Kryzys nadciśnieniowy to jedna z nielicznych sytuacji, w których nadciśnienie tętnicze daje wyraźne i alarmujące objawy12. Ten stan zagrożenia życia występuje, gdy ciśnienie krwi gwałtownie wzrasta do wartości 180/120 mmHg lub wyższych i towarzyszy mu uszkodzenie organów wewnętrznych34.
Charakterystyczne objawy kryzysu nadciśnieniowego
Kryzys nadciśnieniowy manifestuje się nagłym wystąpieniem intensywnych objawów, które są bezpośrednim rezultatem bardzo wysokiego ciśnienia krwi i uszkodzenia narządów docelowych2. Do najważniejszych objawów tego stanu należą15:
- Nagły, silny ból głowy, często opisywany jako najgorszy ból głowy w życiu6
- Trudności w oddychaniu i duszność1
- Silny ból w klatce piersiowej3
- Nagłe zaburzenia widzenia, w tym niewyraźne widzenie lub utrata wzroku2
- Drętwienie lub słabość kończyn1
- Silny niepokój i poczucie zagrożenia4
- Nagłe problemy z mową5
- Krwawienia z nosa1
Te objawy mogą wystąpić pojedynczo lub w różnych kombinacjach. Ich nagłe pojawienie się, szczególnie u osoby z rozpoznanym nadciśnieniem, powinno być sygnałem do natychmiastowego wezwania pomocy medycznej3.
Podział kryzysu nadciśnieniowego
Lekarze wyróżniają dwa rodzaje kryzysu nadciśnieniowego w zależności od obecności objawów uszkodzenia narządów27:
Nagłe nadciśnienie (hypertensive urgency)
Stan, w którym ciśnienie krwi przekracza 180/120 mmHg, ale nie ma oznak uszkodzenia narządów wewnętrznych7. Pacjent może odczuwać dyskomfort, ale nie ma bezpośredniego zagrożenia życia. Wymaga szybkiej, ale kontrolowanej redukcji ciśnienia.
Ostra sytuacja nadciśnieniowa (hypertensive emergency)
To prawdziwy kryzys nadciśnieniowy, w którym bardzo wysokie ciśnienie powoduje aktywne uszkodzenie narządów2. Charakteryzuje się obecnością objawów neurologicznych, sercowych, nerkowych lub ocznych. Wymaga natychmiastowej hospitalizacji i intensywnego leczenia.
Objawy uszkodzenia poszczególnych narządów
Uszkodzenie mózgu
Kryzys nadciśnieniowy może prowadzić do encefalopatii nadciśnieniowej, której objawy obejmują28:
- Intensywny ból głowy
- Nudności i wymioty
- Dezorientacja i zaburzenia świadomości
- Drgawki
- Objawy udaru mózgu (nagła słabość twarzy, kończyn, zaburzenia mowy)
Uszkodzenie serca
Serce jest szczególnie narażone na uszkodzenia podczas kryzysu nadciśnieniowego. Objawy mogą obejmować6:
- Ostry ból w klatce piersiowej (zawał serca)
- Duszność spowodowana obrzękiem płuc
- Nieregularny rytm serca
- Kołatanie serca
Uszkodzenie nerek
Nagłe nadciśnienie może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek, manifestującego się2:
- Zmniejszeniem ilości wydalanego moczu
- Obecnością krwi w moczu
- Obrzękami
Uszkodzenie oczu
Bardzo wysokie ciśnienie może uszkadzać naczynia krwionośne siatkówki, powodując2:
- Nagłe zaburzenia widzenia
- Ból oczu
- Utratę wzroku
- Niewyraźne widzenie
Kiedy wzywać pogotowie ratunkowe
Każdy z poniższych objawów w połączeniu z wysokim ciśnieniem krwi (powyżej 180/120 mmHg) wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia ratunkowego39:
- Ból w klatce piersiowej3
- Duszność lub trudności w oddychaniu3
- Ból pleców3
- Drętwienie lub słabość3
- Nagłe zmiany w widzeniu3
- Problemy z mową3
- Dezorientacja9
- Zawroty głowy9
- Wymioty9
W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych objawów nie należy czekać – każda minuta zwłoki może mieć decydujące znaczenie dla zdrowia i życia pacjenta10.
Czynniki ryzyka kryzysu nadciśnieniowego
Kryzys nadciśnieniowy może wystąpić u każdej osoby z nadciśnieniem, ale szczególnie narażone są osoby2:
- Z długotrwałym, nieleczonym nadciśnieniem
- Które nagle przerwały przyjmowanie leków przeciwnadciśnieniowych
- Przyjmujące niektóre leki lub substancje psychoaktywne
- Z chorobami nerek
- Cierpiące na inne schorzenia układu sercowo-naczyniowego
Ważne jest, aby osoby z nadciśnieniem były świadome możliwości wystąpienia kryzysu i znały jego objawy. Regularne przyjmowanie przepisanych leków i kontrola u lekarza są najlepszą profilaktyką tego zagrażającego życiu stanu.






















