Zmiany w epidemiologii sterydów anabolicznych na przestrzeni dekad

Historia epidemiologii nadużywania sterydów anaboliczno-androgennych (SAA) pokazuje dramatyczną transformację tego zjawiska na przestrzeni ostatnich dekad. To, co kiedyś było problemem ograniczonym do wąskiego grona sportowców zawodowych, przekształciło się w poważny problem zdrowia publicznego o globalnym zasięgu1.

Początki problemu w sporcie zawodowym

Używanie sterydów anabolicznych w sporcie zostało po raz pierwszy zauważone już w 1950 roku, ale największą popularność zyskało w latach 80. XX wieku2. W tym okresie problem był głównie ograniczony do sportowców zawodowych dążących do poprawy wyników sportowych i osiągnięcia przewagi konkurencyjnej.

Pierwsze raporty dotyczące fizycznego uzależnienia od sterydów anabolicznych pojawiły się w latach 80., zazwyczaj u młodych mężczyzn trenujących z ciężarami, którzy zgłaszali niemożność zaprzestania ich używania3. To był początek rozpoznawania sterydów jako substancji o potencjale uzależniającym, a nie tylko jako środków wspomagających wyniki sportowe.

Transformacja w latach 90. i 2000.

Od lat 90. XX wieku nastąpił znaczący wzrost legislacji mającej na celu zwalczanie problemu nadużywania sterydów4. Jednak paradoksalnie, w tym samym okresie rozpoczęła się transformacja charakteru używania SAA – z czysto sportowego w kierunku estetycznego i kosmetycznego5.

Raport British Medical Association z 2002 roku po raz pierwszy sklasyfikował nadużywanie sterydów jako zagrożenie dla zdrowia publicznego, podkreślając rosnące znaczenie tego problemu poza sportem zawodowym6. W tym okresie nastąpił także wzrost używania SAA wśród młodzieży – badanie z 2002 roku wykazało znaczący wzrost częstości używania sterydów przez amerykańskich nastolatków.

Kluczowy moment: Lata 90. i początek 2000. oznaczały przełom w epidemiologii sterydów – od problemu sportowego do zjawiska społecznego. W tym okresie po raz pierwszy zauważono masowe używanie sterydów przez osoby niebędące zawodowymi sportowcami.

Wzrost problemu w XXI wieku

Pierwsze dwie dekady XXI wieku charakteryzowały się stałym wzrostem częstości nadużywania sterydów anabolicznych1. Badania wskazują na wzrost używania SAA zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Stanach Zjednoczonych w ciągu pierwszej dekady XXI wieku6.

Szczególnie niepokojący był wzrost problemu wśród młodzieży. Coroczne badanie używania narkotyków przez młodzież w USA w 2002 roku wykazało znaczący wzrost częstości używania sterydów anabolicznych, z wzrostem o 1,7% wśród uczniów klas 10. (15-16 lat) i 2,9% wśród uczniów klas 12. (17-18 lat) w okresie 10 lat6.

Era internetowa i łatwość dostępu

Rozwój internetu znacząco wpłynął na epidemiologię nadużywania sterydów anabolicznych. Badania ankietowe pokazują, że ponad 50% osób nadużywających SAA pozyskuje je przez internet, 16% z lokalnych źródeł takich jak znajomi lub partnerzy treningowi, a aż 15% ma sterydy przepisane przez lekarza7.

Internet ułatwił dostęp do substancji, nawet jeśli są one nielegalne, co stanowi poważne wyzwanie dla globalnych urzędników ds. zdrowia publicznego4. Wiele miejsc pozostaje nieuregulowanych, a sterydy można kupować w niektórych aptekach lub przez platformy internetowe4.

Wzrost badań naukowych i świadomości problemu

Między 1995 a 2015 rokiem nastąpił czterokrotny wzrost liczby anglojęzycznych publikacji naukowych dotyczących sterydów anabolicznych8. To wskazuje na rosnącą świadomość naukową i medyczną dotyczącą skali i znaczenia tego problemu.

Mimo wzrostu zainteresowania badawczego, nadal istnieją znaczące luki w dowodach dotyczących skutecznej polityki i praktyki w tej dziedzinie8. Szczególnie brakuje dowodów na skuteczne metody zapobiegania używaniu SAA oraz leczenia uzależnienia od tych substancji.

Wpływ pandemii COVID-19

Pandemia COVID-19 miała znaczący wpływ na trendy używania sterydów anabolicznych. Badania przeprowadzone po pandemii wykazały niepokojące wzrosty częstości używania SAA wśród osób trenujących siłowo910.

Jedno z badań wykazało, że 53,05% mężczyzn i 41,99% kobiet trenujących z ciężarami używało sterydów anabolicznych po pandemii910. Te wskaźniki są znacznie wyższe niż historyczne dane, co sugeruje, że izolacja społeczna, zamknięcie siłowni i zmiany w stylu życia mogły przyczynić się do zwiększonego zainteresowania szybkimi metodami budowania masy mięśniowej.

Wpływ pandemii: COVID-19 nie tylko wpłynął na zdrowie fizyczne, ale także na zachowania związane z używaniem substancji. Wzrost używania sterydów po pandemii może być związany z próbami szybkiego powrotu do formy fizycznej oraz wpływem stresu i izolacji społecznej.

Aktualne trendy i prognozy

Współczesne trendy wskazują na dalszy wzrost problemu nadużywania sterydów anabolicznych. Najnowsze badania sugerują, że około 23% populacji używało SAA w pewnym momencie życia, przy czym wyższa częstość występuje wśród mężczyzn i subpopulacji takich jak rekreacyjni ciężarowcy, kulturyści, więźniowie i pacjenci używający innych substancji11.

Używanie SAA przez rekreacyjnych sportowców stale rośnie1213. Prawdziwa częstość występowania jest prawdopodobnie niedoszacowana ze względu na typowo tajny charakter używania tych substancji13.

Zmiany w profilach użytkowników

Na przestrzeni dekad nastąpiły znaczące zmiany w profilach użytkowników sterydów anabolicznych. Podczas gdy wcześniej byli to głównie profesjonalni sportowcy, obecnie większość użytkowników to mężczyźni niebędący sportowcami, dążący do poprawy wyglądu poprzez budowanie masy mięśniowej14.

Używanie sterydów jest obecnie silnie powiązane z męskim zaburzeniem obrazu ciała zwanym dysmorfią mięśniową14. Ta zmiana motywacji – od poprawy wyników sportowych do poprawy wyglądu – ma fundamentalne znaczenie dla zrozumienia współczesnej epidemiologii tego problemu.

Globalizacja problemu

To, co kiedyś było problemem ograniczonym głównie do krajów zachodnich, obecnie ma charakter globalny. Badania z różnych części świata, w tym z Pakistanu, Brazylii, Hiszpanii czy Australii, pokazują, że problem nadużywania sterydów anabolicznych dotyka różne kultury i regiony geograficzne15.

Globalizacja problemu jest związana z rozprzestrzenianiem się zachodniej kultury fitness, dostępnością informacji przez internet oraz międzynarodowym handlem substancjami wspomagającymi. To sprawia, że problem wymaga skoordynowanej odpowiedzi na poziomie międzynarodowym.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy po raz pierwszy zauważono problem nadużywania sterydów?

Używanie sterydów w sporcie zostało po raz pierwszy zauważone w 1950 roku, ale największą popularność zyskało w latach 80. XX wieku, gdy pojawiły się pierwsze raporty o uzależnieniu.

Jak zmieniły się motywacje używania sterydów na przestrzeni lat?

Nastąpiła transformacja od używania głównie przez sportowców zawodowych dla poprawy wyników do masowego używania w celach estetycznych przez ogólną populację dążącą do poprawy wyglądu.

Czy pandemia COVID-19 wpłynęła na używanie sterydów?

Tak, badania po pandemii wykazały znaczący wzrost używania sterydów – 53,05% mężczyzn i 41,99% kobiet trenujących siłowo używało SAA, co jest wyższe niż historyczne dane.

Jak internet wpłynął na dostępność sterydów?

Internet znacząco ułatwił dostęp – ponad 50% użytkowników pozyskuje sterydy przez internet, co stanowi główne źródło tych substancji pomimo ich nielegalnego statusu.

Czy problem nadużywania sterydów nadal rośnie?

Tak, badania wskazują na stały wzrost problemu w ciągu ostatnich dwóch dekad, z dalszym wzrostem przewidywanym ze względu na łatwość dostępu i zmiany kulturowe.

Reklama
Reklama