Najprościej mówiąc, zaparcie to zbyt mała częstotliwość wypróżnień, która cechuje się często bolesnym, wymagającym wysiłku oddawaniem stolca rzadziej niż 3 dni. U dzieci głównie występuje pomiędzy 2. a 4. rokiem życia, a więc w czasie nauki kontroli wypróżnień. Zaparcie najczęściej jest uwarunkowane czynnościowo, a czasem może być jednym z objawów współistniejącej innej choroby. Jakie są przyczyny zaparć u dzieci. Jak leczyć zaparcia u maluszków i czy czopki na zaparcia dla dzieci są bezpieczne? Odpowiedź znajdziecie w tym artykule [1-2].

Jakie są przyczyny zaparć u dzieci?

Główną przyczyną zatwardzenia u dzieci jest niewłaściwa dieta, która uboga jest w owoce i warzywa oraz w pełnoziarniste produkty bogate w błonnik pokarmowy. Ponadto nadmierne spożywanie pokarmów bogatych cukry proste, częste podawanie dzieciom przetworzonej żywności oraz zbyt mała podaż płynów sprzyjają powstawaniu częstych i dokuczliwych zaparć. Dodatkowo mała aktywność fizyczna dzieci negatywnie wpływa na pracę przewodu pokarmowego, co również może powodować zatwardzenie. Jak można leczyć zaparcia u dzieci? Czy jedyna opcja to czopki glicerynowe dla dzieci, czy mamy inne możliwości [1-2]? 

Jak leczyć zaparcia u dzieci?

Zmiana złych nawyków żywieniowych, zwiększenie spożycia płynów oraz większa aktywność fizyczna powinny korzystnie wpłynąć na kondycję przewodu pokarmowego naszego dziecka. Jednak czasami w wyniku powstałego zatwardzenia potrzebujemy działać szybko i zarazem łagodnie, aby ograniczyć dyskomfort dziecka spowodowany zaparciem. Tutaj dobrym sposobem ułatwiającym wypróżnienie jest podanie czopków na zaparcia dla dzieci, które wyróżniają się łatwą aplikacją i skutecznym działaniem. Powinny być one odpowiednio dobrane do wieku dziecka oraz ogólnego stanu jego zdrowia. Najczęściej pierwszym naszym wyborem są czopki glicerynowe dla dzieci, ale u nieco starszych dzieci można zastosować czopki zawierające substancję o działaniu przeczyszczającym, a więc bisakodyl. Należy jednak pamiętać, aby czopki doodbytnicze stosować doraźnie przez krótki okres czasu [1-2].

Jakie czopki na zaparcia dla dzieci?

W aptekach możemy znaleźć sporo skutecznych preparatów w leczeniu zaparć. Zaliczamy do nich produkty lecznicze i wyroby medyczne. Wybrałem dla Was kilka dobrych produktów [3-7].

Eva Qu bambini, czopki

O produkcie

• wyrób medyczny zawierający w swoim składzie dwuwęglan sodu i dwuwinian potasu;
• zawiera naturalne substancje;
• produkt przeznaczony dla dzieci od 2. do 12. roku życia;
• należy go przechowywać w temperaturze pokojowej.

Glyceroli suppositoria 1 g, czopki

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie 85% glicerol;
• po konsultacji lekarskiej można zastosować u dzieci poniżej 3. roku życia;
• produkt przeznaczony do doraźnego stosowania;
• przechowywać w temperaturze poniżej 25 stopni.

Avenalax, czopki

O produkcie 

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie 85% glicerolu;
• u dzieci poniżej 1. roku życia należy skonsultować z lekarzem;
• produkt leczniczy należy stosować doraźnie;
• przechowywać w zamkniętych opakowaniach w temperaturze pokojowej.

Milax-M, czopki

O produkcie

• wyrób medyczny zawierający w swoim składzie glicerol;
• należy stosować doraźnie, nie dłużej niż 7 dni;
• przechowywać w temperaturze od 4. do 30. stopni, 
• należy chronić od światła.

Dulcobis, czopki

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie 10 mg bisakodylu;
• preparat przeznaczony jest dla dorosłych oraz dzieci od 10. roku życia;
• przeznaczone do krótkotrwałego stosowania;
• posiadają proste dawkowanie 1 czopek dziennie;
• można stosować w czasie karmienia piersią, ale podanie w czasie ciąży wymaga konsultacji lekarskiej;
• po aplikacji należy unikać prowadzenia pojazdów oraz obsługi maszyn.

Podsumowanie

Zaparcia u dzieci to częsta dolegliwość, której główną przyczyną jest niewłaściwa dieta uboga w błonnik i płyny oraz mała aktywność fizyczna. W leczeniu najważniejsze jest wprowadzenie zdrowych nawyków żywieniowych i zwiększenie ilości spożywanej wody. W przypadku silnych zaparć pomocne mogą być czopki na zaparcia dla dzieci, np. glicerynowe lub z bisakodylem, które działają szybko i skutecznie. Należy jednak stosować je doraźnie. Sprawdź, jak skutecznie wspierać pracę jelit dziecka!

O zaparciach mówimy wtedy, gdy dziecko wypróżnia się rzadziej niż 2-3 razy w tygodniu. Mogą temu towarzyszyć bóle brzucha, nadmierne wzdęcia, napięty brzuch oraz gazy, a także oddawanie twardego stolca o nieregularnej konsystencji. Częste zaparcia wywołują dyskomfort lub ból podczas wypróżniania. Zdarza się, że doprowadzają do pękania błony śluzowej odbytu, co skutkuje powstawaniem krwawiących ranek. Ślady krwi mogą być widoczne na powierzchni papieru toaletowego, w muszli klozetowej lub w kale. 

Przewlekłe zaparcia u dziecka negatywnie wpływają na jego nastrój, powodując apatię i rozdrażnienie. Co więcej, często obserwuje się pogorszenie apetytu i niechęć do korzystania z toalety lub nocnika [1-3].

Dlaczego dziecko ma zaparcia?

Najczęstszą przyczyną zaparć u dzieci jest niewłaściwa dieta i zbyt mała ilość spożywanej wody oraz błonnika, który występuje m.in. w owocach, warzywach i produktach pełnoziarnistych. Ponadto problemy z prawidłowym wypróżnianiem mogą pojawiać się podczas karmienia mlekiem modyfikowanym, a także podczas rozszerzania diety i stosowania przetworzonych produktów.

Istotne znaczenie mają aspekty psychologiczne związane ze zmianami w życiu dziecka, takie jak odpieluchowywanie i nauka korzystania z nocnika (wiążące się niekiedy z odczuwaniem presji ze strony rodzica lub opiekuna), pierwsza wizyta w przedszkolu czy rozpoczęcie nauki w szkole. Około 5% przypadków zaparć dotyczy dolegliwości ze strony jelit, np. choroby Hirschsprunga (jest to rzadka, wrodzona choroba jelita grubego, której objawy mogą być zauważalne już w okresie noworodkowym). Co więcej, zaparcia występują częściej u dzieci z porażeniem mózgowym oraz zespołem Downa [1-3].

Jak radzić sobie z zaparciami u dziecka?

Zaparcia u dziecka nie powinny być lekceważone. Choć często wystarcza odpowiednia modyfikacja diety i zmiana nawyków żywieniowych (np. regularne picie wody), nie zawsze jest to wystarczające, aby rozwiązać ten problem, który jest uciążliwy zarówno dla dziecka, jak i jego rodziców.  Warto zachęcić pociechę do regularnej aktywności fizycznej, która pobudza perystaltykę jelit. U niemowląt z kolei pomocne mogą być delikatne masaże brzuszka.  Jeśli metody niefarmakologiczne okazują się nieskuteczne, konieczne może być sięgnięcie po leki przeczyszczające. Zanim jednak to zrobisz, warto skonsultować się z lekarzem [1].

Jakie leki na zaparcia u dzieci są najbardziej skuteczne?

Lekami najczęściej stosowanymi w terapii zaparć są makrogole oraz laktuloza. Rzadziej zaleca się natomiast siarczan magnezu (tzw. sól gorzka), sennozydy (np. Xenna Extra Comfort) oraz bisakodyl (np. Dulcobis). 

Laktuloza jest dwucukrem (składa się z fruktozy i galaktozy) i działa łagodnie przeczyszczająco. Substancję zalicza się do środków osmotycznie czynnych, ponieważ zwiększa ilość wody w jelicie grubym, pobudza jego ruchy, zmiękcza masy kałowe i w konsekwencji ułatwia wypróżnianie. Laktuloza jest lekiem bezpiecznym w dawkach terapeutycznych i może być stosowana już u niemowląt.

Makrogole również są środkami osmotycznie czynnymi, działającymi na zasadzie podobnej do laktulozy. Jednak w odróżnieniu do laktulozy, makrogole nie ulegają rozkładowi przez bakterie obecne w jelicie grubym. Oznacza to, że przechodzą przez organizm w niezmienionej postaci, nie fermentują w jelitach, nie drażnią błony śluzowej i nie wywołują tzw. zaburzeń jonowych, takich jak zmniejszenia stężenia jonów potasu i magnezu we krwi [1-3].

Jaki syrop na zaparcia u dziecka wybrać?

Obecnie dostępne preparaty na zaparcia występują w postaci proszków do sporządzania zawiesiny doustnej, tabletek, roztworów doustnych oraz syropów. Te ostatnie są szczególnie wygodne do stosowania u dzieci.

Lactulosum Hasco, syrop

O produkcie

• ma status leku OTC (bez recepty);
• przeznaczony zarówno dla dorosłych, jak i dzieci od 1. miesiąca życia;
• działanie przeczyszczające obserwuje się po ok. 24 godzinach od zastosowania leku;
• przyjemny, pomarańczowy smak;
• może być stosowany z sokami, wodą lub mlekiem (uwaga na soki cytrusowe oraz gorące płyny);
• zawiera fruktozę, galaktozę i laktozę;
• może powodować wzdęcia, bóle brzucha i zaburzenia jonowe;
• maksymalny czas terapii to około 1-2 miesiące [4].

Lactulosum Aflofarm, syrop

O produkcie

• ma status leku OTC;
• może być podawany niemowlętom od 1. miesiąca życia;
• truskawkowy smak;
• zawiera galaktozę, laktozę i fruktozę;
• można mieszać z mlekiem, sokiem lub przegotowaną wodą [5].

DulcoSoft junior, roztwór doustny

O produkcie 

• wyrób medyczny;
• może być stosowany od 6. miesiąca życia pod nadzorem lekarza;
• działanie przeczyszczające pojawia się po około 1-3 dniach od zażycia preparatu;
• nie zawiera glutenu i laktozy;
• pozbawiony aromatów oraz cukru;
• nie wywołuje zaburzeń jonowych;
• maksymalny okres kuracji nie powinien przekroczyć 3 miesięcy [6].

Pikopil, krople doustne

O produkcie

• ma status leku OTC;
• można stosować u dzieci od 4. roku życia, ale tylko po konsultacji z lekarzem;
• działanie obserwuje się po około 6-12 godzinach od podania leku;
• przeznaczony do krótkotrwałego lub doraźnego łagodzenia zaparć;
• maksymalny czas kuracji wynosi 3 dni [7].

Podsumowanie

Leczenie przewlekłych zaparć u dzieci powinno odbywać się pod kontrolą lekarza. Najczęściej rekomendowanymi środkami są laktuloza oraz makrogole, które są bezpieczne i z reguły dobrze tolerowane przez najmłodszych.  Oczywiście nie należy zapominać o prawidłowej diecie oraz regularnym spożywaniu odpowiedniej ilości płynów. Łagodzeniu objawów u niemowląt sprzyjają także masaże brzuszka, natomiast u starszych dzieci zalecana jest przynajmniej umiarkowana aktywność fizyczna.