Objawy poznawcze i rozwojowe w zespole Downa

Objawy poznawcze stanowią jedną z najważniejszych cech zespołu Downa, wpływając na sposób, w jaki dzieci uczą się, komunikują i rozwija się ich intelekt¹. Upośledzenie poznawcze lub problemy z myśleniem i uczeniem się są powszechne u osób z zespołem Downa i zwykle wahają się od łagodnych do umiarkowanych¹.

Poziom niepełnosprawności intelektualnej

Większość osób z zespołem Downa ma łagodne (IQ: 50-69) lub umiarkowane (IQ: 35-50) upośledzenie intelektualne, a niektóre przypadki mają poważne trudności (IQ: 20-35)². Osoby z mozaikowym zespołem Downa mają zazwyczaj wyniki IQ o 10-30 punktów wyższe². W miarę starzenia się różnica między osobami z zespołem Downa a ich rówieśnikami w tym samym wieku ma tendencję do powiększania się².

Zespół Downa powoduje około jednej trzeciej przypadków niepełnosprawności intelektualnej³. Jako dorośli, ich zdolności umysłowe są zazwyczaj podobne do tych u 8- lub 9-latka³. Jednocześnie ich świadomość emocjonalna i społeczna jest bardzo wysoka³.

Opóźnienia w rozwoju mowy i języka

Opóźniony rozwój mowy i języka to jeden z najczęstszych objawów poznawczych zespołu Downa¹. Powszechnie osoby z zespołem Downa mają lepsze rozumienie języka niż zdolność mówienia². Gaworenie zwykle pojawia się około 15 miesięcy średnio².

10-45% osób z zespołem Downa ma jąkanie lub szybką i nieregularną mowę, co utrudnia ich zrozumienie². Po osiągnięciu 30 roku życia niektórzy mogą utracić zdolność mówienia². Większość dzieci z zespołem Downa rozwija umiejętności komunikacyjne, których potrzebują, chociaż może to zająć im więcej czasu w porównaniu z innymi dziećmi¹.

Trudności z koncentracją i pamięcią

Inne powszechne problemy poznawcze i behawioralne mogą obejmować krótki okres koncentracji, słabą ocenę sytuacji, impulsywne zachowanie oraz powolne uczenie się¹. Dzieci z zespołem Downa nie są tak zdolne do przechowywania i przetwarzania informacji przechowywanych w werbalnej pamięci krótkotrwałej⁴.

Umiejętności poznawcze, które sprawiają trudności, obejmują język ekspresywny, gramatykę i jasność mowy, a także umiejętności liczbowe⁴. Większość dzieci z zespołem Downa uważa, że opanowanie umiejętności liczbowych jest trudniejsze niż umiejętności czytania⁵.

Kamienie milowe rozwoju

Może upłynąć więcej czasu, zanim dzieci z zespołem Downa osiągną kamienie milowe rozwoju niż inne dzieci, ale ostatecznie osiągną wiele z tych kamieni milowych⁶. Opóźnienia rozwojowe stają się widoczne w ciągu pierwszego roku życia⁷. Średnio kamienie milowe, takie jak siedzenie i chodzenie, występują w około dwukrotnie typowym wieku⁷.

W rezultacie dziecko może potrzebować więcej czasu na wykonanie następujących czynności: nauka korzystania z toalety, wypowiadanie pierwszych słów, stawianie pierwszych kroków oraz samodzielne jedzenie⁸. Dzieci z zespołem Downa często osiągają kamienie milowe związane z wiekiem⁹. Jednak mogą uczyć się wolniej niż inne dzieci⁹.

Rozwój umiejętności motorycznych

Zespół Downa wpływa również na rozwój umiejętności motorycznych¹⁰. Opóźnienia w osiąganiu kamieni milowych, które pozwalają dzieciom poruszać się, chodzić i używać rąk i ust, mogą ograniczyć ich możliwości eksploracji i uczenia się o świecie¹⁰. Czynniki wpływające na rozwój motoryczny obejmują niski tonus mięśniowy, zmniejszoną siłę mięśni i nadmierną ruchomość¹⁰.

Te trzy czynniki przyczyniają się do zmniejszonej kontroli posturalnej, która wpływa na postawę, koordynację i równowagę, a także na umiejętności motoryki małej, takie jak pisanie, używanie przyborów i manipulowanie zamkami błyskawicznymi¹⁰.

Zdolności adaptacyjne i społeczne

Umiejętności poznawcze i rozwój intelektualny są bardzo zróżnicowane¹¹. Osoby z zespołem Downa mają specyficzny wzorzec cech poznawczych i behawioralnych¹¹. Różnią się one od tego, co obserwuje się u dzieci rozwijających się typowo i dzieci z innymi przyczynami niepełnosprawności intelektualnej¹¹.

Osoby z łagodną niepełnosprawnością intelektualną są zwykle w stanie nauczyć się wykonywać codzienne czynności, takie jak czytanie, utrzymywanie pracy i samodzielne korzystanie z komunikacji publicznej¹². Osoby z umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną zwykle potrzebują więcej wsparcia¹².

Wsparcie i interwencje

Wczesne, ciągłe interwencje w zakresie mowy i języka w celu zachęcenia do ekspresywnego języka i poprawy mowy są szczególnie pomocne¹. Terapia zajęciowa, fizjoterapia oraz terapia mowy i języka mogą pomóc w poprawie funkcjonowania fizycznego i mowy¹³.

Dzieci z zespołem Downa mogą uczestniczyć w zwykłych klasach, chociaż mogą potrzebować dodatkowej pomocy lub modyfikacji¹⁴. Dzięki szeroko dostępnym programom edukacji specjalnej i programom społecznym coraz więcej osób z zespołem Downa kończy szkołę średnią, uczęszcza na studia i pracuje w swoich społecznościach¹⁴.