Zapobieganie poronieniu – skuteczne metody prewencji

Poronienie, definiowane jako śmierć dziecka po 20. tygodniu ciąży lub podczas porodu, dotyka około jednej na 175 ciąż w Stanach Zjednoczonych¹. Choć nie wszystkie poronienia można zapobiec, badania pokazują, że około 25% przypadków jest potencjalnie możliwych do uniknięcia¹². Około połowy z dwóch milionów poronień występujących na świecie rocznie można zapobiec³.

Podstawowe zasady prewencji

Zapobieganie poronieniu opiera się na kilku kluczowych elementach, które obejmują zarówno działania medyczne, jak i zmiany w stylu życia. Nie wszystkie przyczyny poronienia są obecnie znane i nie można zapobiec każdemu przypadkowi, jednak wiemy, że pewne czynniki zwiększają ryzyko⁴. Istnieją proste działania, które można podjąć w celu zmniejszenia tego ryzyka.

Regularna opieka prenatalna odgrywa fundamentalną rolę w prewencji poronienia. Ważne jest, aby nie przegapić żadnych wizyt prenatalnych ani badań ultrasonograficznych⁴. Udział we wszystkich wizytach oznacza również, że położna może przekazać odpowiednie informacje w miarę postępu ciąży. Wysokiej jakości opieka prenatalna może często zmniejszyć ryzyko poronień związanych z infekcjami⁵.

Zdrowy styl życia jako podstawa prewencji

Utrzymanie zdrowego stylu życia podczas ciąży może pomóc zmniejszyć ryzyko poronienia i zapewnić najlepsze możliwe środowisko dla rozwijającego się dziecka⁶. Należy starać się zastąpić niezdrowe pokarmy zdrowszymi opcjami i utrzymywać aktywność fizyczną⁴. Nadwaga lub otyłość mogą zwiększać ryzyko problemów w ciąży⁴.

Palenie tytoniu podczas ciąży jest jedną z głównych przyczyn poronienia⁷. Jeśli kobieta pali, najlepszą rzeczą, jaką może zrobić, to rzucenie palenia. Zaprzestanie palenia w dowolnym momencie ciąży pomoże, choć im wcześniej, tym lepiej⁴. Palenie podczas ciąży zwiększa ryzyko poronienia lub martwego urodzenia, przedwczesnego porodu oraz problemów z oddychaniem⁷.

Unikanie szkodliwych substancji

Najbezpieczniejszym sposobem zapewnienia, że dziecko nie zostanie uszkodzone przez alkohol, jest nieupijanie się podczas ciąży⁸. Ważne jest unikanie alkoholu i narkotyków podczas ciąży, ponieważ mogą one poważnie wpłynąć na rozwój dziecka i zwiększyć ryzyko poronienia i martwego urodzenia⁹. Używanie nielegalnych narkotyków podczas ciąży może zaszkodzić dziecku⁸. Jednym z najlepszych sposobów ochrony ciężarnej osoby i jej dziecka jest zaprzestanie palenia, picia alkoholu i używania narkotyków¹⁰.

Szczepienia i ochrona przed infekcjami

Kobiety w ciąży są bardziej narażone na powikłania grypy, takie jak zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc, niż ogólna populacja. Te powikłania mogą zaszkodzić dziecku⁸. Szczepienia zalecane podczas ciąży mogą pomóc w ochronie przed infekcjami, które mogą zaszkodzić zarówno matce, jak i rozwijającemu się dziecku¹¹. Jeśli ciężarna osoba zachoruje na COVID-19, istnieje wyższe ryzyko poronienia, jednak szczepienie przeciwko COVID-19 może pomóc w ochronie¹¹.

Zwiększoną częstość poronień wśród matek nieszczepionych, które nabywają infekcję COVID-19 podczas ciąży, opisano w różnych krajach¹². Szczepienie może zmniejszyć ryzyko poronienia – metaanaliza 23 badań obserwacyjnych wykazała nieznacznie niższe ryzyko poronienia wśród osób zaszczepionych przeciwko COVID-19¹³.

Monitorowanie ruchów płodu

Każda przyszła mama powinna rozpocząć codzienne liczenie kopnięć w 28. tygodniu ciąży¹⁴. Zmniejszenie ruchów dziecka może czasami być ważnym sygnałem ostrzegawczym, że dziecko jest chore¹⁴. Jeśli zauważysz, że dziecko porusza się mniej niż zwykle lub nastąpiła zmiana w schemacie ruchów, może to być pierwszy znak, że dziecko jest chore¹⁵. Należy natychmiast skontaktować się z położną lub lokalnym oddziałem położniczym, aby można było ocenić samopoczucie dziecka¹⁵.

Badania pokazują, że prawie 30% poronień można zapobiec, gdy przyszli rodzice są edukowani, jak monitorować ruchy swojego dziecka raz dziennie, począwszy od 28. tygodnia¹⁶. Dowody pokazują, że zmiana ruchów dziecka w trzecim trymestrze to wczesny sygnał ostrzegawczy¹⁶. Należy natychmiast zadzwonić do położnej lub oddziału położniczego, jeśli ruchy dziecka zmniejszyły się, zmieniły lub ustały⁸.

Pozycja do spania podczas ciąży

Pozycja, w jakiej śpią ciężarne kobiety, niedawno pojawiła się jako ważny czynnik ryzyka poronienia¹⁷. Badania sugerują, że zasypianie na plecach po 28. tygodniu ciąży podwaja ryzyko poronienia⁸. Uważa się, że może to być związane z przepływem krwi i tlenu do dziecka⁸. Kobiety, które zgłaszają zasypianie na plecach po 28. tygodniu ciąży, mają prawie trzykrotnie zwiększone ryzyko poronienia¹⁷.

Spanie na boku podczas ciąży zmniejsza ryzyko poronienia, szczególnie w trzecim trymestrze, czyli od 28. tygodnia ciąży do porodu⁶. Jeśli jesteś w ciąży, zaleca się układanie się do snu na boku⁷. Badania pokazują, że od 28. tygodnia ciąży istnieje związek między pozycją, w jakiej matka zasypia, a poronieniem⁷.

Kontrola chorób przewlekłych Zobacz więcej: Kontrola chorób przewlekłych w prewencji poronienia

Zarządzanie cukrzycą ciężarnych jest kluczowym elementem prewencji poronienia. Cukrzyca ciążowa, która jest cukrzycą występującą podczas ciąży, wiąże się z wyższym ryzykiem poronienia¹¹. Cukrzyca może wpływać na sposób wzrostu i funkcjonowania łożyska, co może zwiększać szanse na poronienie¹¹. Cukrzyca ciążowa jest schorzeniem związanym z niekorzystnymi wynikami ciąży, w tym z poronieniem przedporodowym¹⁸.

Wysokie ciśnienie krwi podczas ciąży może narazić zarówno matkę, jak i dziecko na ryzyko problemów, takich jak poronienie, niska masa urodzeniowa i poród cesarskim¹¹. Dobrą wiadomością jest to, że wysokie ciśnienie krwi można zapobiegać i leczyć¹¹. Przewlekłe nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie nakładające się na stan przedrzucawkowy i stan przedrzucawkowy są związane ze zwiększonym ryzykiem poronienia¹⁹.

Profilaktyka aspiryną w przypadkach wysokiego ryzyka Zobacz więcej: Profilaktyka aspiryną w zapobieganiu poronieniu

Niektóre aspekty zapobiegania poronieniu, takie jak stosowanie aspiryny w celu zapobiegania stanowi przedrzucawkowemu, zostały dobrze zbadane²⁰. Niedawne dowody sugerują, że aspiryna może być znacznie bardziej skuteczna niż wcześniej sądzono, przy wysokim przestrzeganiu zaleceń przed 16. tygodniem²⁰. Dowody wskazują, że profilaktyczna aspiryna w dawce 50-150 mg dziennie rozpoczęta w 16. tygodniu ciąży może zapobiegać stanowi przedrzucawkowemu, ograniczeniu wzrostu płodu i śmiertelności okołoporodowej u pacjentek z zaburzeniami nadciśnieniowymi¹⁹.

Terminowe zakończenie ciąży

Ryzyko poronienia wzrasta, gdy kobiety zbliżają się do terminu porodu i przekraczają go, ponieważ funkcja łożyska maleje²¹. Jeśli ciąża przebiega bez problemów, poród w okolicy 40. tygodnia jest najlepszy, jednak jeśli istnieją obawy zdrowotne dotyczące matki lub dziecka, zespół opieki omówi je z pacjentką⁷. Korzyść z zmniejszenia ryzyka poronienia poprzez wcześniejszy poród musi być jednak starannie rozważona w stosunku do ryzyka interwencji dla dziecka w danym wieku ciążowym²¹.

Rozpoznawanie sygnałów ostrzegawczych

Krwawienie z pochwy może wskazywać na problem⁸. Należy zgłosić wszelkie bóle brzucha lub krwawienie z pochwy położnej tego samego dnia²². Jeśli pozostanie nieleczone, cholestaza wewnątrzwątrobowa ciężarnych może prowadzić do przedwczesnego porodu i zwiększać ryzyko poronienia⁸. Należy również zgłaszać wszelkie świąd położnej²².

Jeśli czujesz, że coś jest nie tak lub martwisz się o dziecko, zadzwoń do położnej lub lekarza, aby o tym porozmawiać. Nie martw się, jeśli już o tym rozmawiałaś wcześniej i nie przejmuj się tym, czy marnujesz czyiś czas. To twoja ciąża i ważne jest, aby zaufać własnym instynktom, jeśli czujesz, że coś jest nie tak²³.

Perspektywy na przyszłość

Wiele ogólnych interwencji dotyczących zdrowia matczynego również zmniejsza ryzyko poronienia, na przykład uczęszczanie na opiekę prenatalną³. Kilka interwencji opartych na dowodach naukowych można i należy wdrożyć już teraz, aby zmniejszyć częstość poronień¹². Działania prewencyjne są niezbędne, ale równie ważne jest to, aby wszyscy rodzice, którzy doświadczają poronienia, otrzymali wysokiej jakości, wspierającą opiekę żałobną³.

Chociaż większość interwencji nie była w stanie wykazać wyraźnego efektu w zmniejszaniu poronień lub śmierci okołoporodowej, kilka interwencji sugerowało wyraźne korzyści, takie jak zbilansowane suplementy energetyczno-białkowe, modele opieki prowadzone przez położne oraz szkolenie tradycyjnych akuszerek²⁴. Potrzebne są dalsze wysokiej jakości badania kontrolowane z randomizacją w celu oceny skutków prenatalnych interwencji zapobiegawczych²⁴.