Objawy psychiczne nadużywania sterydów anabolicznych

Objawy psychiczne nadużywania sterydów anabolicznych mogą być równie destrukcyjne jak fizyczne konsekwencje, a często stanowią większe zagrożenie dla użytkownika i jego otoczenia¹. Te zmiany w funkcjonowaniu psychicznym wynikają z wpływu sterydów na układ limbiczny mózgu, który odpowiada za regulację emocji i nastroju². Rozpoznanie tych objawów ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa wszystkich zainteresowanych stron.

Agresja i szał steroidowy

Zwiększona agresywność jest jednym z najczęściej obserwowanych i najbardziej niebezpiecznych objawów psychicznych nadużywania sterydów³. Ten objaw może przejawiać się jako niecharakterystyczny gniew, drażliwość i wrogość, które są wyraźnie różne od normalnej osobowości danej osoby⁴.

„Szał steroidowy” (roid rage) to termin opisujący gwałtowne, frenetyczne zachowania agresywne występujące podczas stosowania wysokich dawek sterydów⁵. Te epizody mogą obejmować zarówno agresję werbalną, jak i fizyczną, często nieproporcjonalną do sytuacji, która je wywołała.

Badania pokazują, że osoby stosujące sterydy zgłaszają znacznie więcej bójek, agresji werbalnej i przemocy wobec swoich bliskich podczas okresów stosowania w porównaniu z okresami bez sterydów³. Ta agresja może być skierowana zarówno na osoby obce, jak i na członków rodziny.

Zmiany nastroju i zaburzenia afektywne

Gwałtowne wahania nastroju są charakterystycznym objawem nadużywania sterydów⁶. Osoby te mogą doświadczać szybkich przemian między stanami euforycznymi a głęboko depresyjnymi, często bez wyraźnego powodu zewnętrznego.

Objawy maniakalnej lub hipomaniakalnej mogą wystąpić u znacznej części użytkowników⁵. W jednym z badań 12,2% kulturystów stosujących sterydy spełniało kryteria epizodu maniakalnego podczas ekspozycji na sterydy, a kolejne 19,5% było bliskich tego rozpoznania. Te stany mogą charakteryzować się nadmierną aktywnością, zmniejszoną potrzebą snu, megalomanią i impulsywnością.

Depresja może wystąpić zarówno podczas stosowania sterydów, jak i po ich odstawieniu⁷. Podczas stosowania może być związana z cyklicznymi zmianami hormonalnymi, natomiast po odstawieniu często stanowi część zespołu odstawienia i może być szczególnie nasilona.

Zaburzenia psychotyczne

Sterydy mogą wywoływać objawy psychotyczne, w tym paranoje, urojenia i halucynacje¹. Te objawy zazwyczaj występują w kontekście epizodu psychotycznego lub maniakalnego i mogą być szczególnie niepokojące dla otoczenia użytkownika.

Urojenia wielkościowe i paranoiczne są najczęstszymi rodzajami objawów psychotycznych związanych ze sterydami⁵. Osoba może wierzyć, że jest niezwyciężona, posiada nadludzkie zdolności lub że jest prześladowana przez innych.

Na szczęście objawy psychotyczne zazwyczaj ustępują w ciągu kilku tygodni po zaprzestaniu stosowania sterydów, choć mogą utrzymywać się nawet przez miesiąc, pomimo odpowiedniego leczenia przeciwpsychotycznego⁵.

Zaburzenia lękowe i problemy ze snem

Zwiększony poziom lęku i niepokoju to częste objawy towarzyszące nadużywaniu sterydów⁷. Osoby te mogą doświadczać nieuzasadnionego lęku, napięcia i niepokoju, które mogą interferować z codziennym funkcjonowaniem.

Bezsenność i inne zaburzenia snu są również powszechne⁸. Osoby stosujące sterydy mogą mieć trudności z zasypianiem, częste przebudzenia nocne lub odczuwać, że sen nie jest regenerujący. Te problemy mogą dodatkowo pogarszać inne objawy psychiczne.

Zmiany w zachowaniu i funkcjonowaniu społecznym

Osoby nadużywające sterydów często wykazują obsesyjne zachowania związane z treningiem i budowaniem masy mięśniowej⁹. Mogą spędzać nadmierne ilości czasu na siłowni, zaniedbując inne aspekty życia, takie jak praca, nauka czy relacje społeczne.

Może wystąpić także zwiększona skłonność do podejmowania ryzykownych zachowań¹⁰. Badania pokazują, że osoby stosujące sterydy mają ponad dwukrotnie większe szanse na wykazywanie cech psychopatycznych i prawie dwukrotnie większe ryzyko problemów z gniewem w porównaniu do osób niestosujących.

Problemy w relacjach interpersonalnych są częste, szczególnie konflikty z rodziną i przyjaciółmi spowodowane zmianami osobowości i zachowania⁹. Osoby te mogą stawać się bardziej izolowane społecznie lub otaczać się tylko osobami, które akceptują ich zachowanie.

Dysmorfię mięśniowa i zaburzenia obrazu ciała

Dysmorfią mięśniowa to specyficzne zaburzenie obrazu ciała często związane z nadużywaniem sterydów¹¹. Osoby cierpiące na tę dolegliwość postrzegają swoje ciało jako zbyt małe lub słabe, pomimo obiektywnie dużej masy mięśniowej.

To zaburzenie może prowadzić do kompulsywnego stosowania sterydów, ponieważ osoba nigdy nie jest zadowolona ze swojego wyglądu i ciągle dąży do zwiększenia masy mięśniowej¹². Może również towarzyszyć mu obsesyjne zachowania związane z treningiem i dietą.

Zaburzenia poznawcze

Długotrwałe stosowanie sterydów może wpływać na funkcje poznawcze¹³. Badania wykazują związek między wysokimi dawkami sterydów a nieprawidłowościami w mózgu i funkcjach poznawczych, a długoterminowe stosowanie może negatywnie wpływać na proces starzenia się mózgu.

Mogą wystąpić trudności z koncentracją, problemami z pamięcią oraz pogorszeniem zdolności podejmowania decyzji¹⁴. Te problemy mogą znacząco wpłynąć na funkcjonowanie zawodowe i akademickie.

Objawy zespołu odstawienia

Objawy psychiczne zespołu odstawienia mogą być szczególnie ciężkie i długotrwałe¹⁵. Depresja odstawienia jest najpoważniejszym objawem i może być na tyle nasilona, że prowadzi do myśli i prób samobójczych.

Inne objawy psychiczne odstawienia obejmują apatię, lęk, trudności z koncentracją oraz ogólne pogorszenie nastroju¹. Te objawy mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy po zaprzestaniu stosowania sterydów.

Obserwowanie siebie tracącego masę mięśniową, siłę i wydolność po zaprzestaniu stosowania sterydów ma potężny negatywny wpływ na nastrój¹⁵. To może prowadzić do silnego pragnienia ponownego stosowania sterydów, tworząc cykl uzależnienia.

Wpływ na empatię i funkcjonowanie społeczne

Długoterminowe stosowanie sterydów może wpływać na zdolność rozpoznawania emocji innych ludzi, szczególnie strachu¹⁶. To prowadzi do zmniejszenia empatii i może wyjaśniać część zwiększonej agresji i przemocy obserwowanej u użytkowników sterydów.

Zmniejszona zdolność mentalizacji (problemy z myśleniem o stanach psychicznych innych osób) może również wystąpić¹⁷. To może prowadzić do problemów w relacjach interpersonalnych i trudności w rozumieniu perspektywy innych osób.

Długoterminowe konsekwencje psychiczne

Niektóre badania sugerują, że efekty psychiczne nadużywania sterydów mogą utrzymywać się długo po zaprzestaniu ich stosowania, a niektóre mogą być nawet trwałe¹⁸. Zaburzenia nastroju i lękowe mogą wymagać długotrwałego leczenia psychiatrycznego.

Ryzyko samobójstwa pozostaje podwyższone przez długi czas po zaprzestaniu stosowania sterydów¹⁷, co podkreśla wagę długoterminowego monitorowania i wsparcia psychologicznego dla byłych użytkowników sterydów.

Współwystępowanie z innymi zaburzeniami związanymi z używaniem substancji jest również częste¹⁹, co może komplikować proces leczenia i powrotu do zdrowia psychicznego.