Choroba tętnic obwodowych (PAD) to forma miażdżycy, która dotyka tętnice kończyn, najczęściej nóg1. Ponad 10 milionów ludzi w Stanach Zjednoczonych żyje z PAD, a większość doświadcza objawów w kończynach dolnych1. Choroba ta może długo przebiegać bezobjawowo, szczególnie we wczesnych stadiach1.
Kulhanie przestankowe – główny objaw PAD
Najczęstszym i najbardziej charakterystycznym objawem miażdżycy tętnic kończyn dolnych jest kulhanie przestankowe23. Ten objaw objawia się bólem nóg podczas chodzenia, który zmusza pacjenta do zatrzymania się i odpoczynku. Po krótkim odpoczynku ból ustępuje, ale powraca podczas kolejnej aktywności fizycznej.
Kulhanie przestankowe może wystąpić w różnych lokalizacjach4:
- Pośladkach
- Biodrach
- Udach
- Łydkach
Ból może być opisywany jako uczucie ciężkości, skurczu lub tępego bólu w mięśniach nóg5. Z powodu charakteru tego objawu choroba tętnic obwodowych bywa nazywana „chorobą witryn sklepowych”, ponieważ pacjenci muszą często zatrzymywać się podczas spacerów6.
Objawy fizyczne w kończynach dolnych
Poza kulhaniem przestankowym, miażdżyca tętnic kończyn może powodować szereg charakterystycznych objawów fizycznych7:
- Osłabienie mięśni (atrofia) – zmniejszenie masy mięśniowej
- Utrata owłosienia – szczególnie na goleniach i stopach
- Gładka, błyszcząca skóra – charakterystyczna zmiana tekstury skóry
- Zimna skóra – szczególnie widoczne, gdy ból występuje podczas chodzenia
- Osłabione lub nieobecne tętno – w stopach
- Rany lub owrzodzenia – na nogach lub stopach, które nie goją się prawidłowo
- Zimne lub drętwiejące palce u stóp
Zmiany koloru skóry
Miażdżyca kończyn może powodować charakterystyczne zmiany koloru skóry58:
- Bladość skóry na nogach
- Sinica – skóra może przybierać sinkawy odcień
- Zmiany koloru mogą być szczególnie widoczne podczas uniesienia nóg
W zaawansowanych przypadkach może wystąpić martwica tkanek i zgorzel, co w skrajnych przypadkach może wymagać amputacji9.
Objawy w kończynach górnych
Choć znacznie rzadziej, miażdżyca może również dotykać tętnice rąk110. W początkowych stadiach choroba tętnic rąk jest stosunkowo „cicha” i nie powoduje zauważalnych objawów. Pierwszym objawem może być przejściowe kulhanie rąk.
W miarę postępu choroby mogą wystąpić1:
- Dyskomfort lub ból palców podczas odpoczynku
- Bladość lub sinica palców
- Zwiększona wrażliwość na zimno
- Osłabienie lub uczucie ciężkości w rękach
- Wolno rosnące włosy i paznokcie na rękach
- Słabo gojące się rany na dłoniach lub palcach
- Brak wyczuwalnego tętna na nadgarstku
Postęp objawów
Miażdżyca tętnic obwodowych ma charakter postępujący11. Na początku kulhanie przestankowe może ustępować po odpoczynku, jednak w miarę rozwoju choroby ból może stać się bardziej uporczywy11. W zaawansowanych stadiach mogą wystąpić bardziej niepokojące objawy, takie jak:
- Ból w spoczynku
- Ból budzący ze snu
- Uporczywe rany, które nie goją się
- Zmiany troficzne skóry
- Atrofia mięśni
Diagnostyka objawów
Jeśli lekarz podejrzewa PAD na podstawie objawów, może wykonać badanie zwane wskaźnikiem kostka-ramię (ABI)7. Jest to nieinwazyjne badanie, które mierzy ciśnienie krwi w kostkach i porównuje je z ciśnieniem w ramionach, zarówno w spoczynku, jak i po wysiłku.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Objawy wymagające konsultacji lekarskiej obejmują:
- Ból nóg podczas chodzenia, który ustępuje po odpoczynku
- Zimne stopy lub nogi
- Rany na nogach, które nie goją się
- Zmiany koloru skóry na kończynach
- Osłabienie tętna w stopach
- Drętwienie lub ból kończyn w spoczynku
Wczesne rozpoznanie i leczenie PAD może zapobiec poważnym powikłaniom i znacznie poprawić jakość życia pacjenta. Leczenie może obejmować zmiany stylu życia, leki oraz w niektórych przypadkach procedury chirurgiczne lub zabiegowe7.






















