Leczenie naczyniaka wątroby – kiedy i jak leczyć łagodny guz wątroby

Naczyniak wątroby to najczęstszy łagodny guz wątroby, który w zdecydowanej większości przypadków nie wymaga żadnego leczenia¹². Większość naczyniaków pozostaje małych rozmiarów i nigdy nie powoduje problemów zdrowotnych³. Decyzja o wdrożeniu leczenia zależy przede wszystkim od wielkości guza, lokalizacji, liczby zmian oraz występujących objawów¹.

Obserwacja jako podstawowa strategia postępowania

W przypadku małych, bezobjawowych naczyniaków wątroby zalecane jest postępowanie obserwacyjne³⁴. Badania wykazują, że w prospektywnym badaniu wzrost naczyniaka odnotowano jedynie u 1 z 47 pacjentów, którzy byli badani ponownie w okresie 1-6 lat po początkowej diagnozie³. Dodatkowo nie odnotowano przypadków złośliwej transformacji naczyniaka wątroby³.

Amerykańskie Towarzystwo Gastroenterologiczne nie zaleca rutynowych badań kontrolnych obrazowych u pacjentów z rozpoznanym naczyniakiem wątroby, z wyjątkiem osób z przewlekłym zapaleniem wątroby typu B³. Jednak pacjenci z dużymi naczyniakami mogą wymagać długoterminowej obserwacji, prawdopodobnie z corocznym badaniem ultrasonograficznym ze względu na zwiększone ryzyko powikłań⁵.

Wskazania do leczenia naczyniaka wątroby

Leczenie naczyniaka wątroby jest wskazane w określonych sytuacjach klinicznych. Główne wskazania obejmują wystąpienie objawów klinicznych lub poważnych powikłań, takich jak ból brzucha, wzdęcie brzucha, dyspepsja, krwawienie z pęknięcia czy zespół Kasabacha-Merritta⁶. Progresywne powiększanie się naczyniaka również stanowi wskazanie do leczenia – obecnie przyjmuje się, że roczna szybkość wzrostu powyżej 2 cm średnicy oznacza szybki wzrost⁶.

Inne wskazania do leczenia to sytuacje, gdy naczyniaka nie można jednoznacznie rozpoznać oraz gdy występują ciężkie objawy lękowe i inne objawy psychiatryczne spowodowane obecnością naczyniaka wątroby⁶. Właściwe wskazania do leczenia chirurgicznego pozostają ściśle związane z powikłaniami guza – pęknięcie, krwawienie wewnętrzne, zespół Kasabacha-Merritta oraz ucisk na narządy lub naczynia stanowią uzasadnione wskazania do operacji⁷.

Metody chirurgiczne leczenia

Chirurgia pozostaje najskuteczniejszą metodą leczenia naczyniaka wątroby, gdy istnieją wskazania do interwencji⁸⁹. Główne procedury chirurgiczne obejmują resekcję wątroby, enukleację, podwiązanie tętnicy wątrobowej oraz przeszczep wątroby¹⁰. Resekcja i enukleacja pozostają najczęściej stosowanymi metodami chirurgicznymi¹¹.

Enukleacja jest związana z mniejszą śmiertelności operacyjnej, krótszym czasem operacji, mniejszą utratą krwi i mniejszą liczbą powikłań⁹¹¹. Większość chirurgów zaleca enukleację naczyniaka wątroby ze względu na związaną z nią mniejszą śródoperacyjną utratę krwi, mniejszą liczbę powikłań ogółem i krótszy pobyt w szpitalu¹¹. Wybór między resekcją wątroby a enukleacją zależy głównie od lokalizacji, liczby i wielkości guza, powikłań oraz preferencji i umiejętności technicznych chirurga¹².

Metody interwencyjne i niechirurgiczne

W ostatnich latach embolizacja przeznaczyniowa zyskała na znaczeniu jako alternatywna strategia terapeutyczna dla objawowych naczyniaków, głównie przedoperacyjnie, ale także jako terapia definitywna¹⁵. Embolizacja przeznaczyniowa stała się główną metodą leczenia naczyniaka wątroby ze względu na jej zalety, takie jak małoinwazyjność, mniejsza bolesność, powtarzalność i wysoka skuteczność⁸ Zobacz więcej: Embolizacja naczyniowa w leczeniu naczyniaka wątroby – procedura i skuteczność.

Ablacja jest obiecującym podejściem terapeutycznym dla objawowego olbrzymiego naczyniaka wątroby, gdy operacja nie jest możliwa lub zostaje odrzucona przez pacjenta¹⁶. Ablacja częstotliwościami radiowymi może być stosowana przezskórnie, laparoskopowo lub przez otwartą operację, powodując termiczne uszkodzenie struktur naczyniowych śródbłonka i promując zakrzepicę¹⁷ Zobacz więcej: Ablacja naczyniaka wątroby – nowoczesne metody termicznego niszczenia guza.

Terapia farmakologiczna

Nie ma powszechnie akceptowanych metod leczenia farmakologicznego naczyniaka wątroby⁵. Opisy przypadków przedstawiały zastosowanie bewacyzumabu, przeciwciała monoklonalnego używanego do hamowania czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego oraz sorafenibu, inhibitora wielokinazy⁵.

W przypadku naczyniaków dziecięcych propranolol został z powodzeniem stosowany do leczenia naczyniaków skórnych od 2008 roku¹⁸. Działa poprzez zatrzymanie wzrostu zmiany podczas fazy proliferacyjnej i wywołanie szybkiej inwolucji, efekty, które nie były obserwowane przy innych terapiach¹⁸. Propranolol może być stosowany jako leczenie pierwszej linii wieloogniskowych i rozlanych naczyniaków wątroby u dzieci ze względu na jego skuteczność i bezpieczeństwo¹⁹.

Radioterapia i przeszczep wątroby

Radioterapia wykorzystuje potężne wiązki energii, takie jak promienie rentgenowskie, do uszkodzenia komórek naczyniaka²⁰. To leczenie jest rzadko stosowane ze względu na dostępność bezpieczniejszych i bardziej skutecznych metod leczenia²⁰²¹.

Przeszczep wątroby jest rozważany w bardzo rzadkich sytuacjach, gdy pacjent ma duży naczyniak lub wiele naczyniaków, których nie można leczyć innymi sposobami²⁰. Przeszczep wątroby dla łagodnych guzów litych nie jest uważany za leczenie pierwszej linii ze względu na zachorowalność i niedobór narządów¹⁷. Może być rozważany jedynie wtedy, gdy guz wywiera ucisk na inne narządy lub powoduje ból, ale chirurdzy nie są w stanie oddzielić go od zdrowej tkanki wątroby, gdy naczyniak jest w niebezpieczeństwie pęknięcia lub gdy jest wiele guzów w całej wątrobe, wpływających na funkcję narządu²².

Rokowanie i wyniki leczenia

Rokowanie u pacjentów z naczyniakiem wątroby jest bardzo dobre. Zarówno resekcja chirurgiczna, jak i enukleacja są bezpieczne i dobrze tolerowane przez pacjentów²³. W dużych seriach przypadków odnotowano śmiertelność 0%²³. Przy braku czynników promujących wzrost guza, takich jak terapia estrogenowa, naczyniaki rzadko nawracają po skutecznej resekcji²⁴.

Pacjenci z naczyniakiem wątroby mogą czuć się spokojnie, pozostawiając go w spokoju i pozwalając swojemu lekarzowi go obserwować². Jeśli pacjent ma duży lub objawowy naczyniak wątroby, lekarz może zaoferować sposoby jego leczenia, a w razie potrzeby chirurgia usunie guz².