzeb pacjenta. Podobną skuteczność w zapobieganiu i leczeniu zakrzepicy wykazuje Rivaroxaban Polpharma, dostępny w dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg.

Nie można pominąć Ticagrelor Olpha, leku z tikagrelorem w dawkach 60 mg i 90 mg, który stosowany z kwasem acetylosalicylowym pomaga pacjentom po ostrym zespole wieńcowym lub zawale serca, zmniejszając ryzyko kolejnych zdarzeń sercowych.

Nowe leki w listopadzie w 2024 działające na układ nerwowy

Pacjenci zmagający się z depresją czy stanami lękowymi często potrzebują leków, które pomagają im wrócić do codziennej aktywności. Citalopram Medreg to sprawdzony preparat wykorzystywany w leczeniu depresji, który dzięki dawce 20 mg stabilizuje nastrój i łagodzi objawy lękowe. Z kolei osoby cierpiące na zaburzenia lękowe, fobie społeczne czy ciężką depresję mogą skorzystać z Sertraline Medical Valley, dostępnego w dawkach 50 mg, 100 mg i 150 mg. Nowe produkty z klasycznymi substancjami leczniczymi zwiększają dostępność preparatów dla pacjentów.

Jeśli chodzi o inne schorzenia, to listopad 2024 przyniósł nowy preparat stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. To Dimethyl fumarate MSN, kapsułki dojelitowe w dawkach 120 mg i 240 mg, które zmniejszają nasilenie rzutów choroby i wspierają pacjentów w kontrolowaniu objawów. Z kolei Pregabalin Medreg, dostępny w dawkach 75 mg i 150 mg, pomaga osobom z bólem neuropatycznym, lękiem uogólnionym oraz padaczką.

Nowe możliwości w onkologii i immunologii

Leczenie zaawansowanego raka prostaty zyskało nowoczesne wsparcie w postaci Enzalutamide STADA, dostępnego w dawkach 40 mg i 80 mg. Lek ten stanowi przełom w terapii nowotworów opornych na tradycyjne metody i w ostatnich miesiącach coraz więcej producentów decyduje się na poszerzenia swojego portfolio o ten lek.

W przewlekłej białaczce szpikowej z chromosomem Philadelphia zastosowanie znalazł Nilotinib Viatris, kapsułki w dawkach 50 mg, 150 mg i 200 mg, które pomagają kontrolować przebieg choroby.

Pacjenci z opornym na leczenie szpiczakiem mnogim mogą skorzystać z preparatów takich jak Pomalidomide Grindeks i Pomalidomide Sandoz w dawkach od 1 mg do 4 mg. Te leki wspierają układ odpornościowy w walce z nowotworem.

Leczenie nadciśnienia i chorób serca

Nadciśnienie to choroba cywilizacyjna, jednak najnowsze metody terapii pozwalają zminimalizować jej negatywne skutki. W walce z nadciśnieniem ważną nowością jest IPAM, łączący peryndopryl, indapamid i amlodypinę. To kompleksowe rozwiązanie umożliwia skuteczne obniżenie ciśnienia i ochronę układu sercowo-naczyniowego. Kolejną opcją jest Jospiten, zawierający lerkanidypinę w dawkach 10 mg i 20 mg, który pomaga pacjentom skutecznie kontrolować ciśnienie krwi.

W grupie nowych leków na nadciśnienie pojawiły się także preparaty łączące w sobie różne substancje czynne. Kanpiduo, łączący kandesartan (8 mg lub 16 mg) z indapamidem (2,5 mg), to innowacyjny lek, który skutecznie obniża ciśnienie krwi. Tolurindo, zawierający telmisartan (40 mg lub 80 mg) oraz indapamid (1,5 mg), jest kolejną opcją dla pacjentów wymagających kompleksowego podejścia w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

Uzupełnieniem terapii jest Nebivolol Medreg, dostępny w dawce 5 mg, który wspiera funkcjonowanie serca poprzez zmniejszenie szybkości jego bicia, zapewniając jednocześnie skuteczne obniżenie ciśnienia.

Wsparcie w cukrzycy i chorobach przewodu pokarmowego

Cukrzyca typu 2, jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń metabolicznych, wymaga precyzyjnej kontroli. IRUKA, metformina w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (500 mg, 750 mg, 1000 mg), pomaga pacjentom utrzymać właściwy poziom glukozy we krwi. Dodatkowe wsparcie zapewnia Jazeta Novum, zawierająca sitagliptynę w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg, która wspiera regulację glikemii.

Dla osób cierpiących na chorobę wrzodową czy refluks dostępny jest Pantoprazol PHARMLINE, który w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań w dawce 40 mg szybko łagodzi objawy i wspiera regenerację przewodu pokarmowego.

Nowe terapie okulistyczne

Problemy ze wzrokiem, takie jak jaskra czy stany zapalne, są coraz lepiej leczone dzięki nowoczesnym preparatom. Tipifree Combi, krople łączące trawoprost i tymolol, skutecznie obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe, chroniąc nerw wzrokowy przed uszkodzeniem. Infladrop, zawierający bromfenak, działa przeciwzapalnie, przynosząc ulgę pacjentom z różnymi dolegliwościami okulistycznymi.

Inne ważne nowości

Rok 2024 przyniósł także nowe rozwiązania dla pacjentów z problemami wątroby i alergiami. Hepadetox, zawierający tymonacyk w dawce 200 mg, wspiera regenerację wątroby, szczególnie w przypadkach stłuszczenia czy uszkodzenia toksycznego. Flazena, spray do nosa z azelastyną i flutikazonem, przynosi ulgę w alergicznym nieżycie nosa, a Elfluelda – szczepionka przeciw grypie – jest szczególnie polecana dla seniorów.

Nie zabrakło także nowości w medycynie estetycznej. Relfydess, toksyna botulinowa typu A, znalazła zastosowanie w wygładzaniu zmarszczek oraz terapii niektórych schorzeń neurologicznych.

Leki bez recepty (OTC)

Dla osób szukających ulgi w codziennych dolegliwościach pojawiły się nowe preparaty bez recepty. Diclofenac Dr.Max, żel z diklofenakiem, łagodzi ból i obrzęki w przypadku urazów miejscowych. Levosol, krople doustne z lewodropropizyną, skutecznie działają przeciwkaszlowo. Natomiast Sedistress Forte, tabletki powlekane z wyciągiem z ziela męczennicy, oferują naturalne wsparcie w stanach napięcia nerwowego i stresu.

Podsumowanie

Nowe leki wprowadzone w 2024 roku stanowią istotny krok naprzód w leczeniu wielu chorób. Od terapii zakrzepicy i chorób przewlekłych, przez wsparcie w onkologii i neurologii, aż po nowoczesne preparaty okulistyczne i leki OTC – każdy z tych produktów zwiększa szanse na lepsze życie pacjentów. Innowacje te nie tylko poprawiają skuteczność leczenia, ale także dają nadzieję na jeszcze bardziej zaawansowane terapie w przyszłości.

W kategorii leków dostępnych bez recepty uwagę zwraca Belbital, nowy preparat w formie tabletek zawierających 10 mg biotyny, który wspiera kondycję włosów, skóry i paznokci. To doskonała propozycja dla osób zmagających się z ich osłabieniem, szczególnie w okresach większego obciążenia organizmu.

Dla tych, którzy często borykają się z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, ciekawym rozwiązaniem może być Helicid Rapid w postaci twardych kapsułek zawierających 20 mg omeprazolu. Ten lek pomaga w walce z refluksem i zgagą, zapewniając szybkie ukojenie.

Na sezon przeziębieniowy idealnie wpasowuje się Orofar Ultra – pastylki twarde z 8,75 mg flurbiprofenu, które łagodzą zarówno ból gardła, jak i stan zapalny. Nie zabrakło także nowości wśród preparatów przeciwbólowych – Paracetamol + Codeine APAP w formie tabletek powlekanych, łączący 500 mg paracetamolu i 15 mg kodeiny, stanowi wsparcie w walce z silnym bólem i gorączką.

Co nowego pojawiło się w lekach na receptę w październiku?

Leki działające na krew i układ krwiotwórczy

Dla pacjentów wymagających leczenia specjalistycznego październik przyniósł kilka istotnych nowości. W obszarze leczenia układu krwiotwórczego pojawił się Apinoptim, tabletki powlekane dostępne w dawkach 2,5 mg i 5 mg, zawierające apiksaban, który zapobiega epizodom zakrzepowo-zatorowym oraz udarom mózgu. Kolejnym ważnym preparatem jest Dabigatran Eteksylan Polpharma w postaci twardych kapsułek dostępnych w dawkach 75 mg, 110 mg i 150 mg, również dedykowany prewencji i leczeniu zakrzepicy.

Następną istotną nowością jest Eltrombopag Polpharma, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 12,5 mg, 25 mg, 50 mg i 75 mg. Lek ten znajduje zastosowanie u pacjentów z pierwotną małopłytkowością immunologiczną (ITP), którzy nie reagują wystarczająco na inne metody leczenia. Jest również wskazany w leczeniu małopłytkowości u pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C (WZW C). Lek zawiera eltrombopag, który dzięki wspomaganiu produkcji płytek krwi zmniejsza ryzyko krwawień, co jest szczególnie ważne w terapii tych schorzeń.

Leki stosowane w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego

Nowości nie ominęły też terapii chorób cywilizacyjnych związanych z układem sercowo-naczyniowym. Wśród leków obniżających ciśnienie krwi warto wymienić POLTRIQ – innowacyjny preparat w postaci tabletek powlekanych, dostępny w kilku kombinacjach dawek, łączący peryndopryl, indapamid i amlodypinę. Kolejny preparat to Ladinorm, kapsułki twarde oferujące kombinacje dawek ramiprylu i bisoprololu, które skutecznie obniżają ciśnienie. Dla pacjentów z problemami lipidowymi na rynku pojawił się Pitipix, tabletki powlekane z dawkami 1 mg, 2 mg i 4 mg pitawastatyny, wspierający kontrolę poziomu cholesterolu.

Leki na układ nerwowy

Układ nerwowy zyskał również nowe możliwości leczenia. Adifemu, Dimethyl fumarate Aurovitas, Dimethyl fumarate Polpharma oraz Dimforda to preparaty oparte na fumaranie dimetylu, dostępne w formie kapsułek dojelitowych w dawkach 120 mg i 240 mg. Zostały one wprowadzone na rynek jako leki dla pacjentów z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego, zarówno dorosłych, jak i młodzieży od 13. roku życia. Ich działanie pozwala na zmniejszenie nasilenia rzutów choroby i poprawę kontroli nad jej przebiegiem, co przekłada się na wyższą jakość życia pacjentów.

Warto pamiętać także o leku o nazwie handlowej Bupropion Accord. To tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu, które zawierają bupropion w dawce 150 mg. Bupropion to substancja, którą wykorzystuje się do leczenia epizodów depresji o dużym nasileniu.

Leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące

Październik nie ominął również onkologii. Hydroxycarbamid Eugia (hydroksykarbamid) w postaci kapsułek o dawce 500 mg został wprowadzony na rynek jako wsparcie w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej, a Nilotinib STADA (nilotynib) w formie kapsułek dostępnych w dawkach 50 mg, 150 mg i 200 mg oferuje nowe możliwości terapii dla pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową z chromosomem Philadelphia.

Pemetrexed Glenmark (pemetreksed), dostępny jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawkach 100 mg i 500 mg, okazał się cennym narzędziem w leczeniu nowotworów, takich jak międzybłoniak opłucnej czy niedrobnokomórkowy rak płuca. Z kolei dla pacjentów z rakiem prostaty opornym na kastrację z przerzutami na rynek wprowadzono Tagant (enzalutamid), tabletki powlekane w dawkach 40 mg i 80 mg, który oferuje nowoczesne podejście do terapii tego rodzaju nowotworów.

Warto również wspomnieć o Vinorelbine medac, kapsułkach dostępnych w dawkach 20 mg, 30 mg i 80 mg. Zawiera substancję o nazwie winorelbina. Ten lek znajduje zastosowanie w leczeniu nowotworów, takich jak rak piersi czy rak płuc. Dzięki swojej formie doustnej stanowi wygodną i skuteczną opcję terapeutyczną dla pacjentów onkologicznych, zapewniając łatwość stosowania i precyzję dawkowania. Nowe preparaty w tej kategorii otwierają nowe możliwości w terapii nowotworów, zapewniając pacjentom większą skuteczność i elastyczność w doborze leczenia.

Z kolei Apremilast Krka (apremilast), dostępny w tabletkach powlekanych w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg lub jedynie jako 30 mg, stanowi nowoczesne wsparcie w terapii łuszczycowego zapalenia stawów. Lek ten może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z innymi lekami modyfikującymi przebieg choroby (LMPCh). Dzięki swojemu działaniu przeciwzapalnemu znacząco redukuje objawy związane z łuszczycowym zapaleniem stawów, poprawiając codzienne funkcjonowanie pacjentów.

Leki na układ moczowy

Na uwagę zasługują także leki z kategorii urologii. Begirax i Iretig to nowości z mirabegronem stosowane w terapii zespołu pęcherza nadreaktywnego, dostępne w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu o dawce 50 mg, które poprawiają komfort życia pacjentów poprzez zmniejszenie częstotliwości oddawania moczu. Natomiast Tadalafil Egis, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 10 mg i 20 mg tadalafilu, wspiera pacjentów zmagających się z zaburzeniami erekcji.

Inne leki na receptę

W październikowych nowościach znajduje się także całkiem sporo preparatów z innych grup. Wśród leków przeciwalergicznych i przeciwzapalnych warto wspomnieć o preparacie Azaneson, aerozolu do nosa zawierającym 137 μg propianinu flutikazonu i 50 μg azelastyny na dawkę, oraz leku Furocort, aerozolu do nosa z dawką 27,5 μg flutikazonu w formie furoinianu na dawkę, które łagodzą objawy alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.

Możemy tu wyróżnić także Timohep Forte, tabletki zawierające 200 mg tymonacyku, który wspiera regenerację wątroby w różnych schorzeniach, takich jak stłuszczenie czy uszkodzenie tego narządu. Inny preparat to Cholecalciferol mibe w formie kapsułek dostarcza 50 000 IU witaminy D3, pomagając uzupełnić jej niedobory i wspierać zdrowie kości oraz odporność.

Leki stosowane w lecznictwie zamkniętym

Na koniec warto wspomnieć o nowościach w lecznictwie zamkniętym. Vancomycin Pharmline (wankomycyna), dostępny w formie proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawce 1000 mg, jest stosowany w leczeniu poważnych zakażeń, takich jak zapalenie wsierdzia czy infekcje kości. To kolejny krok w stronę skutecznego leczenia w warunkach szpitalnych.

Podsumowanie

Październik 2024 roku dostarczył wiele nowych leków, które z pewnością znajdą swoje miejsce w codziennej praktyce medycznej i aptecznej. Od leków dostępnych bez recepty na popularne dolegliwości, po zaawansowane terapie specjalistyczne – ten miesiąc poszerzył możliwości leczenia i poprawy jakości życia pacjentów w różnych obszarach terapeutycznych. Nowe preparaty nie tylko zwiększają dostępność opcji terapeutycznych, ale także dają szansę na skuteczniejsze i bardziej dopasowane leczenie wielu schorzeń.

Wrzesień przyniósł kilka nowych preparatów bez recepty, które mogą pomóc pacjentom radzić sobie z różnymi codziennymi dolegliwościami. Jednym z nich jest Fexofenadine Aurovitas – tabletki zawierające 120 mg feksofenadyny, które skutecznie łagodzą objawy alergii, np. katar, zatkany nos lub łzawienie oczu.

Dla osób borykających się z chrypką i suchym kaszlem pojawiły się pastylki Strepsils Natur kaszel suchy i chrypka. Dzięki wyciągowi z ziela stuliszu lekarskiego produkt ten łagodzi suchość w gardle i wspomaga walkę z uporczywym kaszlem, co jest szczególnie przydatne w sezonie jesienno-zimowym.

W przypadku bólu gardła warto sięgnąć po nowy Tantum Verde Protect w aerozolu. Preparat ten, zawierający benzydaminę i chlorek cetylopirydyniowy, działa przeciwbólowo i przeciwbakteryjnie, pomagając ukoić ból i podrażnienia gardła. Aerozolowa forma leku jest łatwa w użyciu i idealnie nadaje się do szybkiego działania.

Na problemy trawienne i wzdęcia, które mogą powodować dyskomfort, dostępny jest Simeticon Clinres Farmacija w opakowaniach po 20 lub 40 kapsułek. Zawarty w nich symetykon pomaga rozbijać pęcherzyki gazu w jelitach, przynosząc ulgę przy uczuciu pełności i zmniejszając napięcie w brzuchu.

Nowe leki dostępne na receptę

Leki na układ nerwowy

Wrześniowe nowości na rynku farmaceutycznym obejmują również leki dostępne na receptę, które działają na układ nerwowy i mają zastosowanie w leczeniu poważnych schorzeń. Jednym z nich jest Irsamla, zawierający wortioksetynę, dostępny w tabletkach powlekanych o różnych dawkach: 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg. Jest to lek przeznaczony do leczenia dużych epizodów depresji, który pomaga stabilizować nastrój i poprawia jakość życia pacjentów zmagających się z objawami depresji.

Kolejną opcją jest Mirtazapine Bluefish, zawierający mirtazapinę w tabletkach powlekanych o dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg. Ten lek również znajduje zastosowanie w leczeniu epizodów dużej depresji u dorosłych, działając uspokajająco i poprawiając nastrój. Mirtazapina jest często stosowana u pacjentów, którzy potrzebują wsparcia przy problemach ze snem, co stanowi dodatkową zaletę w walce z depresją.

Dla młodszych pacjentów z ADHD dostępny jest Tentin, który zawiera deksamfetaminy siarczan i występuje w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg oraz 20 mg. Przeznaczony dla dzieci od 6. do 17. roku życia, Tentin pomaga w regulacji uwagi i zmniejszeniu objawów nadpobudliwości, co znacząco poprawia funkcjonowanie dzieci z ADHD.

Nowością na rynku jest także Lydagriks – roztwór do wstrzykiwań zawierający lidokainę, stosowany do miejscowego znieczulenia. Jest to lek, który znajduje zastosowanie nie tylko w zabiegach medycznych, ale również w łagodzeniu bólu, co zwiększa komfort pacjenta podczas procedur.

Leki na układ krwionośny

Wśród nowych leków na układ krwionośny pojawiły się preparaty, które wspierają profilaktykę i leczenie schorzeń związanych z zakrzepicą oraz małopłytkowością. Clopidogrel + Acetylsalicylic acid MSN to preparat łączący klopidogrel i kwas acetylosalicylowy, dostępny w tabletkach powlekanych o dawce 75 mg + 75 mg. Lek ten stosuje się w profilaktyce wtórnej powikłań zakrzepowych u dorosłych pacjentów z miażdżycą. Dzięki działaniu przeciwpłytkowemu zmniejsza ryzyko zakrzepów, co jest szczególnie istotne dla pacjentów po przebytych epizodach zakrzepowych.

Dla osób zmagających się z pierwotną małopłytkowością immunologiczną dostępny jest nowy Eltrombopag Zentiva. Ten lek w formie tabletek powlekanych, dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg (opakowania po 28 sztuk), jest przeznaczony dla pacjentów, u których inne metody leczenia nie przyniosły odpowiedniej poprawy. Eltrombopag wspiera produkcję płytek krwi, co pomaga w redukcji objawów małopłytkowości i zmniejsza ryzyko krwawień.

Leki stosowane w leczeniu zakażeń

We wrześniu na rynku pojawiły się również nowe leki stosowane w leczeniu zakażeń różnego pochodzenia, od infekcji grzybiczych po wirusowe. Micafungin Pharmazac to preparat zawierający mikafunginę, dostępny w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawkach 50 mg i 100 mg. Lek ten jest stosowany w leczeniu zakażeń grzybiczych wywołanych przez komórki grzybów i drożdżaków z rodzaju Candida, pomagając w walce z trudnymi infekcjami grzybiczymi u pacjentów.

Kolejną propozycją jest Aciclovir Accord, tabletki zawierające acyklowir, dostępne w dawkach 200 mg, 400 mg i 800 mg. Ten lek przeciwwirusowy stosuje się w leczeniu oraz profilaktyce takich infekcji jak ospa wietrzna, półpasiec oraz opryszczka pospolita, co czyni go wszechstronnym środkiem pomocnym przy różnych rodzajach zakażeń wirusowych.

Nowością jest również Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Tillomed, preparat łączący emtrycytabinę i tenofowiru dizoproksyl, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 200 mg + 245 mg. Jest to lek stosowany w leczeniu zakażeń wirusem HIV, który dzięki działaniu przeciwwirusowemu wspiera pacjentów w kontrolowaniu przebiegu choroby.

Leki przeciwalergiczne

Pojawiły się też nowości w leczeniu alergii, które mogą przynieść ulgę pacjentom zmagającym się z sezonowymi oraz całorocznymi objawami alergicznymi. Biflown, Motesin, Dazlaris oraz Solafid to aerozole do nosa, zawierające połączenie azelastyny i flutikazonu. Preparaty te są skuteczne w leczeniu umiarkowanego i ciężkiego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. Dzięki temu połączeniu leków aerozole te pomagają w łagodzeniu uporczywego kataru, kichania oraz uczucia zatkanego nosa, co jest szczególnie przydatne dla osób z długotrwałymi objawami alergicznymi.

Dla pacjentów szukających preparatu w formie tabletki dostępny jest Fexofenadine Aurovitas, zawierający feksofenadynę w dawce 180 mg. Lek ten skutecznie łagodzi objawy alergii, takie jak katar, kichanie, zatkany nos i łzawienie oczu, przynosząc ulgę nawet przy nasilonych reakcjach alergicznych.

Nowe leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące

Wrześniowe nowości obejmują także zaawansowane leki przeciwnowotworowe oraz immunomodulujące, które oferują wsparcie dla pacjentów zmagających się z nowotworami opornymi na standardowe metody leczenia. Enzalutamide Accord oraz Enzalutamide Sandoz to preparaty stosowane w leczeniu raka prostaty, który nie reaguje na tradycyjne terapie hormonalne lub chirurgiczne. Enzalutamide Accord jest dostępny w formie kapsułek (40 mg) a Enzulatamide Sandoz w formie tabletek powlekanych (40 mg i 80 mg), umożliwiając elastyczność w doborze dawki i formy przyjmowania.

Innym ważnym lekiem w tej kategorii jest Nilotinib Zentiva, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 150 mg i 200 mg, przeznaczony do leczenia przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia (CML Ph+). Dzięki ukierunkowanemu działaniu nilotynib wspiera terapię pacjentów z przewlekłą białaczką, poprawiając ich szanse na kontrolowanie przebiegu choroby.

W leczeniu zaawansowanego raka nerki oraz określonych postaci mięsaka tkanek miękkich stosowany jest Pazopanib Glenmark. Lek ten, należący do inhibitorów kinazy białkowej, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 200 mg i 400 mg, działa poprzez blokowanie mechanizmów odpowiedzialnych za wzrost komórek nowotworowych, co spowalnia rozwój choroby.

W terapii szpiczaka mnogiego pojawiły się nowe opcje: Pomalidomide Glenmark oraz Pomalidomide PPH. Oba leki są dostępne w kapsułkach twardych o dawkach 1 mg, 2 mg, 3 mg i 4 mg. Pomalidomid wspomaga układ odpornościowy pacjentów, pomagając w walce z komórkami nowotworowymi u osób, które nie reagują na inne terapie.

Inne nowe leki

Pojawiły się również różnorodne leki z różnych kategorii terapeutycznych, wspomagające leczenie bólu, stanu zapalnego, oraz przygotowania do zabiegów chirurgicznych. Aceklik to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), zawierający aceklofenak, dostępny w tabletkach powlekanych o dawce 100 mg. Lek ten stosuje się w łagodzeniu bólu i stanów zapalnych związanych z chorobami stawów, co może przynieść ulgę pacjentom cierpiącym na przewlekłe dolegliwości stawowe. Opakowania zawierają 20 lub 60 tabletek, pozwalając na dopasowanie leczenia do potrzeb pacjenta.

Na potrzeby intensywnej opieki medycznej i sal operacyjnych wprowadzono Rocuronium Aguettant – roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce, zawierający bromek rokuroniowy. Ten lek stosuje się jako środek zwiotczający mięśnie, co jest istotne podczas zabiegów chirurgicznych i w intensywnej terapii, ułatwiając przeprowadzenie operacji i poprawiając bezpieczeństwo pacjenta.

Dla osób zmagających się z trądzikiem nowością jest Duocutan, żel zawierający klindamycynę i nadtlenek benzoilu, dostępny w tubach o pojemności 30 g i 60 g. Substancje działają bakteriobójczo i bakteriostatycznie, co pomaga w walce z trądzikiem o podłożu bakteryjnym.

Leki stosowane w lecznictwie zamkniętym (Lz)

Wrzesień wprowadził także nowe leki przeznaczone do lecznictwa zamkniętego (Lz), które są stosowane wyłącznie w warunkach szpitalnych lub w intensywnej opiece medycznej. Mivacurium Kalceks to roztwór do wstrzykiwań lub infuzji zawierający miwakurium, dostępny w stężeniu 2 mg/ml. Ten środek zwiotczający mięśnie znajduje zastosowanie w medycynie podczas zabiegów chirurgicznych, umożliwiając kontrolowane rozluźnienie mięśni pacjenta, co jest istotne w przeprowadzaniu operacji i zapewnieniu bezpieczeństwa podczas zabiegów.

Kolejnym lekiem dostępnym w tej kategorii jest Midazolamum Aguettant, roztwór do wstrzykiwań dostępny w ampułko-strzykawce o stężeniu 1 mg/ml. Midazolam stosuje się do płytkiej sedacji, znieczulenia ogólnego, a także jako premedykację przed zabiegami chirurgicznymi. Jest także przydatny w sedacji pacjentów na oddziałach intensywnej opieki medycznej, wspierając kontrolę nad poziomem świadomości pacjenta i zapewniając większy komfort w trakcie leczenia.

Podsumowanie

Wrzesień 2024 roku przyniósł na rynek farmaceutyczny wiele nowości, które odpowiadają na szeroki zakres potrzeb zdrowotnych pacjentów. Od leków dostępnych bez recepty na codzienne dolegliwości, przez preparaty stosowane w leczeniu poważnych chorób, aż po specjalistyczne leki przeznaczone do lecznictwa zamkniętego – nowości te zapewniają skuteczniejsze i bardziej zróżnicowane możliwości terapeutyczne. Dzięki nowym rozwiązaniom pacjenci mogą liczyć na wsparcie w walce z alergiami, zakażeniami, chorobami przewlekłymi, a także w terapii przeciwnowotworowej i leczeniu schorzeń układu nerwowego.

Jak działa tamoksyfen, a jak letrozol?

Tamoksyfen możemy zaliczyć do leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i antyestrogenowych. W jaki sposób działa ten związek? Pewne tkanki, np. wspomniany gruczoł piersiowy, mają receptory swoiste dla estrogenów. Po połączeniu esstrogenów dochodzi do zwiększenia podziałów komórkowych. Czasami mogą zajść pewne problemy, które prowadzą do powstania komórek nowotworowych. Tamoksyfen poprzez połączenie się z tym receptorem, blokuje jego dostępność dla estrogenów, więc proces namnażania się złych komórek zostaje ograniczony. Efektywność leczenia tym związkiem jest zależna od ilości receptorów estrogenowych w komórkach nowotworowych, bo wartość ta nie jest stała. Warto zaznaczyć, że tamoksyfen nie działa tylko w obrębie gruczołu piersiowego. W kościach znajdują się receptory dla estrogenów, które tamoksyfen stymuluje, co wykorzystuje się w leczeniu osteoporozy [1,2].

Letrozol to inhibitor aromatazy. Co to znaczy? Wykorzystuje się go również do zahamowania rozrostu guza nowotworowego zależnego od estrogenów. Jednym z mechanizmów powstawania estrogenów u kobiet po menopauzie jest przekształcanie hormonów nadnerczowych (testosteron, androstendion) w estrogeny przez enzym aromatazę. Letrozol blokuje ten proces, przez co zmniejsza ilość estrogenów i zmniejsza intensywność rozrostu guza stymulowanego przez estrogeny. Ze względu na mechanizm działania lek ten wykorzystuje się głównie u kobiet po menopauzie [3].

Jakie są skutki uboczne letrozolu i tamoksyfenu?

Do najczęściej występujących skutków ubocznych letrozolu należą uderzenia gorąca, nadpotliwość, uczucie zmęczenia, nudności, wzrost cholesterolu i bóle stawów. Leczenie letrozolem zmniejsza gęstość kości, co powoduje częstsze występowanie osteoporozy. Badania pokazują także zwiększoną częstotliwość występowania epizodów zakrzepowych. Pacjenci często skarżą się także na ból głowy i zawroty, wzrost apetytu, kołatanie serca oraz pogorszenie nastroju. Większość tych skutków ubocznych letrozolu występuje na początku terapii i po kilku tygodniach ustępuje [3].

Jakie są skutki uboczne tamoksyfenu? Niektóre z nich są bardzo poważne, gdyż przy stosowaniu tamoksyfenu zwiększa się ryzyko wystąpienia incydentów zakrzepowo-zatorowych, np. niedokrwienia mózgu, zakrzepicy i udaru. Może dojść do podniesienia poziomu enzymów wątrobowych i nawet martwicy. Notuje się też zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworów macicy i endometrium. U pacjentów z przerzutami do kości może dojść do podwyższenia poziomu wapnia we krwi. Są to poważne skutki uboczne, ale korzyści ze stosowania leku i tak przewyższają te działania niepożądane. Oprócz tego pacjenci skarżyli się na inne, mniej groźne powikłania, np. uderzenia gorąca, obrzęki, wysypki, nudności, wymioty, bóle i zawroty głowy, osłabienie, zapalenie i ból stawów, powiększenie węzłów chłonnych, depresję i nadciśnienie [1,2].

Kiedy stosować tamoksyfen, a kiedy letrozol?

Główne i zarejestrowane przez FDA wskazania do stosowania tamoksyfenu dotyczą leczenia raka piersi u kobiet i mężczyzn – jako leczenie I rzutu, ale także uzupełniające po innych zabiegach. Oprócz tego tamoksyfen wykorzystuje się w ogromnej liczbie wskazań off-label, np.:

• leczenie pierwotnej i wtórnej ginekomastii z bólem piersi;
• leczeniu niepłodności w celu indukcji owulacji;
• terapii zbyt małej ilości plemników mężczyzn w połączeniu z testosteronem;
• farmakoterapii raka jajnika, pęcherza moczowego lub płuc;
• leczeniu przedwczesnego dojrzewania u kobiet z zespołem McCune’a-Albrighta;
• leczeniu łagodnej dysplazji sutka;
• leczeniu czerniaka [1,2].

Letrozol wykorzystuje się w leczeniu raka piersi wczesnego stadium lub zaawansowanego u kobiet po menopauzie – jako terapia I rzutu lub uzupełniająca. Letrozol podaje się głównie pacjentkom ze stwierdzonym rakiem piersi estrogenozależnym, gdyż w przeciwnym wypadku terapia będzie nieskuteczna. Lek ten wykorzystuje się także w leczeniu niepłodności do indukcji owulacji i zmniejszenia poziomu estrogenów. Inne wskazania obejmują leczenie męskiej ginekomastii. Zalecenia off-label obejmują leczenie męskiego raka piersi, prostaty. Letrozol można podawać do leczenia hipogonadyzmu i niedoboru androgenów. Związek ten wykorzystuje się w leczeniu opóźnionego dojrzewania u chłopców z niskim wzrostem [3-5].

Dawkowanie i czas działania leków

Najczęściej stosowaną dawką tamoksyfenu w leczeniu raka piersi jest 20 mg 1 raz na dobę, ale spotyka się stosowanie wyższych dawek (do 40 mg), chociaż ich skuteczność nie znajduje potwierdzenia w badaniach. Tamoksyfen wykorzystuje się także w profilaktyce, czyli leczeniu uzupełniającym u pacjentów z hormonozależnym rakiem piersi po chemioterapii. Wtedy podaje się 20 mg raz na dobę, a leczenie trwa zwykle od 5 do 10 lat! W leczeniu niepłodności, w celu indukcji owulacji stosuje się od 5 mg do 40 mg w dawce jednorazowej na dobę przez 4 dni. Dla dziewczynek z zespołem McCune’a-Albrighta (przedwczesne dojrzewanie) w wieku od 2. do 10. roku życia podaje się 20 mg leku dziennie. Maksymalne stężenie tamoksyfenu w organizmie zostaje osiągnięte już po około 6 godzinach. Natomiast całkowite efekty zostają osiągnięte dopiero po około 4 tygodniach terapii [1,2].

W leczeniu raka piersi letrozol podaje się zwykle w dawce 2,5 mg raz na dobę. Należy zaznaczyć, że leczenie jest długie. W zależności od typu nowotworu powinno trwać od 4 miesięcy do nawet 5 lat. W przypadku leczenia niepłodności letrozol podaje się w dawce od 2,5 mg do 7,5 mg raz na dobę od 3. do 7. dnia cyklu. Letrozol natomiast dość szybko działa na spadek estrogenów we krwi. Po podaniu dawki 2,5 mg osiąga się około 70-80% spadek po dwóch lub trzech dobach [3,5].

Profile bezpieczeństwa letrozolu i tamoksyfenu

Tamoksyfenu nie można stosować podczas ciąży. Przed rozpoczęciem terapii należy się upewnić, że kobieta nie jest w ciąży. Zajście w ciążę nawet 2 miesiące po zakończonej terapii może być bardzo niebezpieczne (a nawet zabójcze) dla płodu. Letrozolu nie można stosować w czasie ciąży, bo powoduje wystąpienie wad płodu [1-4].

Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia tamoksyfenem i letrozolem. W przypadku tamoksyfenu należy zachować 3-miesięczną przerwę po przerwaniu leczenia, a w przypadku letrozolu powinno to być minimum 3 tygodnie [1-4].

W przypadku obu leków nie ma typowych przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, ale mogą wystąpić epizody osłabienia i zawrotów głowy, dlatego należy zachować szczególną ostrożność [1-4].

Nie wykazano typowych interakcji pomiędzy letrozolem i tamoksyfenem a alkoholem, jednak w trakcie leczenia przeciwnowotworowego powinno się zrezygnować z picia alkoholu [1-4].

Wiek nie ma wpływu na leczenie tamoksyfenem i letrozolem, dlatego nie ma wymogu modyfikacji dawek [1-4].

Letrozol można stosować bezpiecznie u pacjentów z niewydolnością nerek. W przypadku zaawansowanej niewydolności nerek może dojść do nieco większego nagromadzenia leku w organizmie i opóźnionego wydalania, dlatego można rozważyć modyfikację dawek. W przypadku tamoksyfenu nie ma konieczności modyfikacji terapii przy niewydolności nerek lub wątroby [1-4].

Dostępność leków i drogi podania

Tamoksyfen występuje w formie tabletek lub tabletek powlekanych do podawania doustnego. To jedyne formy dostępne do aplikacji. Dostępne dawki to 10 mg i 20 mg.

Letrozol również występuje jedynie jako lek do podawania doustnego w formie tabletek powlekanych. Jedyna dostępna dawka to 2,5 mg.

Zamienniki

W Tabeli 1. prezentujemy wszystkie dostępne zamienniki tamoksyfenu dostępne w aptekach.

W Tabeli 2. prezentujemy wszystkie dostępne zamienniki letrozolu dostępne w aptekach.

Podsumowanie

Tamoksyfen i letrozol to substancje chemiczne wykorzystywane głównie w leczeniu hormonozależnego nowotworu piersi. Pomimo tego stosuje się je w wielu innych wskazaniach off-label. Lepszy jest tamoksyfen czy letrozol? Nie da się odpowiedzieć na to pytanie, bo wskazania i grupa docelowa pacjentów różnią się. Oba leki są skuteczne, jednak letrozol i tamoksyfen mają pewne skutki uboczne. W niektórych przypadkach działania niepożądane brzmią groźne, ale zwykle korzyści stosowania przewyższają ryzyko braku stosowania leku. Czy tamoksyfen to chemia? Ogólnie pojęcie “chemia” bywa używane do leków stosowanych w leczeniu nowotworów, które niszczą komórki nowotworowe bądź hamują ich podziały. W tym przypadku letrozol i tamoksyfen można zaliczyć do takiej grupy.

Co jemy, a nie powinniśmy?

Zachodni model odżywiania niestety już na stałe wpisał się w naszą codzienność, co obserwuje się zwłaszcza w młodszych pokoleniach. Jemy w biegu, nie mamy czasu na gotowanie w domu, a przez to coraz częściej sięgamy po żywność wysoko przetworzoną, która jest nie tylko niezwykle kaloryczna, ale przede wszystkim obfitująca w tłuszcze nasycone, sól, cukry proste i konserwanty. Spożywamy również duże ilości przetworzonego mięsa, które już 8 lat temu zostało zaklasyfikowane przez Światową Organizację Zdrowia do grupy 1 (tej samej, w której znajdują się azbest i tytoń), co oznacza, że zebrano wystarczające dowody, aby stwierdzić, że jest ono jednym z najbardziej rakotwórczych czynników. 

Roślinna ochrona 

Jednocześnie zbyt rzadko sięgamy po warzywa, owoce, orzechy, produkty pełnoziarniste czy nasiona roślin strączkowych. Podczas gdy liczne badania wykazały, że to właśnie one powinny stanowić podstawę naszej diety, i to właśnie osoby, które opierają swoją dietę na nisko przetworzonych produktach roślinnych mają zdecydowanie niższe ryzyko zachorowania na nowotwór w porównaniu z osobami, u których w diecie dominują produkty pochodzenia zwierzęcego. 

Jak powinien wyglądać nasz codzienny jadłospis, aby wpisywał się w profilaktykę raka? 

Zaleca się, aby spożywać ok. 5 porcji niskoskrobiowych warzyw i owoców, z czego ok. ¾ powinny stanowić warzywa, resztę owoce. Co to znaczy 5 porcji? Najwygodniej za porcję przyjąć garść. Jeśli chodzi o gramaturę zaś to dziennie w naszym menu powinno się znaleźć ok. 500-600g „zieleniny”, z czego najlepiej, aby minimum połowa była spożywana w postaci surowej. Warto sięgać po warzywa i owoce z różnych grup kolorystycznych – zielone, żółte, pomarańczowe, czerwone, fioletowe, białe – ponieważ każdy kolor cechują inne prozdrowotne składniki odżywcze. 

Oczyszczone, rafinowe produkty zbożowe powinno się zamienić na produkty z pełnego ziarna – pieczywo razowe, gruboziarniste kasze, ryż brązowy, makaron żytni, płatki owsiane. Podstawowe źródło białka w diecie powinny stanowić zaś nasiona roślin strączkowych, takie jak fasola, groch, soczewica, ciecierzyca czy soja (tofu, tempeh, natto). Uprzedzając argument o niepełnowartościowym białku – odpowiednio zaplanowana, zbilansowana i urozmaicona dieta oparta o produkty roślinne jest w stanie dostarczyć nam wszystkie niezbędne aminokwasy. Mówiąc o białku nie można nie wspomnieć o popularnej ostatnimi laty komosie ryżowej, która charakteryzuje się doskonałym profilem aminokwasowym, dzięki czemu sama w sobie stanowi świetne źródło pełnowartościowego białka pochodzenia roślinnego. 

Obawy, które w tym miejscu warto również rozwiać dotyczą soi. Niestety wokół tej rośliny narosło bardzo wiele mitów, a prawda jest taka, że powinnyśmy ją traktować nie jako wroga, lecz jako sprzymierzeńca – zwłaszcza właśnie w kontekście profilaktyki nowotworów! Mowa tu przede wszystkim o raku piersi i raku prostaty – badania wykazały, że osoby u których spożycie produktów sojowych było na najwyższych poziomie, charakteryzowały się niższym ryzykiem zachorowania na ww nowotwory (mowa tu przede wszystkim o obywatelach krajów azjatyckich, u których w diecie soja jest jednym z podstawowych produktów). 

A jeśli tłuszcz, to jaki? 

Przede wszystkim NNKT, czyli nienasycone kwasy tłuszczowe, które chronią nas dodatkowo przed rozwojem chorób sercowo-naczyniowych. Warto więc postawić na oliwę, olej lniany, olej z pestek dyni czy dobrej jakości olej rzepakowy. Plus oczywiście orzechy i nasiona, które o wiele zdrowiej chrupać jako przekąskę zamiast chipsów czy krakersów. 

Co z nabiałem?  

Produkty mleczne są niekwestionowanym źródłem wapnia w diecie, jednak nie jedynym. Wśród produktów roślinnych duże ilości tego składnika zawierają m.in. pomarańcze, suszone figi, tofu, migdały, sezam, mak, warzywa kapustne czy biała fasola. Będą stanowić one znacznie zdrowszą alternatywę dla pełnotłustego nabiału, którego wysokie spożycie skorelowano z wyższym ryzykiem m.in. raka piersi i raka prostaty. 

Gdzie szukać pomocy?

Choroba nowotworowa jest chorobą cywilizacyjną, która dotyczy bardzo dużego grona osób. Z tego też powodu istnieje wiele organizacji pacjenckich, pomagającym pacjentom onkologicznym. Jedną z nich jest Fundacja Rakiety.

Fundacja Rakiety wspiera osoby chore onkologicznie i ich bliskich od 2012 roku. Pomaga pozyskiwać środki na leczenie i rehabilitację nie pobierając przy tym żadnych prowizji. Zapewnia także wsparcie specjalistów: psychoonkologów, psychiatrów, dietetyka, lekarza medycyny paliatywnej i leczenia bólu, pielęgniarki oraz seksuologa. Organizują oni także wydarzenia promujące profilaktykę, realizują kampanie świadomościowe, prowadzą wykłady i warsztaty w zakresie prewencji nowotworów. Można ich znaleźć na stronie internetowej oraz na Facebooku.

Podsumowanie

Właściwości przeciwnowotworowe roślin zawdzięczamy przede wszystkim zawartych w nim antyoksydantom, mającym zdolność neutralizowania wolnych rodników, a także błonnikowi pokarmowemu, który wspomaga utrzymanie prawidłowej masy ciała i pracy jelit, a tym samym działa prewencyjnie w zwłaszcza w kontekście raka jelita grubego.  Jak odpowiednio zbilansować dietę roślinną, aby przynosiła nam jak najwięcej korzyści i o czym warto pamiętać, aby uniknąć niedoborów? O tym przeczytacie w kolejnym artykule z tej serii.  

Autor: mgr Anna Żuchniewicz

Starzenie się to długoletni, złożony, wieloczynnikowy proces, angażujący wszystkie narządy i układy ludzkiego organizmu. Konsekwencją tych zmian są niedobory hormonalne typowe dla tego okresu życia mężczyzny. Zasadniczą rolę w procesie starzenia odgrywają zmiany w czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. U mężczyzn ich szczególnym wykładnikiem jest zmniejszenie z wiekiem produkcji androgenów gonadowych, czyli zespół niedoboru testosteronu (TDS). Często stwierdza się obniżenie stężenia testosteronu we krwi w przebiegu chorób układowych, takich jak niewydolność nerek, marskość wątroby i cukrzyca. Ocenia się, że u mężczyzn po 40. roku życia spadek stężenia całkowitego testosteronu wynosi ok. 0,8–1% rocznie [1].

Jakie są objawy niedoboru testosteronu?

Zespół niedoboru testosteronu powoduje wystąpienie następujących objawów [2]:

• spadek libido oraz jakości i częstości wzwodów, zwłaszcza erekcji nocnych,
• zmiany nastroju z towarzyszącym spadkiem aktywności intelektualnej, obniżeniem funkcji poznawczych, zaburzeniami orientacji przestrzennej, męczliwością, stanami depresji oraz irytacji,
• zaburzenia snu,
• spadek beztłuszczowej masy ciała z towarzyszącym spadkiem masy mięśni i ich siły,
• zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej,
• zmniejszenie ilości owłosienia i liczne zmiany skórne,
• spadek gęstości mineralnej kości z następową osteoporozą i wzrostem ryzyka złamań kości.

Jak wykazują obserwacje kliniczne, na plan pierwszy wysuwają się spadek energii i libido. To właśnie one są najbardziej czułymi markerami/symptomami TDS i zwykle są powodem zgłaszania się dotkniętych tym zespołem mężczyzn do lekarza.

Komu potrzebna jest terapia zastępcza testosteronem (TRT)?

Terapia ta wskazana jest dla mężczyzn, których problem polega zmniejszonym poziomie testosteronu. TRT to proces leczniczy, który przebiega pod ścisłą kontrolą lekarską. Jej zadaniem jest wyrównanie poziomu testosteronu i regulacja procesów metabolicznych. Terapia TRT przynosi wiele korzyści zarówno w sferze fizycznej, jaki emocjonalnej. W związku z tym warto wspomnieć, że nie ma ona nic wspólnego z wykorzystywaniem dużych dawek hormonów jako dopingu, co wiąże się z wieloma powikłaniami i skutkami ubocznymi [3].

Jak wygląda terapia zastępcza testosteronem?

Terapia TRT powinna być prowadzona preparatami zawierającymi testosteron naturalny. Aktualnie dostępne preparaty testosteronu – domięśniowe, podskórne, przezskórne, doustne i podjęzykowe – są bezpieczne i skuteczne. W sytuacji możliwości ujawnienia się w trakcie leczenia przeciwwskazań (głównie raka stercza) wymagających nagłego przerwania terapii testosteronowej, preparaty krótko działające (podskórne, doustne) będą miały przewagę nad preparatami o dłuższym działaniu (domięśniowymi czy podskórnymi).

Czy są jakieś przeciwwskazania do stosowania terapii testosteronem?

Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do leczenia preparatami testosteronu są rak gruczołu krokowego i rak sutka, istotna policytemia (rzadki nowotwór krwi) oraz zaawansowane objawy z dolnych dróg moczowych, przeszkoda w odpływie moczu (w przebiegu gruczolaka stercza) do czasu zlikwidowania przeszkody. Względnymi przeciwwskazaniami są ciężkie choroby organiczne, choroby przebiegające z predyspozycją do poliglobulii (przewlekła obturacyjna choroba płuc, zespół bezdechu sennego). Łagodny rozrost gruczołu krokowego bez nasilonych objawów utrudnienia odpływu moczu nie jest przeciwwskazaniem do leczenia [2].

• witamina A — witamina rozpuszczalna w tłuszczach, wzmacnia układ odpornościowy, jest konieczna do prawidłowego widzenia, zapobiega rakowi prostaty, ma właściwości wygładzające skórę, jej niedobór może prowadzić nawet do ślepoty, problemów z odpornością czy kondycją skóry (dzienne zapotrzebowanie przez mężczyznę to ok. 900 µg);
• witamina B9 (kwas foliowy) – dużo się mówi o tej witaminie w kontekście kobiet, ale mężczyznom jest potrzebna, chociażby do poprawy jakości nasienia, a jej brak może powodować m.in. brak energii, bóle głowy, kołatanie serca, utratę apetytu, biegunkę, mrowienie czy osłabienie mięśni (dzienne zapotrzebowanie przez mężczyznę to ok. 400 µg);
• witamina B12 – jest niezbędna w produkcji krwinek czerwonych, nerwów i DNA, jej niedobór może prowadzić do odczuwania zmęczenia, demencji, utraty pamięci, dezorientacji czy utraty wagi (dzienne zapotrzebowanie przez mężczyznę to ok. 250 µg);
• witamina C — ma działanie antyoksydacyjne, dla mężczyzn jest szczególnie ważny jej korzystny wpływ w przypadku problemów z prostatą, poważne braki tej witaminy mogą prowadzić do powstania szkorbutu, czyli drażliwości, bóli mięśni, krwotoku z nosa, powolnego gojenia się ran czy krwawiących dziąseł (dzienne zapotrzebowanie przez mężczyznę to ok. 100 mg);
• witamina D — jest bardzo ważna w przypadku mężczyzn, ponieważ jest konieczna w produkcji testosteronu, którego niski poziom obniża libido czy metabolizm, dodatkowo witamina jest bardzo ważna w przypadku zachowania zdrowia serca, mocnych kości i zmniejsza ryzyko nowotworów, nadciśnienia czy cukrzycy (dzienne zapotrzebowanie przez mężczyznę to w zależności od wieku od 800 do 2000 j.m.);
• witamina K — zapobiega chorobom serca, krzepnięciu krwi, pomaga w budowaniu i zachowaniu odpowiedniej kondycji kości, a jej niedobór prowadzi do problemów z krzepnięciem krwi czy do powstawania siniaków (dzienne zapotrzebowanie przez mężczyznę to ok. 65 µg) [1,2].

Witaminy dla mężczyzn na zmęczenie — co powinny zawierać?

Witaminy i składniki mineralne (które najczęściej występują obok siebie w preparatach witaminowych) są niezwykle ważne w utrzymaniu odpowiedniej kondycji organizmu (nie tylko u mężczyzn). Niedobory witaminy mogą prowadzić do uczucia zmęczenia. Szczególnie ważne jest utrzymywanie na odpowiednim poziomie witamin A, z grupy B, C, D, E oraz minerałów, takich jak selen, cynk, magnez, wapń czy żelazo. Jeżeli odczuwa się przewlekłe zmęczenie, warto urozmaicić dietę w te składniki lub zacząć suplementować je z preparatów dostępnych w aptece [1].

Witaminy dla mężczyzn ciężko pracujących — po co warto sięgnąć?

Mężczyźni, którzy mają ciężką pracę fizyczną, szczególnie w trudnych warunkach, powinni suplementować odpowiednią ilość witamin, aby móc zachować odpowiednią formę i wytrzymałość. Powinni oni w szczególności zadbać o odpowiednią podaż witamin wymienionych powyżej. Warto tutaj zwrócić uwagę na witaminę D, której podaż w przypadku osób niepracujących na zewnątrz może być znacząco ograniczona. Dlatego warto zadbać o suplementowanie preparatów o odpowiedniej jakości. Przykładowe preparaty, które zawierają zbilansowane składy witamin dla mężczyzn, są wymienione poniżej [3].

Preparaty witaminowe różnią się między sobą w tak znaczący sposób, że trudno je porównać, bo ich ocena będzie zależeć w głównej mierze od celu, w jakim zostały zastosowane. Poniżej zostały wymienione preparaty witaminowe, które zawierają dobrze przyswajalne składniki i z powodzeniem mogą zostać zastosowane przez mężczyzn. Nie oznacza to, że inne preparaty są gorsze. Tutaj zostały wymienione przykładowe, a żeby wybrać najlepszy preparat dla konkretnego pacjenta, warto skonsultować się z lekarzem i wykonać podstawowe badania.

Supradyn Energia  tabletki powlekane, suplement diety

Skład

• 1 tabletka zawiera 180 mg witaminy C, 48 mg niacyny, 18 mg kwasu pantotenowego, 12 mg witaminy E, 4,2 mg ryboflawiny, 3,3 mg tiaminy, 2 mg witaminy B6, 800 µg witaminy A, 200 µg kwasu foliowego, 50 µg biotyny, 25 µg witaminy K, 5 µg witaminy D, 3 µg witaminy B12, 120 mg wapnia, 80 mg magnezu, 14 mg żelaza, 10 mg cynku, 2 mg manganu, 1 mg miedzi, 150 µg jodu, 50 µg selenu, 50 µg molibdenu i 4,5 mg koenzymu Q10.

Stosowanie

• 1 tabletka dziennie podczas posiłku.

Wskazania

• Suplementacja witamin i minerałów, odczuwanie zmęczenia, osłabienie organizmu oraz w przypadku niedoboru witamin i minerałów.

O produkcie

• zawiera duże ilości składników,
• tylko 1 tabletka dziennie.
• nie można stosować w przypadku wystąpienia nadwrażliwości na którykolwiek ze składników preparatu;
• jak pozostałe preparaty witaminowe jest suplementem, więc nie jest tak dobrze przebadany jak produkty lecznicze [4].

Olimp Vita-Min Multiple Sport Nowa Formuła kapsułki, suplement diety

Skład

• 1 kapsułka VITA – PLEX SPORT zawiera 800 µg witaminy A, 10 µg witaminy D, 24 mg witaminy E, 290 mg witaminy C (PureWay-C), 19,4 mg witaminy B1, 19,6 mg witaminy B2, 31 mg niacyny, 18 mg witaminy B6, 400 µg kwasu foliowego, 23 µg, 100 µg biotyny, 12 mg kwasu pantotenowego, 100 mg  bioflawonoidów cytrusowych (40%), 80 mg ekstraktu z karczoch (5% cynaryn), 60 mg ekstraktu z pestek dyni 5:1, 60 mg ekstraktu z pokrzywy zwyczajnej, 60 mg ekstraktu z zielonej herbaty (55% galusanu epigallokatechiny), 10 mg kwasu alfa-liponowego i 1 mg Ekstrakt z pieprzu czarnego (Bioperine 95%).
• 1 kapsułka CHELA-MIN SPORT zawiera 190 mg magnezu, 100 mg wapnia, 75 mg potasu, 15 mg cynku, 3 mg żelaza, 1,8 mg manganu, 500 µg miedzi, 150 µg jodu, 150 µg chromu i 75 µg selenu.

Stosowanie

• Należy stosować 2 kapsułki na dobę (1 kapsułkę VITA-PLEX SPORT i 1 kapsułkę CHELA-MIN SPORT) podczas głównego posilku popijajac wodą.

Wskazania

• Uzupełnienie niedoborów witamin i minerałów, wsparcie dla organizmu w szczególności podczas treningów czy intensywnego trybu życia.

O produkcie

• Duża ilość zróżnicowanych składników, podzielona w 2 kapsułkach;
• sprawdzi się w szczególności w przypadku aktywnych mężczyzn.
• trzeba pamiętać o konieczności przyjmowania dwóch różnych kapsulek;
• podobnie jak inne preparaty witaminowe jest zarejestrowany jako suplement diety [5].

Solgar Male Multiple witaminy z likopenem dla mężczyzn tabletki, suplement diety

Skład

• 1 tabletka zawiera 133,3 mg wapnia (węglan wapnia, diglicynian wapnia, cytrynian wapnia), 133,3 mg magnezu (tlenek magnezu, cytrynian magnezu, diglicynian magnezu), 133,3 mg witaminy C, 400 j.m. witaminy E, 33,3 mg choliny, 33,3 mg inozytolu, 26,6 mg kwasu pantotenowego, 25 mg witaminy B6, 20 mg niacyny, 18 mg witaminy B2, 16,7 mg witaminy B1, 8,3 mg bioflawonoidów cytrusowych, 5 mg cynku, 1,8 mg naturalnego beta-karotenu, 0,7 mg manganu, 500 µg miedzi, 0,3 mg naturalnego lipokenu, 166,7 µg witaminy B12, 133,3 µg kwasu foliowego, 100 µg biotyny, 83,3 µg kwasu borowego, 66,7 µg chromu, 66,7 µg selenu, 50 µg jodu, 5 µg mieszaniny karetenoidów i 3,3 µg witaminy D2.

Stosowanie

• 1 lub 2 tabletki w trakcie posiłku.

Wskazania

• Uzupełnienie niedoboru witamin i minerałów, szczególnie u mężczyzn.

O produkcie

• dobrze przyswajalne składniki;
• suplement nie zawiera cukru, skrobi, drożdży, pszenicy, soi, glutenu i produktów mlecznych;
• preparat jest pro­dukowany bez użycia sztucznych substancji konserwujących, zapachowych lub barwiących;
• produkt jest odpowiedni dla wegetarian [6].

Vitotal dla Mężczyzn tabletki, suplement diety

Skład

• 1 tabletka zawiera 15 mg wyciągu z liści mate, 10 mg wyciągu z korzenia żeń-szenia, 10 mg wyciągu z kłącza imbiru, 5 mg lecytyny sojowej, 5 mg likopenu, 600 µg witaminy A, 200 µg beta-karotenu, 500 µg luteiny, 15 mg witaminy E, 15 mg witaminy C, 30 µg witaminy K, 1,4 mg witaminy B1, 1,75 mg witaminy B2, 2 mg witaminy B6, 2,5 µg witaminy B12, 5 µg witaminy witaminy D, 62,5 µg biotyny, 200 µg kwasu foliowego, 20 mg niacyny, 7,5 mg witaminy B5, 125 mg fosforu, 60 mg magnezu, 5 mg żelaza, 100 µg jodu, 500 µg miedzi, 2 mg manganu, 40 µg chromu, 50 µg molibdenu, 30 µg selenu i 5 mg cynku.

Stosowanie

• Osoby dorosłe mogą stosować 1 tabletkę na dobę.

Wskazania

• Uzupełnienie niedoborów witamin i minerałów szczególnie polecane aktywnym mężczyznom.

O produkcie

• zaledwie 1 tabletka dziennie;
• bogaty skład.

• nie może być stosowany długotrwałe (maksymalnie przez 3 miesiące);
• jest suplementem diety, a nie produktem leczniczym [7].

Czy suplementacja witamin to jedyne rozwiązanie?

W idealnych warunkach dieta jest w stanie pokryć zapotrzebowanie organizmu na witaminy. Jednak często się zdarza inaczej. Szczególnie dotyczy to ciężko pracujących fizycznie mężczyzn. Przy nieodpowiednich dawkach witamin może pojawiać się zmęczenie i inne działania niepożądane.

Najlepsze witaminy to takie, które będą pokrywały zapotrzebowanie na te składniki, których aktualnie organizmowi brakuje.  Pod tym kątem powinno dobierać się odpowiedni preparat, najlepiej po konsultacji z lekarzem, który może na podstawie badań to określić. Co ważne, należy pamiętać, że witaminowe suplementy diety nie są w stanie poprawić kondycji organizmu, jeżeli prowadzony jest niezdrowy tryb życia.

Warto zadbać o odpowiednią dawkę aktywności fizycznej, zrezygnować z niezdrowych nałogów, takich jak palenie papierosów czy nadużywanie alkoholu. Również zbilansowana dieta, bogata w składniki odżywcze i witaminy, jest niezbędna do osiągnięcia dobrej kondycji organizmu. Witaminowe suplementy diety mogą ten proces jedynie wspomóc.

Antykoncepcja to szereg metod i zabiegów, których celem jest zapobieganie ciąży. Metody kontrolowania płodności i zajścia w ciążę są odmienne dla kobiet i mężczyzn. W przypadku mężczyzn metody antykoncepcji nie są tak szerokie, jak u kobiet, gdyż np. nie słyszy się o tabletkach antykoncepcyjnych dla mężczyzn. Jednak czy na pewno ich nie ma? Poniżej przedstawiamy klasyczne, jak i nowe metody antykoncepcji dla mężczyzn.

Jakie są klasyczne metody antykoncepcji dla mężczyzn?

Prezerwatywy

Jedną z najbardziej popularnych metod antykoncepcji dla mężczyzn jest metoda barierowa, tj. prezerwatywy. Prezerwatywy to skuteczna metoda kontroli zapłodnienia, która chroni również przed chorobami wenerycznymi. Kondomy są stosunkowo proste w użyciu i przystępne cenowo.

Do wad prezerwatyw można zaliczyć to, że istnieje ryzyko ich pęknięcia lub zsunięcia podczas stosunku. Dodatkowo nieumiejętna technika korzystania z prezerwatyw drastycznie zmniejsza ich skuteczność. Prezerwatywy najczęściej wykonane są z lateksu, dlatego istnieje ryzyko alergii podczas ich stosowania. Natomiast aktualnie wykonuje się kondomy również z innych materiałów, np. poliuretanu, co rozwiązuje problem [1].

Wazektomia

Wazektomia to chirurgiczna metoda antykoncepcji dla mężczyzn. Jest bezpieczna i skuteczna. Polega na podwiązaniu nasieniowodów. Niestety zabieg bywa kosztowny. Co prawda w niektórych przypadkach istnieje możliwość wykonania zabiegu, który przywraca płodność, jednak najczęściej uważa się, że wazektomia to trwała i nieodwracalna metoda.

Jaka jest nowoczesna antykoncepcja dla mężczyzn?

Idealna antykoncepcja dla mężczyzn powinna być bezpieczna i skuteczna. Nie powinna obniżać libido ani mieć działań niepożądanych. Powinna być prosta w użytku, tania oraz jej efekt powinien być natychmiastowy. Dodatkowo powinna istnieć technika na przerwanie działania danej metody i szybki powrót do pełnej płodności. Czy istnieje coś takiego [1]?

Zastrzyki antykoncepcyjne dla mężczyzn

Jeśli chodzi o stosunkowo prostą metodę to idealny wydaje się być zastrzyk antykoncepcyjny dla mężczyzn. Jedna iniekcja powinna zapewnić skuteczną ochronę przed niechcianą ciążą partnerki. Jak to wygląda w rzeczywistości?

Szczepionki antykoncepcyjne

Do tej pory przeprowadzono wiele badań nad szczepionkami antykoncepcyjnymi dla mężczyzn. Niestety aktualnie nie istnieje taki preparat. Naukowcy podczas badań celują w specyficzne struktury obecne w procesie produkcji spermy. Co prawda w badaniach na małpach udało się uzyskać odwracalną antykoncepcję, jednak jej skuteczność nie jest spójna. Pojawia się również problem dawek przypominających, a także zróżnicowanej skuteczności [1,2].

Testosteronowe zastrzyki

Znacznie skuteczniejsze okazują się być zastrzyki z różnych form testosteronu, takich jak: enantat. W badaniu podawano domięśniowo 200 mg enantatu testosteronu przez 6 miesięcy. Po około 4 miesiącach obserwowano azospermię, czyli zanik plemników, jednak tylko u 65% badanych [3].

Skuteczność tej formy testosteronu była wysoka, jednak cotygodniowe zastrzyki to zdecydowany minus. Dodatkowo u badanych zauważono obniżenie poziomu HDL, podwyższenie hemoglobiny i zmniejszenie jąder [3].

Kolejna forma testosteronu, jaką wykorzystano w badaniach to undecylan. W tym przypadku zastosowano comiesięczne iniekcje w ilości 1000 mg lub 500 mg undecylanu testosteronu. Skuteczność antykoncepcji również była wysoka, bo na poziomie około 97% a brak reakcji na testosteron wystąpił tylko u 3% badanych [4].

Inne badania polegały na terapii testosteronem i lewonorgestrelem, czyli kobiecym środkiem antykoncepcyjnym. Eksperymenty pokazały, że łączona terapia jest bardziej skuteczna niż sam testosteron [5].

Tabletki antykoncepcyjne dla mężczyzn

Niedogodność związaną z zastrzykami pomogłyby rozwiązać tabletki antykoncepcyjne dla mężczyzn. Na świecie istnieją badania, które potwierdzają skuteczność tych metod u mężczyzn. Najczęściej w tabletkach antykoncepcyjnych wykorzystuje się różne formy testosteronu i progestagenów, np. lewonorgestrelu lub noretisteronu. Takie kombinacje częściej spotykane są w towarzystwie domięśniowo podawanego testosteronu [1,2].

Implanty antykoncepcyjne dla mężczyzn

W badaniach klinicznych pojawiają się również związki wymienione powyżej, które wszczepia się podskórnie w formie implantów. Co ciekawe, doświadczano wtedy mniej działań niepożądanych [6].

Żele antykoncepcyjne

Ciekawe i obiecujące wyniki osiągnięto, stosując żel z testosteronem, który aplikowano na skórę codziennie w połączeniu z zastrzykami z octanu medroxyprogesteronu podawanego co 3 miesiące [7].

Czy nowa antykoncepcja dla mężczyzn jest dostępna?

Wszystkie wyżej wymienione metody nowej antykoncepcji dla mężczyzn są aktualnie w fazie badań klinicznych lub ich badania zostały zawieszone.

Co prawda są to skuteczne i obiecujące metody, ale niestety nie są pozbawione wad. Ich główne działania niepożądane wynikają z zastosowanych środków, czyli testosteronu i progestagenów. U badanych najczęściej pojawiały się zaburzenia lipidowe, zwiększenie poziomu hemoglobiny, zmniejszenie jąder oraz łagodny rozrost gruczołu krokowego czy nawet zwiększona częstość występowania raka prostaty [1,2].

Internet to nieocenione źródło informacji, wystarczy wpisać interesujące nas hasło w pole wyszukiwarki- tym przypadku “dieta”- a naszym oczom ukażą się setki, a nawet tysiące, różnych artykułów. Być może część z nich zainteresuje Cię swoim chwytliwym hasłem typu “jak stracić 10 kg w 10 dni” czy też “dieta cud – bez wyrzeczeń schudniesz w oczach“, inne zasugerują, że wybrany model żywienia zastosowała znana celebrytka i z pewnością to najlepsze rozwiązanie również dla Ciebie. 

Rzeczywistość, jak dobrze wiedzą dietetycy oraz obesitolodzy (lekarze specjalizujący się w leczeniu otyłości), jest taka, że ​​źle dobrana dieta, nie tylko nie przyniesie oczekiwanych i obiecanych wyników – redukcji masy ciała, lecz może nawet zagrażać Twojemu zdrowiu. “Ranking najlepszych i najgorszych diet świata” stanowi swoiste światełko w tunelu, przedstawiając fakty, poddając obiektywnej, wielopoziomowej i merytorycznej ocenie 40 najpopularniejszych modeli odżywiania.

Jak powstał ranking najlepszych diet?

Tegoroczna edycja “Rankingu najlepszych i najgorszych diet na świecie” U.S. News jest już dwunastą edycją z kolei, a do współpracy przy tworzeniu zestawienia zaproszono 27 ekspertów w dziedzinie żywienia, psychologii żywienia, dietetyki, leczenia otyłości, leczenia chorób serca i cukrzycy. Aby zapobiec niepotrzebnym spekulacjom, eksperci dostarczali informacje o ewentualnym konflikcie interesów i jeśli zachodziła taka sytuacja, nie oceniali konkretnej diety.

Każdy ze specjalistów poproszony został o subiektywną ocenę każdej spośród 40 diet. Oceny dokonywano w oparciu o poniższe kategorie:

• ogólna wartość odżywcza diety,
• bezpieczeństwo stosowania danej diety,
• utrata masy ciała w czasie do 12 mc,
• utrata masy ciała po czasie 2 lub więcej lat,
• łatwość w realizowaniu zaleceń diety (wytrwałość w stosowaniu zaleceń),
• wpływ diety na zapobieganie oraz wspomaganie leczenia chorób serca
• wpływ diety na zapobieganie oraz wspomaganie leczenia cukrzycy.

Po dokładnym przeanalizowaniu każdej diety, oceny ekspertów przekonwertowano i przedstawiono za pomocą skali, gdzie 1 oznacza najniższą notę, a 5 najwyższą. Korzystając z uzyskanych wyników stworzono 9 następujących rankingów:

Która dieta jest NAJLEPSZA?

Dieta śródziemnomorska charakteryzuje się wysokim spożyciem owoców, warzyw, roślin strączkowych, orzechów i minimalnie przetworzonych zbóż, umiarkowanie wysokim spożyciem ryb, niskim spożyciem tłuszczów nasyconych, mięsa i produktów mlecznych oraz regularnym, ale umiarkowanym spożyciem alkoholu (głównie czerwonego wina przy posiłku). Charakteryzuje się przede wszystkim wysokim spożyciem węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym, jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika pokarmowego i przeciwutleniaczy, a także spożyciem białek roślinnych i zrównoważonym stosunkiem kwasów n-3:n-6. Opiera się głównie na lokalnych i tradycyjnych produktach żywnościowych, które charakteryzuje różnorodność oraz sezonowość.

Dlaczego dieta śródziemnomorska jest zdrowa?

Korzystny wpływ diety śródziemnomorskiej na zdrowie człowieka wynika częściowo ze spożywania roślin, będących źródłem związków przeciwutleniających, przede wszystkim flawonoidów. Przestrzeganie diety śródziemnomorskiej zmniejsza ryzyko rozwoju zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2 i nowotworów. Przestrzeganie zaleceń żywieniowych diety śródziemnomorskiej, u osób z wysokim ryzykiem chorób układu krążenia, zmniejsza o 37% częstość występowania poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, zawału serca oraz udaru,

Dieta śródziemnomorska a cukrzyca

Metaanaliza przeprowadzona przez Grosso i współpracowników wykazała, że działanie ochronne diety wydaje się być najbardziej związane ze spożyciem oliwy z oliwek, owoców, warzyw i roślin strączkowych. Wprowadzenie zasad diety śródziemnomorskiej wiąże się również ze zmniejszonym ryzykiem zachorowania na cukrzycę, dzięki poprawie poziomu glukozy na czczo i HbA1c. W badaniu Esposito wartości te wynosiły od 7 do 40 mg/dl dla glukozy na czczo oraz od 0,1 do 0,6% dla HbA1c.

Dieta śródziemnomorska a redukcja masy ciała

Długoterminowe stosowanie diety śródziemnomorskiej (powyżej 12 miesięcy) wpływa na utratę masy ciała oraz zmniejszenie parametrów biochemicznych krwi związanych z chorobami układu krążenia (lipidogram, LDL, HDL, trójglicerydy) u osób otyłych i z nadwagą. Dieta śródziemnomorska jest bardziej skuteczna w redukcji masy ciała niż diety niskotłuszczowe. W metaanalizie przeprowadzonej przez wspomnianego Esposito grupa osób będących na diecie śródziemnomorskiej uzyskała znaczącą utratę masy ciała (średnia różnica między dietą śródziemnomorską a dietą kontrolną, – 1,75 kg) oraz BMI (średnia różnica -0,57 kg/m2 ). Wpływ diety śródziemnomorskiej na masę ciała spowodowany był głównie ograniczeniami energetycznymi oraz zwiększoną aktywnością fizyczną. W żadnym badaniu nie odnotowano znacznego przyrostu masy ciała w diecie śródziemnomorskiej.

Spożywanie kasz, makaronów, ryb, warzyw, owoców oraz orzechów powoduje remisję zespołu metabolicznego w porównaniu z osobami stosującymi „dietę zachodnią”, która bogata jest w wysokoprzetworzone produkty oraz tłuszcze trans.

Dieta śródziemnomorska a nowotwory

Potwierdzono również związek między przestrzeganiem zaleceń diety śródziemnomorskiej a zmniejszoną śmiertelnością z powodu raka, zwłaszcza raka jelita grubego. Te zaobserwowane korzystne efekty wynikają głównie z większego spożycia owoców, warzyw i produktów pełnoziarnistych. Rak jelita grubego (CRC) jest trzecim najczęściej występującym nowotworem na świecie, szczególnie w krajach rozwiniętych. Istnieją dowody na wyższe ryzyko CRC w społeczeństwie zachodnim, gdzie ludzie jedzą więcej czerwonego i przetworzonego mięsa niż ludzie żyjący wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego, co jest skorelowane z ich nawykami żywieniowymi, takimi jak dieta śródziemnomorska. Polifenole z oliwy z oliwek, resweratrol z czerwonego wina i likopen z pomidorów wykazywały zahamowanie rozwoju raka jelita grubego, co związane jest ze zmniejszeniem inicjacji i progresji raka.

Dieta śródziemnomorska a flora bakteryjna

Dieta śródziemnomorska wpływa również na skład mikroflory jelitowej. Spożywanie dużych ilości błonnika, owoców oraz warzyw ma związek ze zwiększonym bogactwem mikrobiologicznym w przewodzie pokarmowym człowieka. Wysokie spożycie błonnika oraz produktów roślinnych zwiększa stężenie SCFA (krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe) w kale. SCFA wytwarzane są przez mikroflorę bakteryjną podczas fermentacji niestrawionych polisacharydów. Wspierają one układ odpornościowy w reakcjach przeciw- i prozapalnych.

Stosowanie dieta śródziemnomorskiej wiąże się z poprawą funkcji poznawczych, zmniejszonym ryzykiem zaburzeń poznawczych lub zmniejszonym ryzykiem demencji lub choroby Alzheimera.

Na czym polega dieta dash?

Podstawą diety DASH są owoce, warzywa i niskotłuszczowe produkty mleczne. Dieta DASH obejmuje również spożywanie produktów pełnoziarnistych, drobiu, ryb i orzechów. Produktami niezalecanymi są: czerwone mięso, wysokotłuszczowe produkty mleczne, słodycze oraz napoje zawierające cukier, które są źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, cholesterolu oraz węglowodanów prostych.

Jaki wpływ na nasze zdrowie ma dieta dash?

Dieta DASH bogata jest w potas, który stabilizuje ciśnienie tętnicze krwi, Przeciwdziałając toksycznemu wpływowi nadmiaru sodu na wzrost ciśnienia tętniczego krwi. Przyjmowanie potasu redukuje także bezsenność, zawroty oraz bóle głowy. Z tego powodu Dieta DASH jest złotym standardem dietetycznym niefarmaceutycznej interwencji u pacjentów z nadciśnieniem.

Wykazano, że dieta DASH jest związana ze zmniejszoną częstością występowania chorób sercowo-naczyniowych i poprawia ciśnienie krwi oraz u osób z cukrzycą i zdrowych.

Dieta dash a cholesterol

W badaniu przeprowadzonym przez Chiu i współpracowników wzięło udział 36 uczestników, którzy stosowali naprzemiennie przez 3 tygodnie, 3 schematy żywieniowe: standardową dietę DASH, dietę DASH o wysokiej zawartości tłuszczu i niskiej zawartości węglowodanów (HF-DASH) oraz dietę kontrolną. Ciśnienie krwi obniżyło się u osób będących na diecie DASH i HF-DASH w porównaniu z dietą kontrolną. Dieta HF-DASH znacznie zmniejszyła stężenie trójglicerydów oraz lipoprotein o bardzo niskiej gęstości (VLDL). Jedynie u osób stosujących się do zaleceń diety DASH zaobserwowano obniżenie poziomu cholesterolu LDL oraz wzrost stężenie cholesterolu HDL porównaniu z dietą kontrolną.

Dieta dash a ciśnienie krwi

W badaniu przeprowadzonym przez Juraschek autorzy porównali wpływ niskiego i wysokiego spożycia sodu na skurczowe ciśnienie krwi (SPB). Dorośli z nadciśnieniem i niestosujący leków przeciwnadciśnieniowych zostali zrandomizowani do diety DASH (niskie spożycie sodu) lub kontrolnej (wysokie spożycie sodu) przez 4 tygodnie. Średnie ciśnienie rozkurczowe wynosiło 135/86 mm Hg.

Dieta o niskiej zawartości sodu- DASH – w porównaniu do diety o wysokiej zawartości sodu spowodowała zmniejszenie SBP o -5,3, -7,5, -9,7 i -20,8 mm Hg (p dla trendu <0,001). Dowody sugerują, że otyłość może wpływać na wzrost ciśnienia krwi poprzez mechanizmy wrażliwe na stres oksydacyjny.

Dieta DASH może obniżyć ciśnienie krwi poprzez zwiększenie zdolności antyoksydacyjnej. W celu potwierdzenia tej hipotezy, 12 z nadwagą i otyłych pacjentów z nadciśnieniem stosowało się do diety DASH (4 tygodnie) i do diety kontrolnej (4 tygodnie). Ciśnienie krwi nie zmieniło się znacząco u pacjentów na diecie DASH, wzrosło natomiast na diecie kontrolnej. Zbadana aktywność przeciwutleniająca osocza na diecie kontrolnej była wyższa u pacjentów z nadwagą w porównaniu do otyłych pacjentów. Aktywność przeciwutleniająca osocza była wyższa u osób otyłych będących na diecie DASH w porównaniu z dietą kontrolną.

Nadciśnienie tętnicze jest bardzo rozpowszechnione w przewlekłej chorobie nerek (CKD). Nadciśnienie tętnicze jest również głównym czynnikiem ryzyka choroby sercowonaczyniowej (CVD), głównej przyczyny przedwczesnej śmierci w populacji osób z CKD. Strategie wspierające walkę z nadciśnieniem mają zatem podstawowe znaczenie dla skutecznego wyleczenia CKD. W przewlekłej chorobie nerek stosowanie diety o niskiej zawartości sodu (diety DASH) może zwiększyć skuteczność leków przeciwnadciśnieniowych i immunosupresyjnych.

Dieta dash a miażdżyca

Dieta DASH powoduje także zmniejszenie stężenia CXLC4 u osób z miażdżycą naczyń krwionośnych. Cytokina ta intensyfikuje proces krzepnięcia krwi, który jest niekorzystny w przypadku blaszki miażdżycowej. Pełni również ważną rolę w naprawie ran i zmniejszaniu stanu zapalnego. Jeśli blaszka miażdżycowa ulegnie pęknięciu to organizm człowieka uznaje ją za ranę. Cytokina CXLC4 powoduje „sklejanie się” rany, co prowadzi do powstawania zakrzepów, które grożą zawałem serca oraz udarem mózgu. Z tego powodu wysokie stężenie CXLC4 jest niekorzystne w przypadku osób z miażdżycą.

Dieta dash a stany zapalne

Przewlekłe zapalenie związane jest z rozwojem kilku głównych chorób niezakaźnych, takich jak otyłość, cukrzyca typu 2, miażdżyca tętnic, udar mózgu i nowotworów. Stan zapalny charakteryzuje się zwiększoną ekspresją i aktywacją prozapalnych cytokin, takich jak białko C-reaktywne (CRP), czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), interleukina-6 (IL-6). Spożywanie składników odżywczych, zgodnie z zaleceniami diety DASH, takich jak: błonnik pokarmowy, magnez (występujący w zielonych warzywach, orzechach oraz roślinach strączkowych) powoduje zmniejszenie zapalnych biomarkerów surowicy u dorosłych, w porównaniu ze zwykłą dietą; dlatego może być cenną strategią tłumienia procesu zapalnego.

Dieta dash a cukrzyca

Oceniono związek diety DASH z występowaniem cukrzycy typu 2 wśród 862 uczestników badania. Stwierdzono, że przestrzeganie zaleceń diety DASH która jest bogata w warzywa, owoce i niskotłuszczowe produkty mleczne, może potencjalnie zapobiegać cukrzycy typu 2. Badanie przeprowadzone przez Asemi miało na celu zbadanie wpływu diety DASH na oporność na insulinę, białko C-reaktywne i biomarkery stresu oksydacyjnego u kobiet w ciąży z cukrzycą ciężarnych. Badanie przeprowadzono z udziałem 32 kobiet w ciąży ze zdiagnozowaną cukrzycą ciążową w 24–28 tygodniu ciąży. Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do spożywania diety kontrolnej (n=16) lub DASH (n=16) przez 4 tygodnie. Dieta DASH była bogata w owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste i niskotłuszczowe produkty mleczne i była uboga w tłuszcze nasycone, tłuszcze ogółem, cholesterol, ziarna rafinowane i słodycze, spożycie sodu wynosiło 2400 mg/dzień. Dieta kontrolna zawierała 40% do 55% energii w postaci węglowodanów, 10% do 20% w postaci białek i 25% do 30% w postaci tłuszczów ogółem. Próbki krwi na czczo pobierano na początku badania i po 4 tygodniach interwencji w celu pomiaru stężenia glukozy w osoczu na czczo (FPG), insuliny w surowicy oraz HOMAIR.

Spożycie diety DASH w porównaniu z dietą kontrolną spowodowało obniżenie FPG, poziomów insuliny w surowicy i wyniku HOMA-IR. Zaobserwowano, że stosowanie diety DASH u kobiet w ciąży z cukrzycą ciążową miało korzystny wpływ na FPG, poziom insuliny w surowicy oraz wynik HOMA-IR.

Dieta DASH bogata jest w kwasy tłuszczowe omega 3, które wykazują działanie profilaktyczne w kierunku chorób układu krążenia. Wykazano również, że kwasy tłuszczowe omega 3 mają wpływ na zmniejszenie masy ciała, tkanki tłuszczowej oraz obwodu talii.

Dieta dash a choroba Alzheimera

Obecnie nie istnieje lekarstwo, które zapobiegałoby chorobie Alzheimera i demencji starczej. Jednak poprzez odpowiednią dietę można zmniejszyć intensywność objawów tych chorób jak i opóźnić ich wystąpienie. Jedną ze strategii żywieniowych powodującą poprawę funkcji poznawczych oraz zmniejszenie ryzyka zachorowania na chorobę Alzheimera jest dieta DASH. Wykazano to w badaniu Cheriani w którym zaobserwowano polepszenie się funkcji poznawczych po wprowadzeniu zaleceń diety DASH.

Dieta dash a kwas moczowy

Kwas moczowy jest ważnym czynnikiem etiologicznym w dnie moczanowej. Zalecenia dietetyczne dla pacjentów z dną moczanową obejmują unikanie produktów mięsnych, syropu kukurydzianego o wysokiej zawartości fruktozy i alkoholu w nadmiarze oraz sugerują ograniczenie wołowiny, jagnięciny, wieprzowiny, skorupiaków i napojów słodkich przy jednoczesnym zachęcaniu do warzyw i beztłuszczowych produktów mlecznych. Pacjenci z dną moczanową i hiperurykemią są narażeni na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i zespołu metabolicznego, co sprawia, że zmiana stylu życia i porady dietetyczne mają kluczowe znaczenie dla samopoczucia i zdrowia pacjenta. Dlatego też dieta DASH powinna być zalecana dla osób cierpiących na dnę moczanową oraz hiperurykemię, ponieważ powoduje zmniejszenie stężenia kwasu moczowego oraz poprawia parametry biochemiczne krwi, zmniejszając tym samym prawdopodobieństwo chorób układu krążenia.

Dieta fleksitariańska – co to jest?

Mięso uznawane jest za najważniejszy element posiłku oraz niezbędny składnik zdrowej diety. Chociaż produkty mięsne zapewniają szeroką gamę składników odżywczych, takich jak białka, tłuszcze i witaminy, najnowsze zalecenia sugerują, że dieta o wysokiej zawartości warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i o niskiej zawartości czerwonego i przetworzonego mięsa charakteryzują się większymi właściwościami zdrowotnymi.

Osoby, które unikają spożywania żywności zawierającej mięso zwierząt, nazywani są wegetarianami. Jednak wegetarianie różnią się znacznie nawykami żywieniowymi od semiwegetarian i wegan. Na przykład, podczas gdy weganie unikają wszystkich produktów zwierzęcych i spożywają wyłącznie żywność pochodzącą z roślin, pół-wegetarianie ograniczają niektóre rodzaje mięsa, takie jak czerwone mięso, ryby lub drób.

Dietę, w której spożywa się głównie produkty pochodzenia roślinnego, jednak od czasu od czasu dopuszcza się spożywanie mięsa, nazywa się semiwegetarianizmem lub dietą fleksitariańską. Dla wielu osób na całym świecie niejedzenie mięsa odzwierciedla ich przekonania religijne. Wiele wyznań religijnych ma zwyczaje i praktyki żywieniowe polegające na ograniczaniu niektórych produktów mięsnych podczas określonych świąt (np. katolicyzm) lub przez cały rok (np. buddyzm, judaizm, islam, adwentysta dnia siódmego).

Oprócz religii istnieje szereg świeckich motywacji do unikania spożywania mięsa. Motywacje te mogą odzwierciedlać reakcje sensoryczne na mięso, takie jak poczucie wstrętu, przekonania o nieetycznym traktowaniu zwierząt oraz obawy o zdrowie osobiste i dobrostan planetarny.

Fleksitarianizm to strategia dietetyczna mająca na celu rozwiązywanie problemów związanych ze zdrowotnymi i środowiskowymi konsekwencjami jedzenia mięsa. Istnieją dowody sugerujące, że nadmierna produkcja i konsumpcja mięsa może mieć negatywny wpływ na ogólne samopoczucie człowieka oraz na środowisko. Wykazano, że spożywanie mięsa (zwłaszcza czerwonego) zwiększa ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory, cukrzycy typu 2 oraz otyłość.

Jakie są zalety diety fleksitarianskiej?

Dieta fleksitariańska zmniejsza ryzyko zachorowania na raka piersi, prostaty oraz jelita grubego. Kobiety po menopauzie będące na diecie fleksitariańskiej charakteryzują się niższym poziomem glukozy, insuliny oraz mniejszym prawdopodobieństwem insulinooporności. Zmniejszenie ilości lub niespożywanie mięsa wpływa również na masę ciała. Osoby, które spożywają więcej warzyw i owoców, charakteryzują się niższym BMI niż osoby spożywające mięso. Wykazano to w badaniach przeprowadzonych na członkach Kościoła Adwentystów.

Dieta fleksitariańska a masa ciała

Kościół Adwentystów zabrania spożywania biblijnie nieczystych potraw – wieprzowiny i skorupiaków oraz zaleca spożywanie owoców, warzyw, produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych oraz orzechów. Uczestnicy badania zostali podzieleni ze względu na częstotliwość spożywania produktów pochodzenia zwierzęcego. Wyniki wykazały, że wskaźnik masy ciała (BMI) uczestników różnił się od stopnia ograniczenia mięsa. Weganie byli jedyną grupą, która charakteryzowała się prawidłowym BMI (mniej niż 25 kg/m2 ), natomiast w pozostałych grupach BMI wzrastało wraz z częstotliwością spożywania mięsa i produktów zwierzęcych.

W badaniu przeprowadzonym przez Turner-McGrievy uczestnicy z nadwagą zostali przydzieleni do sześciu różnych diet ograniczających mięso. Osoby będące na diecie wegańskiej i ograniczającej mięso charakteryzowały się większym spadkiem wagi.

Koreańskie badanie wykazało, że kobiety po menopauzie będące na diecie ograniczającej mięso przez 20 lat, miało mniejszy wskaźnik masy ciała (BMI) i procent tkanki tłuszczowej w porównaniu z kobietami jedzącymi regularnie mięso.

Zależność między zmniejszoną częstotliwością spożywania mięsa a prawidłowym BMI może wystąpić z kilku powodów. Po pierwsze, ludzie, którzy redukują spożycie mięsa, zwykle angażują się w inne dietetyczne i niedietetyczne nawyki, które sprzyjają odchudzaniu i zdrowiu. Po drugie, ci, którzy ograniczają spożycie mięsa w swojej diecie, spożywają więcej produktów pochodzenia roślinnego w porównaniu do tych, którzy nie redukują mięsa. Wreszcie, ponieważ produkty zwierzęce mają zwykle wysoką zawartość tłuszczów nasyconych, ich spożycie może powodować przyrost masy ciała.

Inne zalety diety fleksitariańskiej

W badaniu przeprowadzonym na 96 001 kobietach wykazano, że kobiety będące na diecie wegetariańskiej i fleksitariańskiej charakteryzowały się mniejszym ryzykiem zachorowania na raka piersi. Podobne wnioski wyciągnięto na badaniach u mężczyzn. Zmniejszenie spożywania mięsa zmniejszało ryzyko zachorowania na raka prostaty.

Dieta fleksitariańska chroni także przed wystąpieniem zespołu metabolicznego. Dane przekrojowe z badania Adventist Health Study-2 (n=773) wykazały, że występowanie zespołu metabolicznego było najwyższe u osób spożywających regularnie mięso (39,7%), średnie u osób stosujących dietę fleksitariańską (37,6%) i najniższe u wegetarian (25,2%) (RIZZO I IN.,

Podsumowanie

Są to suszone kwiatostany żeńskich niezapylonych roślin z gatunku Cannabis sativa L. (przeważnie odmiana indica — konopie indyjskie) z ewentualną domieszką liści. Ludzie od tysiącleci używali jej jako środka psychoaktywnego, rozluźniającego, odprężającego, czy uśmierzającego ból. Wbrew pozorom i powszechnej opinii nie powoduje uzależnienia fizycznego, głównie psychiczne. Współcześnie uznawana jest za narkotyk miękki, w wielu krajach nielegalny pod względem posiadania, hodowania i dystrybucji [1,2].

Poznajmy bliżej rodzaj Cannabis

Wyróżniamy 2 główne podgatunki konopii o właściwościach psychoaktywnych: sativa i indica, różniące się nieco morfologią oraz działaniem na organizm człowieka. Odmiana sativa jest wyższa i smuklejsza (nawet powyżej 3 metrów wysokości). Przypisuje się jej działanie pobudzające i energetyzujące, poprawiające nastrój i zwiększające apetyt. Indica jest niższa i bardziej rozkrzewiona (nie więcej niż 1,5 metra). Powoduje rozluźnienie i wyciszenie. Obecnie rzadko spotyka się czyste odmiany. Zazwyczaj stosowane są krzyżówki, łączące cechy obu gatunków. Wyróżnia się kilka chemotypów na podstawie zawartości konkretnych kannabinoidów [1].

Najsłynniejszy z kannabinoidów — THC

Działanie marihuany na organizm ludzki możemy wytłumaczyć występowaniem w niej różnych substancji czynnych, a przede wszystkim kannabinoidów. Są to związki chemiczne, występujące prawie wyłącznie w konopiach. Wiele z nich nie zostało jeszcze zbadane. Powodują pobudzenie specyficznych receptorów w organizmie człowieka, należących do tzw. układu endokannabinoidowego. Dlatego możemy obserwować efekty ich działania. Niektóre mają właściwości psychoaktywne (poprawa nastroju, wyostrzenie zmysłów, zrelaksowanie). Najważniejszym z nich jest Δ9-tetrahydrokannabinol, zwany THC, wyizolowany w 1964 roku. W badaniach przedklinicznych i klinicznych wykazano, że działa on również:

1. przeciwbólowo,
2. przeciwzapalnie (silniej od aspiryny),
3. neuroprotekcyjnie,
4. przeciwwymiotnie,
5. antyspastycznie (np. w stwardnieniu rozsianym — SM),
6. spazmolitycznie (rozszerzająco oskrzela) [3-6].

Nie gorszy kannabidiol

Drugim najistotniejszym fitokannabinoidem jest kannabidiol (CBD). Ma szereg korzystnych właściwości farmakologicznych, jednak pozbawiony jest efektu psychostymulującego. Przeciwnie — CBD obniża efekt psychoaktywny powodowany przez THC. Dodatkowo badania kliniczne udowodniły jego terapeutyczne działanie:

1. przeciwbólowe (ból nowotworowy, neuropatyczny),
2. przeciwdrgawkowe (w lekoopornej padaczce),
3. antyspastyczne,
4. przeciwzapalne [5,6].

Można wymienić również działania CBD zaobserwowane w badaniach in vitro i z udziałem zwierząt oraz u pewnych grup pacjentów:

• przeciwnowotworowe,
• przeciwwymiotne,
• przeciwdepresyjne,
• przeciwlękowe,
• pobudzające apetyt,
• neuroprotekcyjne,
• antyoksydacyjne,
• antybiotyczne,
• zmniejszające ciśnienie wewnątrzgałkowe,
• regulujące sen [1,3].

Co jeszcze skrywają konopie?

Kannabinoidy nie są jedynymi substancjami Cannabis, które mają wpływ na organizm człowieka. W roślinach tych zidentyfikowano już ponad 500 związków. Wśród tych farmakologicznie czynnych możemy wyróżnić terpeny (np. β-mircen, limonen, α-pinen), a także flawonoidy (m.in. apigenina, kwercetyna, kamferol), związki fenolowe, fitosterole. Co ciekawe, niektóre z nich mogą zmieniać działanie kannabinoidów, wchodząc z nimi w interakcje (tzw. efekt entourage). Szczególnie obecne w olejku eterycznym terpeny wykazują wobec nich albo działanie synergistyczne (wzmocnienie efektu), albo hamujące. Do inhibicji (hamowania) może dochodzić m.in. na drodze zmiany powinowactwa kannabinoidów do receptorów lub utrudnienia transportu z krwi do mózgu. Dlatego efekty lecznicze medycznej marihuany oraz przyjmowania wyselekcjonowanych związków, np. samego CBD, mogą być różne [7].

Czym lecznicza marihuana różni się od niemedycznej?

Każda marihuana zawiera pewną ilość kannabinoidów, w związku z tym może wywoływać efekt leczniczy. Jednak w celu osiągania pożądanych efektów terapeutycznych, dobiera się odpowiednie odmiany i tworzy się krzyżówki konopi, charakteryzujące się określoną proporcją THC i CBD. Kontroluje się warunki uprawy oraz proces pozyskiwania surowca. Wyciągi standaryzuje się na zawartość głównych kannabinoidów, czyli znana jest ich procentowa ilość w suszu czy ekstrakcie.

W pewnych jednostkach chorobowych bardziej istotny może być kannabidiol, a w innych tetrahydrokannabinol. Lekarz ustala jaki stosunek obu związków będzie najkorzystniejszy dla leczenia pacjenta, dobiera rodzaj preparatu, sposób podania i dawkowanie. W Polsce dopuszczono do obrotu już kilka odmian medycznej marihuany w postaci suszu o określonych zawartościach THC i CBD oraz lek Sativex [1,8,9].

Zatem stosując leczniczą marihuanę wiemy dokładnie jakie ilości kannabinoidów przyjmujemy. Wiemy także, że surowiec jest odpowiedniej jakości, bez żadnych domieszek i zanieczyszczeń.

Kolejną różnicą jest forma podania. Najczęstszym sposobem stosowania marihuany “rekreacyjnej” jest palenie. Medyczna może być stosowana też w innych postaciach, np. oleje, czy kapsułki. Zazwyczaj rekomenduje się waporyzację. Metoda ta prowadzi do uwolnienia składników aktywnych marihuany w podwyższonej temperaturze bez doprowadzenia do spalenia materiału. Podgrzewa się susz do temperatury, w której substancje czynne przechodzą z postaci stałej w ciecz, a następnie w gaz, ale jeszcze nie ulegają spaleniu. Pozwala to przyjąć drogą wziewną kannabinoidy w postaci pary (temperatura wrzenia ok. 180-200 °C) bez wdychania niepożądanego dymu, niezalecanego np. przy chorobach płuc. Proces jest możliwy przy użyciu urządzeń zwanych waporyzatorami. Przykładem takiego przyrządu są e-papierosy [1].

Co możemy osiągnąć dzięki marihuanie?

Na wiele chorób nie mamy skutecznych leków. Terapia często opiera się jedynie na zwalczaniu objawów lub opóźnienia postępu choroby. Zdarza się, że stosowane leki są obarczone ryzykiem poważnych lub licznych działań niepożądanych. Marihuana ma tę zaletę, że nie powoduje znanych nam ciężkich efektów ubocznych. Czasem wywołuje pozytywny efekt tam, gdzie inne leki są nieskuteczne (np. padaczka lekooporna). Ponadto może poprawiać stan pacjenta, działając w skojarzeniu z innymi lekami, dzięki czemu można zmniejszyć dawkę stosowanych farmaceutyków.

Korzyści medyczne ze stosowania konopi możemy osiągnąć w wielu jednostkach chorobowych i dolegliwościach. Część efektów leczniczych potwierdzono w badaniach klinicznych, inne zostały zaobserwowane w niewielkich grupach pacjentów, a niektóre sprawdzono jedynie in vitro i na zwierzętach. Wszystkie świadczą o olbrzymim potencjale terapeutycznym tej rośliny i zawartych w niej substancji oraz wymagają przeprowadzenia dalszych badań [1,5,6].

Jednostki chorobowe i dolegliwości, w których kannabinoidy dają nadzieję na skuteczne leczenie

1. Zwalczanie bólu

Jest to jedna z najdawniej zaobserwowanych właściwości konopi. THC osłabia przekaźnictwo nerwowe oraz ma zdolność stymulowania wydzielania pewnego rodzaju endogennych opioidów (tzw. dynorfin), które wywołują efekt przeciwbólowy.

Badania wskazują, że marihuana jest bardziej skuteczna w bólu przewlekłym niż ostrym. Czasem jest efektywna u pacjentów, u których nie działają inne leki, nawet opiaty (np. morfina). Może uśmierzać ból spowodowany stanem zapalnym, spastycznością mięśni, neuropatyczny, nowotworowy, towarzyszący menstruacji, migrenie i fibromialgii. Istnieją też ciekawe doniesienia naukowe mówiące o tym, że wyciąg z całej rośliny działa efektywniej niż pojedyncze kanabinoidy THC i CBD. Warto też wspomnieć, że połączenie marihuany z lekami przeciwbólowymi pozwala obniżyć ich skuteczną dawkę, co zmniejsza nasilenie działań niepożądanych analgetyków [1,5,6].

2. Nowotwory

Kannabinoidy wpływają na różne szlaki apoptozy (programowanej śmierci) komórek rakowych, hamując tempo ich przyrostu. Nie wpływają przy tym na rozwój i rozmnażanie tych zdrowych, co jest bardzo istotne. Działanie to potwierdzono w badaniach in vitro i in vivo w przypadku glejaka, raka piersi, trzustki, prostaty, jelita grubego i płuc oraz chłoniaka. Niestety brak na razie pozytywnych doniesień o skuteczności leczenia nowotworów kannabinoidami u ludzi. Natomiast wiadomo, że u pacjentów terminalnie chorych pozwalają one kontrolować ból, pobudzać apetyt, zmniejszać niepokój oraz poprawiają jakość snu [1,3,5,10].

3. Choroby neurologiczne

1. Padaczka — na około 25% chorych nie działają znane nam leki lub powodują działania niepożądane, uniemożliwiające ich stosowanie. Marihuana już w starożytności przynosiła ulgę w epilepsji i drgawkach, stąd próby zastosowania kannabinoidów u chorych. Rodzice dzieci cierpiących na padaczkę lekooporną zauważyli, że olej bogaty w CBD zmniejsza częstotliwość i nasilenie napadów drgawkowych, co zostało potwierdzone przez randomizowane kontrolowane badania kliniczne [5].
2. Choroba Parkinsona — kannabinoidy (szczególnie CBD) mogą chronić neurony dopaminergiczne przed degradacją m.in. poprzez działanie antyoksydacyjne [1,10].
3. Choroba Alzheimera — THC hamuje odkładanie się w mózgu płytek amyloidalnych, co spowalnia, a nawet zatrzymuje postęp neurodegeneracji. Badania kliniczne potwierdziły łagodzenie objawów choroby [1,7].
4. Stwardnienie rozsiane — znajduje się we wskazaniach leku Sativex, dopuszczonego do obrotu w Polsce [11].
5. Choroby prionowe, np. Creutzfeldta-Jakoba; u zwierząt laboratoryjnych CBD powodował spowolnienie odkładania się prionów w komórkach mózgowych, co skutkowało wydłużonym czasem przeżycia proporcjonalnie do podawanej dawki kannabidiolu [1,10].

4. Problemy układu pokarmowego

1. Nudności i wymioty (pacjenci w trakcie radio- i chemioterapii) — pobudzenie receptorów kannabinoidowych, obecnych w przewodzie pokarmowym i mózgu hamuje odruch wymiotny. Dochodzi do tego zarówno za sprawą THC, CBD, jak i kannabinoidów syntetycznych.
2. Brak apetytu, jadłowstręt — dzięki zmniejszeniu nudności, chorzy mogą jeść bez problemu i nie narażać organizmu na osłabienie.
3. Choroby zapalne jelit, np. choroba Crohna. Kannabinoidy powodują zmniejszenie zapalenia w ścianach jelita, a ponadto wyzwalają proces regeneracji uszkodzonej tkanki [1,5].
4. Zespół jelita drażliwego — związki zawarte w Cannabis spowalniają wzmożoną pracę przewodu pokarmowego poprzez zmniejszenie wydzielania neuroprzekaźników i aktywację receptorów w komórkach nerwowych jelit. Pozwala to ograniczyć biegunki i unormować wypróżnienia [1].

5. Problemy psychiczne

1. Depresja — wykazano, że THC zwiększa stężenie serotoniny w mózgu, podobnie jak jedna z grup leków przeciwdepresyjnych (SSRI).
2. Choroba afektywna dwubiegunowa — marihuana może łagodzić epizody maniakalne lub depresyjne, albo oba. Wykazano w badaniach klinicznych, że u chorych stosujących preparaty z konopi stwierdzono istotną poprawę skupienia uwagi, płynności słownej czy pamięci w tej jednostce chorobowej.
3. Stres pourazowy — w regionach mózgu odpowiedzialnych za emocje i wspomnienia znajduje się duże zagęszczenie receptorów kannabinoidowych. Stąd możliwe działanie marihuany w wymazaniu z pamięci strachu i traumatycznych przeżyć [1].

6. Inne

1. Jaskra — krople zawierające THC mogą obniżać ciśnienie wewnątrzgałkowe nawet o 45%, zależnie od dawki [10].
2. Autyzm.
3. Reumatoidalne zapalenie stawów — w brytyjskich badaniach z użyciem leku Sativex wykazano zmniejszenie bólu w spoczynku oraz przy poruszaniu kończynami zmienionymi chorobowo, zmniejszony obrzęk oraz lepszą jakość snu [1].
4. Astma — zaobserwowano działanie rozkurczające oskrzeli przez roślinny THC, a jego efekt utrzymywał się dłużej niż w porównaniu do leków chemicznych. Ponadto kannabinoidy regulują wydzielanie prozapalnych cytokin, co ma znaczenie w mechanizmie powstawania tej choroby [1].
5. AIDS — chorzy są narażeni na szybki spadek masy ciała, brak łaknienia i osłabienie. Dodatkowo są skazani na leki przeciwretrowirusowe, które mają wiele skutków ubocznych, jak np. zaburzenia snu, neuropatia, nudności, czy biegunka. Marihuana ma zdolność zwalczania tych dolegliwości. Dodatkowo nowe badania wskazują, że kannabinoidy mogą ograniczać o 30-60% rozprzestrzenianie się wirusa HIV w organizmie [1,5,10].

Lekarstwo na wszystko?

Marihuana nie jest cudownym środkiem na wszelkie dolegliwości. Jednak ma swoje wielkie plusy, tj. może działać tam, gdzie nie pomagają inne leki, jest mniej toksyczna od wielu farmaceutyków stosowanych długotrwale, nie powoduje uzależnienia (w przeciwieństwie do np. leków opioidowych) oraz trudno ją przedawkować. Jest nadzieja, że wielu pacjentów dzięki marihuanie i kannabinoidom będzie mogło zwiększyć komfort swojego życia w przypadku ciężkich przewlekłych chorób czy chronicznego bólu. Niezbędne do tego będzie przeprowadzenie dalszych badań klinicznych, które pozwolą określić bezpieczne i skuteczne dawki THC i CBD w konkretnych wskazaniach, możliwe działania niepożądane oraz potencjalne interakcje z innymi lekami. Minie też trochę czasu zanim więcej leczniczych preparatów z Cannabis będzie zarejestrowane oraz łatwiej dostępne w Polsce.