Różnice regionalne i populacyjne w częstości poronień

Analiza epidemiologiczna poronień ujawnia znaczące różnice w częstości występowania między różnymi regionami świata, grupami etnicznymi i populacjami o różnych charakterystykach społeczno-ekonomicznych. Te dysproporcje odzwierciedlają nierówności w dostępie do wysokiej jakości opieki medycznej oraz różnice w czynnikach ryzyka społeczno-demograficznych¹.

Różnice regionalne na świecie

Największe obciążenie poronieniami ponoszą kobiety w Afryce Subsaharyjskiej i Azji Południowej. W 2023 roku 8 na 10 poronień na świecie wystąpiło w tych dwóch regionach, przy czym 50% globalnej liczby przypadków miało miejsce w Afryce Subsaharyjskiej, a 31% w Azji Południowej¹. Szacowany wskaźnik poronień w Afryce Subsaharyjskiej wynosi 22,2 na 1000 porodów, co jest osiem razy wyższe niż najniższy regionalny średni wskaźnik 2,6 przypadający na Europę Zachodnią¹.

Azja Południowa zajmuje drugie miejsce pod względem częstości występowania z wskaźnikiem 16,3 poronień na 1000 porodów¹. Te dramatyczne różnice regionalne są szczególnie widoczne, gdy porównuje się kraje o skrajnie różnych wskaźnikach – ryzyko poronienia w kraju o najwyższym wskaźniku jest około 21 razy większe niż w kraju o najniższym wskaźniku².

W krajach o niskich dochodach wskaźniki poronień są między 10-krotnie a 20-krotnie wyższe niż w krajach o średnich i wysokich dochodach³. Jeśli pokrycie i jakość opieki przedkoncepcyjnej, przedporodowej i śródporodowej (szczególnie kompleksowej opieki położniczej) zostałyby zwiększone w krajach o niskich dochodach, wskaźniki poronień mogłyby znacznie spaść.

Nierówności etniczne w krajach rozwiniętych

W krajach rozwiniętych obserwuje się wyraźne różnice w częstości poronień między różnymi grupami etnicznymi. W Wielkiej Brytanii nierówności według pochodzenia etnicznego są szczególnie widoczne – u matek pochodzenia afrykańskiego wskaźnik wynosi 7,52 poronień na 1000 porodów, u matek azjatyckiego pochodzenia 5,15 na 1000, podczas gdy u białych matek tylko 3,30 na 1000 porodów⁴.

Podobne różnice etniczne obserwuje się w Stanach Zjednoczonych, gdzie kobiety pochodzenia afroamerykańskiego są ponad dwukrotnie, a w niektórych stanach prawie trzykrotnie bardziej narażone na poronienie w porównaniu z kobietami białymi⁵. Wśród głównych czynników ryzyka związanych z poronieniem w krajach rozwiniętych wymienia się pochodzenie afroamerykańskie, pierwsze ciąże, zaawansowany wiek matki, otyłość, wcześniej istniejącą cukrzycę, przewlekłe nadciśnienie tętnicze oraz palenie tytoniu⁶.

Czynniki społeczno-ekonomiczne wpływające na częstość poronień

Badania epidemiologiczne w krajach o niskich i średnich dochodach wykazują, że we wszystkich lokalizacjach kobiety bez wykształcenia, o wysokiej i niskiej płodności, starszego wieku oraz bez dostępu do opieki przedporodowej były znacznie bardziej narażone na poronienie⁷. Wskaźniki poronień w tych krajach wahały się od 32 na 1000 w Pakistanie do 8 na 1000 urodzeń w Argentynie⁷.

W większości krajów o wysokich dochodach na każdy zgon noworodka przypada obecnie około 1,7 poronień⁸. Ta dysproporcja podkreśla wagę problemu poronień w krajach rozwiniętych, mimo ogólnie niższych wskaźników śmiertelności okołoporodowej.

Różnice związane z poziomem deprywacji społecznej

W Wielkiej Brytanii obserwuje się utrzymujące się nierówności w wskaźnikach śmiertelności według poziomów deprywacji społecznej⁴. Te różnice są szczególnie widoczne w kontekście szerszych nierówności zdrowotnych, które przyczyniają się do dużej zmienności wskaźników poronień i zgonów noworodków w całym Zjednoczonym Królestwie. Zmienność ta utrzymuje się nawet po uwzględnieniu różnych rodzajów opieki świadczonej przez organizacje⁴.

Specyficzne populacje wysokiego ryzyka

Badania wykazały szczególne grupy populacyjne o podwyższonym ryzyku poronień. Na przykład, badania dotyczące kobiet pochodzenia południowoazjatyckiego (Indie, Pakistan, Bangladesz i Sri Lanka) wykazały, że mają one wyższe ryzyko poronienia w późnej ciąży⁹. Po wdrożeniu zaleceń dotyczących wcześniejszego monitorowania płodu dla tej grupy kobiet – od 39. tygodnia zamiast 41. tygodnia – odnotowano 64% redukcję poronień w terminie oraz znaczne redukcje wskaźników wczesnej śmiertelności noworodków⁹.

Różnice w typach poronień według regionów

Analiza czasowa występowania poronień również wykazuje różnice regionalne. Globalnie szacuje się, że 46% wszystkich poronień w 2023 roku to poronienia śródporodowe, co oznacza, że dziecko zmarło podczas porodu². Prawie wszystkie z prawie 900 000 poronień śródporodowych można było zapobiec dzięki dostępowi do wysokiej jakości opieki podczas porodu, w tym ciągłemu monitorowaniu śródporodowemu i terminowej interwencji w przypadku powikłań².

W badaniach przeprowadzonych w różnych regionach obserwuje się różne proporcje poronień przedporodowych i śródporodowych. W Ameryce Łacińskiej w ramach sieci SIP odnotowano wskaźnik poronień 7,7 na 1000 żywych urodzeń (wahający się od 3,8 do 18,2 na 1000 żywych urodzeń w różnych szpitalach położniczych), przy czym 76,9% stanowiły poronienia przedporodowe, 19,7% poronienia śródporodowe¹⁰.

Czynniki ryzyka specyficzne dla populacji

Badania w różnych populacjach ujawniają specyficzne czynniki ryzyka. W krajach o niskich i średnich dochodach większość płodów poronnych nie była macerowana, była zgłaszana jako w wieku gestacyjnym ≥37 tygodni, a prawie połowa ważyła co najmniej 2500 g⁷. Te charakterystyki sugerują, że przy dostępie do lepszej opieki medycznej, szczególnie w okresie śródporodowym, wielu z tych poronień prawdopodobnie można by zapobiec.

W populacjach uchodźców obserwuje się szczególnie wysokie wskaźniki. Wśród uchodźców Rohingya w Bangladeszu szacowany wskaźnik poronień wynosił 15,2 na 1000 wszystkich urodzeń¹¹. Większość zgonów noworodków (76,3%) i poronień (72,1%) wystąpiła w domu lub w społeczności, co podkreśla znaczenie dostępu do profesjonalnej opieki medycznej¹¹.

Trendy czasowe w różnych populacjach

Postęp w redukcji poronień nie jest równomierny we wszystkich populacjach. W sieci INDEPTH Health and Demographic Surveillance System wskaźnik poronień wahał się od 1,9 do 42,6 zgonów na 1000 wszystkich urodzeń¹². Postęp w poronniach był jeszcze mniejszy, ze szacowanym spadkiem z 24,7 poronień na 1000 wszystkich urodzeń w 1990 roku do 18,4 poronień na 1000 wszystkich urodzeń w 2015 roku – roczne tempo redukcji wynoszące 2%¹².

W niektórych regionach obserwuje się nawet wzrost wskaźników. W stanie Indiana w USA zaobserwowano rosnące wskaźniki poronień w ostatnich latach, z ogólnym wskaźnikiem 7,44 poronień na 1000 żywych urodzeń między 2010 a 2016 rokiem¹³. Te różnice w trendach czasowych podkreślają potrzebę ukierunkowanych interwencji dostosowanych do specyficznych potrzeb różnych populacji.