Jak rozpoznać nadczynność przytarczyc – najważniejsze objawy

Nadczynność przytarczyc może manifestować się szerokim spektrum objawów, od całkowicie bezobjawowego przebiegu po ciężkie dolegliwości zagrażające życiu. Charakterystyczną cechą tej choroby jest fakt, że około 80% pacjentów z pierwotną nadczynnością przytarczyc nie doświadcza żadnych oczywistych objawów w momencie rozpoznania12. Choroba jest często wykrywana przypadkowo podczas rutynowych badań krwi, gdy stwierdza się podwyższony poziom wapnia we krwi.

Ważne: Nasilenie objawów nie zawsze odpowiada poziomowi wapnia we krwi. Niektórzy pacjenci z nieznacznie podwyższonym wapniem mogą odczuwać poważne dolegliwości, podczas gdy inni z bardzo wysokimi wartościami mogą nie zauważać żadnych symptomów.

Najczęstsze objawy nadczynności przytarczyc

Gdy objawy się pojawią, wynikają one głównie z uszkodzenia lub dysfunkcji innych narządów i tkanek, spowodowanych wysokim poziomem wapnia we krwi i moczu oraz zbyt małą ilością wapnia w kościach3. Objawy mogą być bardzo łagodne i nieswoiste, przez co często nie są kojarzone z funkcją przytarczyc, lub mogą być ciężkie.

Zmęczenie jest najczęstszym objawem nadczynności przytarczyc, zgłaszanym przez ponad 82% pacjentów jako główny problem4. Pacjenci często opisują to jako „zmęczenie byciem zmęczonym” i uczucie braku energii, które może znacząco wpływać na jakość życia5.

Do najczęściej występujących objawów należą67:

Objawy układowe i narządowe

Objawy kostno-stawowe

Nadczynność przytarczyc prowadzi do ciągłego uwalniania wapnia z kości, co skutkuje ich osłabieniem. Pacjenci mogą doświadczać bólów kostnych i stawowych, zwiększonej skłonności do złamań oraz zmniejszenia wzrostu8. Wszyscy pacjenci z nadczynnością przytarczyc tracą wapń z kości, co prowadzi do osteoporozy9.

Objawy nerkowe

Wysokie poziomy wapnia we krwi często prowadzą do zwiększonego wydalania wapnia z moczem, co może skutkować powstawaniem kamieni nerkowych. Do 50% pacjentów z nadczynnością przytarczyc ma objawy związane z kamieniami nerkowymi8. Pacjenci mogą również doświadczać częstego oddawania moczu i zwiększonego pragnienia.

Objawy neurologiczne i psychiczne

Około 23% pacjentów z ciężką nadczynnością przytarczyc doświadcza pewnego stopnia depresji, lęku, zmęczenia, dysfunkcji poznawczej, utraty pamięci i podobnych objawów psychologicznych2. Ponad 80% pacjentów z nadczynnością przytarczyc zgłasza problemy z koncentracją i pamięcią10. Te objawy są często opisywane jako „mgła mózgowa” i mogą znacząco wpływać na funkcjonowanie codzienne Zobacz więcej: Objawy neurologiczne i psychiczne nadczynności przytarczyc.

Objawy żołądkowo-jelitowe

Wysokie poziomy wapnia mogą zwiększać wydzielanie kwasu żołądkowego, a osoby z nadczynnością przytarczyc mogą mieć wyższą częstość występowania choroby wrzodowej żołądka11. Inne objawy żołądkowo-jelitowe obejmują ból brzucha, zaparcia, utratę apetytu i nudności.

Pamiętaj: Większość pacjentów z nadczynnością przytarczyc będzie miała 5-6 z wymienionych objawów. Niektórzy będą mieć ich więcej, a nieliczni mogą twierdzić, że nie mają żadnych – jednak po operacji często mówią inaczej. Im dłużej trwa nadczynność przytarczyc, tym więcej objawów się rozwija.

Różnice w objawach między rodzajami nadczynności przytarczyc

Objawy pierwotnej i trzeciorzędowej nadczynności przytarczyc są podobne, ponieważ oba rodzaje powodują wysokie poziomy wapnia we krwi. Natomiast wtórna nadczynność przytarczyc może dodatkowo powodować7:

  • Niskie poziomy wapnia
  • Złamania stresowe w miednicy i śródstopiu
  • Spontaniczne pęknięcie ścięgna

Trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc może dodatkowo objawiać się7:

  • Chorobą nerek
  • Odkładaniem wapnia w tkankach miękkich i naczyniach krwionośnych
  • Świądem
  • Zmianami stanu psychicznego

Objawy ciężkiej nadczynności przytarczyc

W przypadkach nieleczonych lub bardzo zaawansowanych, nadczynność przytarczyc może prowadzić do poważnych powikłań. Bardzo wysokie poziomy wapnia mogą powodować12:

W bardzo ciężkich przypadkach wysokie poziomy wapnia mogą prowadzić do gwałtownej niewydolności nerek, utraty przytomności, śpiączki lub poważnych, zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca13.

Kryzys przytarczycowy

Kryzys przytarczycowy to rzadki, ale poważny stan, który może wystąpić u osób z nadczynnością przytarczyc podczas innej choroby, takiej jak infekcja wirusowa powodująca wymioty lub biegunkę1. Podczas kryzysu poziomy hormonu przytarczycowego i wapnia we krwi gwałtownie wzrastają do bardzo wysokich wartości, powodując ciężkie objawy hiperkalsemii, w tym znaczące zmiany w myśleniu i przytomności – od zamieszania po śpiączkę Zobacz więcej: Ciężkie powikłania i kryzys w nadczynności przytarczyc.

Objawy u dzieci

Nadczynność przytarczyc jest rzadka u dzieci, ale dzieci mogą mieć bardziej nasilone objawy niż dorośli14. W porównaniu z dorosłymi, dzieci częściej mają objawy i zajęcie innych części ciała, takich jak nerki, trzustka i kości, w momencie rozpoznania15.

Długoterminowe konsekwencje

Nieleczona nadczynność przytarczyc może prowadzić do poważnych długoterminowych powikłań. Pacjenci z tą chorobą mają wyższe ryzyko wystąpienia udaru, niewydolności serca, zawału serca, migotania przedsionków, kardiomiopatii, niewydolności nerek, depresji, kamieni nerkowych, osteoporozy, poważnych złamań kości oraz wczesnej śmierci16. Ludzie z nadczynnością przytarczyc trwającą ponad 15 lat mają średnią długość życia o około 5 lat krótszą niż ich rówieśnicy9.

Kiedy zwrócić się do lekarza

Ważne jest, aby nadczynność przytarczyc została zdiagnozowana jak najszybciej. Bez leczenia może się stopniowo pogarszać i prowadzić do powikłań13. Jeśli doświadczasz przewlekłego zmęczenia, bólów kostnych, problemów z pamięcią, depresji lub innych wymienionych objawów, szczególnie w połączeniu z kamicą nerkową lub złamaniami, warto skonsultować się z lekarzem i wykonać badania krwi sprawdzające poziom wapnia i hormonu przytarczycowego.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze objawy nadczynności przytarczyc?

Najczęstsze objawy to przewlekłe zmęczenie, bóle kostno-stawowe, osłabienie mięśni, problemy z pamięcią i koncentracją, depresja, zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu oraz kamienie nerkowe.

Czy nadczynność przytarczyc może przebiegać bezobjawowo?

Tak, około 80% pacjentów z pierwotną nadczynnością przytarczyc nie ma oczywistych objawów w momencie rozpoznania. Choroba jest często wykrywana przypadkowo podczas rutynowych badań krwi.

Czy nasilenie objawów zależy od poziomu wapnia we krwi?

Nie zawsze. Niektórzy pacjenci z nieznacznie podwyższonym wapniem mogą mieć ciężkie objawy, podczas gdy inni z bardzo wysokimi poziomami wapnia mogą nie odczuwać żadnych dolegliwości.

Jakie są objawy ciężkiej nadczynności przytarczyc?

Ciężka postać może powodować wymioty, senność, odwodnienie, zamieszanie, skurcze mięśni, nieregularny rytm serca i wysokie ciśnienie krwi. W najcięższych przypadkach może dojść do śpiączki lub zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca.

Jak długo mogą utrzymywać się objawy nadczynności przytarczyc?

Objawy mogą pojawić się w ciągu pierwszego roku lub dwóch od rozpoczęcia choroby, ale czasami mogą rozwijać się przez 6-8 lat. Im dłużej trwa choroba, tym więcej objawów się rozwija i tym bardziej się nasilają.

Reklama
Reklama