Czopki przez wielu pacjentów omijane są szerokim łukiem. Czy jest się czego bać? Czy naprawdę czopki nie mają żadnych zalet i należy ich za wszelką cenę unikać?

Czopek — co to takiego?

Czopki (łac. suppositorium) są stałą postacią leku do podawania doodbytniczego, docewkowego lub dopochwowego. Jednak nazwa ‘’czopek’’ najczęściej dotyczy podania doodbytniczego. Docewkowo podaje się pręciki, a dopochwowo globulki. Mogą mieć działanie miejscowe np. czopki glicerynowe lub ogólne, np. czopki zawierające paracetamol. Najczęściej mają kształt stożka, są zwężone jednostronnie i przypominają swoim kształtem torpedę. Czopki mogą działać na dwa sposoby. W przypadku czopków na podłożu tłuszczowymi ulegają one topnieniu pod wpływem temperatury ludzkiego ciała. Alternatywnie mogą one rozpuszczać się w niewielkiej ilości płynu dostępnego w odbytnicy. Czopki działają miejscowo lub wchłaniają się przez błonę śluzową odbytu [1].

Jak prawidłowo zaaplikować czopki?

  • przed aplikacją czopka najlepiej się wypróżnić (nie dotyczy sytuacji jeżeli podawany jest czopek za zaparcia);
  • należy dokładnie umyć miejsce aplikacji;
  • dokładnie umyć ręce ciepłą wodą z mydłem;
  • opcjonalnie można założyć rękawiczki jednorazowe lub osłonę na palec wskazujący;
  • jeżeli czopek jest miękki — należy go włożyć na krótką chwilę pod zimną wodę;
  • następnie należy wyjąć czopek z opakowania i zdjąć zabezpieczającego go plastik lub folię;
  • należy uważać, aby nie zdeformować czopka;
  • jak najmniej dotykać czopek po zdjęciu zabezpieczeń;
  • można na końcówkę czopka nałożyć żel nawilżający na bazie wody lub samą wodę (zmniejsza ból przy podaniu);
  • nie wolno nawilżać czopka wazeliną lub olejami;
  • przed podaniem czopka należy zdjąć bieliznę;
  • najlepiej położyć się na lewym boku i zgiąć w kolanie prawą nogę;
  • alternatywnie można zastosować pozycję w przysiadzie, ze zgiętą nogą, opierając się np. o stół;
  • palcem wskazującym i kciukiem chwycić czopek;
  • rozluźnić się i odchylić pośladek;
  • włożyć czopek do odbytu zaokrągloną stroną;
  • delikatnie przepchać czopek, żeby w całości przeszedł przez zwieracz odbytu;
  • prawidłowo podany czopek nie powinien wypadać ani się wysuwać;
  • następnie należy zacisnąć pośladki i przez chwilę pozostać w tej pozycji;
  • po aplikacji czopka trzeba umyć dokładnie ręce;
  • przez godzinę nie należy ćwiczyć, wykonywać gwałtownych ruchów i unikać oddawania stolca (wyjątek stanowią czopki przeczyszczające) [1,2].

Dlaczego stosuje się czopki?

Czopki są bez wątpienia mniej wygodną postacią leku w porównaniu do tabletek czy kapsułek. Dlaczego w takim razie są w ogóle stosowane? Przede wszystkim są wskazane jeżeli potrzeba miejscowego działania np. podczas dolegliwości odbytu czy zaparcia. Dodatkowo są zalecane w przypadku pacjentów, którzy nie mogą przyjąć leku doustnie, np. mają trudności w połykaniu lub są nieprzytomni. Dotyczy to również dzieci, którym trudno podać tabletkę czy syrop. Niewątpliwą zaletą czopków, w porównaniu do leków przyjmowanych doustnie jest fakt, że dzięki ominięciu żołądka i jelit unika się efektu pierwszego przejścia. Dzięki temu biodostępność leku jest większa, a jego dawka zdecydowanie bardziej efektywna [2,3].

REKLAMA
REKLAMA

W jakich schorzeniach stosuje się czopki?

  • w zaparciach mają działanie przeczyszczające np. Czopki Glicerolowe czy Laxol;
  • bóle spastyczne, działają rozkurczowo np. Scopolan;
  • wymioty, wykazują działanie przeciwwymiotne np. Torecan;
  • infekcje i bóle, działają przeciwbólowe i przeciwgorączkowo np. Ibum czy Nurofen;
  • hemoroidy, zmniejszają dyskomfort z nimi związany np. Procto-Glyvenol czy Proctosedon;
  • świąd, obrzęki, zapalenia np. Hemkortin-HC;
  • zapalenie odbytnicy np. Salofalk czy Pentasa [1,3].

Prawidłowe stosowanie i przechowywanie

Czopki są wyjątkowo podatne na nieprawidłowe przechowywanie. Z tego względu należy je bezwzględnie przechowywać zgodnie z zaleceniami producenta. Niektóre wymagają przechowywania w lodówce, inne suchego i chłodnego miejsca.

Czopków nie wolno pod żadnym pozorem dzielić czy kruszyć. Najczęściej substancja czynna nie jest równomiernie rozmieszczona, a podzielony czopek będzie znacznie trudniejszy w dozowaniu. Jedynym wyjątkiem może być czopek glicerolowy, gdzie działanie wywołuje samo podłoże. Wtedy nie można go kruszyć, a jedynie rozkroić wzdłuż.  Takie podanie należy jednak skonsultować z lekarzem lub wykonać tylko na jego wyraźne polecenie. Czopków nie można również podawać innymi drogami np. doustnie [1,2].