Objawy ciężkiej preeklampsji – sytuacje zagrażające życiu

Krytyczne wartości ciśnienia tętniczego

Ciężka preeklampsja charakteryzuje się ciśnieniem tętniczym skurczowym równym lub wyższym niż 160 mmHg i/lub rozkurczowym równym lub wyższym niż 110 mmHg, zmierzonym przy więcej niż jednej okazji w odstępie kilku godzin¹². Osoby z ciśnieniem w tym zakresie mają zwiększone ryzyko udaru mózgu¹.

W niektórych przypadkach nadciśnienie może być tak ciężkie, że wymaga potwierdzenia w ciągu minut, aby umożliwić szybkie wdrożenie leczenia hipotensyjnego³. Ciśnienie tętnicze może wzrosnąć nagłe i dramatycznie, bez wcześniejszych objawów ostrzegawczych⁴.

Tak wysokie ciśnienie tętnicze może prowadzić do krwotoku mózgowego, czyli krwawienia do mózgu⁵. Wpływ wysokiego ciśnienia na mózg może również skutkować encefalopatią nadciśnieniową, prowadzącą do drgawek⁵.

Drgawki i rzucawka

Drgawki są najpoważniejszym objawem ciężkiej preeklampsji i oznaczają przejście choroby w rzucawkę⁶. Rzucawka może wystąpić bez wcześniejszych oczywistych objawów preeklampsji⁶. Drgawki są zazwyczaj uogólnione, toniczno-kloniczne, powodując utratę przytomności i rytmiczne ruchy kończyn⁷.

Przed wystąpieniem drgawek mogą pojawić się objawy ostrzegawcze, takie jak ciężkie bóle głowy, trudności oddychowe, nudności lub wymioty, problemy z oddawaniem moczu, ból brzucha, niewyraźne widzenie, podwójne widzenie lub utrata wzroku oraz obrzęki rąk, twarzy lub kostek⁸.

Drgawki zwykle trwają krócej niż minutę, podczas której obserwuje się szarpane, rytmiczne ruchy ramion, szyi, szczęki i nóg⁹. Kobieta może również stracić kontrolę nad pęcherzem lub jelitami⁷. Po drgawkach może wystąpić stan ciężkiego niepokoju, dezorientacji lub utrata świadomości⁸.

Zaburzenia świadomości i objawy neurologiczne

Ciężka preeklampsja może powodować różne zaburzenia neurologiczne, w tym zaburzenia świadomości, dezorientację i stan podobny do śpiączki⁵⁸. Około 1 na 200 kobiet z nieleczoną preeklampsją rozwija rzucawkę⁵.

Objawy neurologiczne mogą obejmować intensywne zaburzenia lękowe, uczucie zbliżającej się katastrofy oraz zaburzenia świadomości¹⁰¹¹. Może wystąpić również nadpobudliwość odruchów (hiperrefleksja) z trwałym klonusem¹².

W najcięższych przypadkach może dojść do śpiączki, szczególnie po drgawkach⁵. Te objawy neurologiczne wynikają z obrzęku mózgu i zwiększonego ciśnienia śródczaszkowego spowodowanego wysokim ciśnieniem tętniczym.

Niewydolność narządów

Ciężka preeklampsja może prowadzić do niewydolności różnych narządów. Nieprawidłowości w funkcjonowaniu nerek objawiają się zwiększeniem stężenia kreatyniny w surowicy powyżej 1,1 mg/dl lub podwojeniem stężenia kreatyniny przy braku innych chorób nerek¹².

Uszkodzenie wątroby charakteryzuje się nieprawidłowo podwyższonymi stężeniami enzymów wątrobowych do dwukrotności normy, uporczywym bólem w prawym górnym kwadrancie brzucha lub nadbrzuszu, który nie reaguje na farmakoterapię². Może również wystąpić zmniejszone wydalanie moczu – mniej niż 2 szklanki (500 ml) w ciągu 24 godzin¹¹.

Obrzęk płuc to kolejne poważne powikłanie, które objawia się ciężką dusznością, szczególnie w pozycji leżącej¹¹¹. Może towarzyszyć mu ból w klatce piersiowej i uczucie, jakby płuca były „pełne wody”.

Zaburzenia krzepnięcia – małopłytkowość

Ciężka preeklampsja często powoduje małopłytkowość, czyli zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej 100 000/μl¹². Spadająca liczba płytek przewiduje ciężką chorobę i wymaga pilnego skierowania do szpitala¹³.

Małopłytkowość może objawiać się zwiększoną skłonnością do siniaków¹⁴¹⁵. Kobiety mogą zauważyć, że łatwo powstają u nich siniaki po niewielkich urazach lub że krwawienia trwają dłużej niż zwykle. Mogą również wystąpić krwawienia z nosa¹⁶.

Zaburzenia krzepnięcia mogą prowadzić do rozwoju zespołu HELLP, który charakteryzuje się hemolizą (rozpadem czerwonych krwinek), podwyższonymi enzymami wątrobowymi i małą liczbą płytek⁵. Zespół ten może być zagrażający życiu zarówno dla matki, jak i dziecka.

Zespół HELLP jako najcięższa postać

Zespół HELLP rozwija się u 10-20% kobiet z ciężką preeklampsją i jest potencjalnie zagrażającą życiu komplikacją⁵. Nazwa HELLP pochodzi od angielskich terminów: hemoliza, podwyższone enzymy wątrobowe i mała liczba płytek¹⁷.

Typowe objawy zespołu HELLP obejmują silny ból tuż pod żebrami, nudności i wymioty, skrajne zmęczenie oraz bóle głowy¹⁸. Zespół może powodować uszkodzenie lub zniszczenie czerwonych krwinek oraz zakłócać krzepnięcie krwi¹⁷.

HELLP może również powodować ból w klatce piersiowej, ból brzucha i krwawienie z wątroby¹⁷. Jest to stan nagły wymagający natychmiastowej hospitalizacji. Kobiety mogą umrzeć z powodu zespołu HELLP i mogą mieć trwałe problemy zdrowotne¹⁷.

Objawy u dziecka

Ciężka preeklampsja znacząco wpływa na dziecko w macicy. Głównym objawem preeklampsji u nienarodzonego dziecka jest powolny wzrost¹⁹. Preeklampsja może upośledzać zdolność łożyska do dostarczania odpowiedniej ilości składników odżywczych i tlenu do płodu¹.

Skutki dla dziecka mogą obejmować spowolniony wzrost płodu, zazwyczaj wykrywany podczas badania ultrasonograficznego, zmniejszoną ilość płynu owodniowego wokół płodu oraz zmniejszony przepływ krwi przez pępowinę¹. Może również wystąpić nieprawidłowe testowanie dobrostanu płodu¹.

W ciężkiej preeklampsji może być konieczne przedwczesne zakończenie ciąży w celu ochrony życia matki¹⁷. Wcześniaki mają zwiększone ryzyko problemów z oddychaniem, karmieniem, utrzymywaniem ciepła, słuchem i wzrokiem¹⁷.