Terapia psychologiczna w leczeniu uzależnienia od sterydów anabolicznych

Terapia psychologiczna stanowi nieodłączny element kompleksowego leczenia uzależnienia od sterydów anabolicznych, koncentrując się na podstawowych przyczynach psychologicznych, które prowadzą do nadużywania tych substancji¹. Klinicyści powinni skupić się na leczeniu depresji, zaburzeń obrazu ciała i dysmorfii oraz związanych z nimi szkodliwych wzorców behawioralnych w grupach narażonych na nadużywanie sterydów anaboliczno-androgennych².

Terapia poznawczo-behawioralna

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jedną z najskuteczniejszych metod psychoterapeutycznych w leczeniu uzależnienia od sterydów anabolicznych³. Szwedzkie wytyczne dotyczące diagnozowania i leczenia nadużywania sterydów anabolicznych wyraźnie zalecają stosowanie CBT jako część leczenia psychospołecznego³. Ta forma terapii pomaga pacjentom zidentyfikować i zmienić zniekształcone myśli oraz przekonania dotyczące własnego ciała, które często leżą u podstaw nadużywania sterydów.

W ramach terapii poznawczo-behawioralnej pacjenci uczą się rozpoznawać czynniki wyzwalające chęć sięgnięcia po sterydy, rozwijają alternatywne strategie radzenia sobie ze stresem i negatywnymi emocjami oraz pracują nad realistycznym postrzeganiem własnego ciała. Terapeuci pomagają również w identyfikacji i kwestionowaniu irracjonalnych przekonań dotyczących konieczności osiągnięcia „idealnej” sylwetki za wszelką cenę.

Leczenie dysmorfii mięśniowej

Nadużywanie sterydów anabolicznych jest często związane z formą zaburzenia dysmorficznego ciała zwanego dysmorfią mięśniową⁴. Osoby z zaburzeniem dysmorfii ciała mogą stosować sterydy anaboliczne, ponieważ nie postrzegają siebie jako wystarczająco umięśnione lub silne fizycznie⁵. Leczenie nadużywania sterydów anabolicznych w wyniku zaburzenia dysmorfii ciała zazwyczaj obejmuje przepisywanie antydepresantów⁶.

W leczeniu dysmorfii mięśniowej szczególnie ważne jest pomaganie pacjentom w rozwijaniu realistycznego obrazu własnego ciała oraz budowaniu samooceny opartej na innych aspektach życia niż wygląd fizyczny. Terapeuci często wykorzystują techniki ekspozycji, pomagając pacjentom stopniowo konfrontować się z lękami związanymi z postrzeganiem własnego ciała bez uciekania się do sterydów.

Wywiady motywujące i poradnictwo

Wywiady motywujące stanowią kolejną skuteczną metodę terapeutyczną zalecaną w leczeniu nadużywania sterydów anabolicznych³. Ta technika koncentruje się na wzmacnianiu wewnętrznej motywacji pacjenta do zmiany, pomagając mu rozpoznać rozbieżności między obecnymi zachowaniami a osobistymi wartościami i celami życiowymi.

Podczas wywiadów motywujących terapeuta pomaga pacjentowi eksplorować ambiwalentne uczucia dotyczące stosowania sterydów, wzmacnia argumenty za zmianą zachowania oraz wspiera autonomię pacjenta w podejmowaniu decyzji. Może być szczególnie pomocne zapytanie, dlaczego muskularna sylwetka jest tak ważna dla pacjenta i dlaczego jest on nawet skłonny używać narkotyków w tym celu⁷. Na podstawie tych informacji można próbować rozróżnić między osobami nadużywającymi o wysokim i niskim ryzyku⁷.

Terapia grupowa i wsparcie rówieśnicze

Terapia grupowa jest kolejnym ważnym elementem psychologicznego leczenia uzależnienia od sterydów³. Grupy wsparcia mogą być doskonałym sposobem na nawiązanie przyjaźni przez osoby z innymi, które zmagały się z tymi samymi problemami, jednocześnie pomagając sobie w wyleczeniu się z uzależnienia⁶. Wsparcie rówieśnicze lub rozmowa z kimś, kto był w podobnej sytuacji, może być również pomocne⁸.

W ramach terapii grupowej pacjenci mogą dzielić się swoimi doświadczeniami, uczyć się od innych oraz rozwijać poczucie wspólnoty i zrozumienia. Grupy wsparcia pomagają również w zmniejszeniu poczucia izolacji i stygmatyzacji, które często towarzyszą problemom związanym z nadużywaniem substancji.

Zarządzanie współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi

Znaczna liczba osób nadużywających sterydy anaboliczne cierpi na problemy psychiczne⁷. Nadużywanie sterydów anabolicznych jest również związane z poważnymi zaburzeniami nastroju, takimi jak hipomania, mania i depresja⁹. Lekarze powinni również rozważyć zajęcie się dodatkowymi problemami zdrowia psychicznego, które współwystępują ze stosowaniem sterydów anabolicznych. Stany takie jak lęk i depresja mogą być leczone lekami antydepresyjnymi i terapią poznawczo-behawioralną¹⁰.

Klinicyści powinni być świadomi potencjalnego rozwoju zaburzeń nastroju wywołanych sterydami anabolicznymi lub psychoz wywołanych sterydami anabolicznymi¹¹. Może być konieczne zidentyfikowanie i zajęcie się takimi zaburzeniami poprzez poradnictwo lub psychoterapię jako część leczenia sterydów anabolicznych w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa ponownego rozpoczęcia ich stosowania³.

Wsparcie psychologiczne podczas objawów odstawienia

Poradnictwo w zakresie zdrowia psychicznego pomaga osobom w okresie zdrowienia radzić sobie z wahaniami nastroju podczas odstawienia¹³. Poprzez ciągłą terapię użytkownicy ponownie uczą się funkcjonowania bez sterydów¹³. Ważne jest, aby uzyskać leczenie od doradcy i lekarza z doświadczeniem w leczeniu uzależnienia od sterydów. Ci specjaliści często współpracują w celu opracowania najskuteczniejszego planu leczenia¹³.

Terapeuta behawioralny może również pomóc w leczeniu współwystępujących stanów zdrowia psychicznego, które doprowadziły do stosowania sterydów¹. Leczenie w zakresie uzależnienia od sterydów często obejmuje połączenie leków i terapii w celu leczenia podstawowych przyczyn uzależnienia⁹.

Długoterminowe wsparcie psychologiczne

Ciągłe wsparcie jest często konieczne, aby powstrzymać osoby przed nawrotem i ponownym stosowaniem sterydów⁶. Nawet po zakończeniu detoksykacji lub rehabilitacji stacjonarnej, byli użytkownicy sterydów powinni kontynuować wizyty u doradcy. Kontynuowanie terapii wzmacnia techniki, które uczą ludzi radzenia sobie bez narkotyków¹.

Długoterminowe wsparcie psychologiczne powinno koncentrować się na utrzymaniu zdrowych strategii radzenia sobie, zapobieganiu nawrotom oraz budowaniu zdrowego stylu życia opartego na realistycznych celach i wartościach. Terapeuci pomagają również pacjentom w rozwijaniu alternatywnych źródeł samooceny i satysfakcji życiowej, niezależnych od wyglądu fizycznego czy osiągnięć sportowych.