Co to jest toczeń?

Toczeń zwany SLE, a właściwie toczeń rumieniowaty to choroba o podłożu autoimmunologicznym. Wiąże się ona z występowaniem zaburzeń układu odpornościowego o nieznanej przyczynie. Efektem tych zaburzeń jest toczący się w organizmie stan zapalny. U osób starszych przebieg choroby jest zwykle łagodniejszy niż u młodych. Schorzenie to przebiega z okresami zaostrzeń i remisji [1].

Toczeń: objawy

Objawy skórne

Stan zapalny oraz symptomy tocznia mogą mieć charakter ogólnoustrojowy lub być skupione na poszczególnych układach czy narządach. Na początku choroby objawy mogą być całkowicie niezauważalne przez chorego. Symptomy ogólne to osłabienie i łatwo pojawiające się zmęczenie oraz zwiększona temperatura i możliwy spadek masy ciała.

Na skórze może pojawić się m.in. rumień występujący na twarzy, dekolcie, czy też innych częściach ciała. Zwykle nasila się on po ekspozycji na słońce i utrzymuje dłuższy czas. O tym jak skutecznie chronić się przed słońcem przeczytasz także Ochrona przed słońcem, czyli po co nam filtry przeciwsłoneczne?

Zmiany pojawiające się na skórze mogą mieć również charakter pęcherzy, grudek, czy łusek przypominających niekiedy łuszczycę. W okresach zaostrzenia choroby może dochodzić nawet do nadżerek błon śluzowych nosa, czy jamy ustnej. Jeśli zmiany skórne obejmują skórę owłosioną, mogą powodować wypadanie i przerzedzenie włosów.

Objawy ogólnoustrojowe

Jeśli chodzi o zmiany, jakie mogą pojawić się w wyniku choroby w układzie krwionośnym, możemy mieć do czynienia ze stanami zapalnymi żył i mikro zakrzepami. Czasem mogą one uwidaczniać się w formie wybroczyn czy pokrzywki. Mogą pojawić się również stany zapalne mięśnia sercowego, czy osierdzia oraz upośledzenie pracy zastawek. Chorzy na toczeń obarczeni są również większym ryzykiem zachorowania na nadciśnienie i chorobę wieńcową.

W nerkach może dochodzić do odkładania się kompleksów cząstek związanych z tak nadreaktywnym w tej chorobie układem odpornościowym. W efekcie czego dochodzi do nefropatii toczniowej, która manifestuje się stanem zapalnym i może prowadzić do niewydolności nerek.

Bardzo groźne dla zdrowia i nieraz zagrażające życiu mogą być powikłania związane z układem oddechowym. Dochodzić może do ostrych stanów zapalnych, niewydolności oddechowej czy nadciśnienia płucnego.

Na układ kostny i mięśnie choroba oddziałuje, powodując zwyrodnienia, stany zapalne, dokuczliwe bóle (np. w stawach kolanowych), czy osteoporozę. Może dochodzić nawet do deformacji kości.

W układzie nerwowym niestety również może dojść do niepokojących zmian. W ich wyniku wystąpić może nawet udar, czy epizody niedokrwienia mózgu lub drgawki. Rzadziej pojawiać się mogą zaburzenia funkcji poznawczych, czy nastroju.

Mnogość objawów przy toczniu jest ogromna, co wynika z ogólnego wpływu tej choroby na cały organizm. Szereg symptomów może pojawiać się również w wyniku działań niepożądanych stosowanych w toczniu leków, czy towarzyszących mu infekcji (co wynika z ogólnej dysfunkcji układu odpornościowego) [1].

Co po diagnozie?

Terapia tocznia zależy od jego stopnia nasilenia i zwykle obejmuje leczenie skojarzone, w którym łączy się preparaty sterydowe i leki hamujące aktywność układu odpornościowego. Oprócz tego w zależności od rodzaju zmian i ich charakteru oraz umiejscowienia często stosuje się też inne grupy leków oddziałujące na poszczególne układy.

Toczeń to realne zagrożenie dla zdrowia i życia chorych. W zależności od stopnia aktywności choroby rokowania są różne. Najgorsze prognozy dotyczą chorych z uszkodzeniem nerek, ale pocieszający może być fakt, że po przeszczepie uszkodzonej nerki rzadko dochodzi do powstania uszkodzeń w przeszczepionym narządzie [2].