Strategia obserwacji pacjentek z guzami przydatków

Strategia monitorowania guzów przydatków stanowi ważną opcję postępowania u pacjentek z łagodnymi zmianami, które nie wymagają natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Obserwacja jest szczególnie wskazana w przypadku małych, bezobjawowych guzów o charakterze łagodnym w badaniach obrazowych1.

Wskazania do strategii obserwacyjnej

Obserwacja jest odpowiednim wyborem, gdy podejrzenie złośliwości jest niskie, ale nie zostało całkowicie wykluczone. Bezobjawowe, małe, dobrze scharakteryzowane guzy przydatków mogą być obserwowane poprzez regularne badania ginekologiczne i oceny radiologiczne2.

Proste torbiele o wielkości 10 cm lub mniejsze u kobiet w wieku przedmenopauzalnym mogą być prowadzone zachowawczo z zastosowaniem seryjnych badań ultrasonograficznych3. Bezobjawowe proste jednokomorkowe torbiele o wielkości do 10 cm mają mniej niż 1% ryzyko złośliwości i powinny być obserwowane za pomocą badań ultrasonograficznych co cztery do sześciu miesięcy4.

U nastolatek postępowanie z bezobjawowymi torbielami czynnościowymi o wielkości do 10 cm może być wyczekujące z zastosowaniem seryjnych badań ultrasonograficznych. Doustne środki antykoncepcyjne nie przyspieszają rozchłaniania istniejących torbieli, ale mogą zapobiegać powstawaniu nowych5.

Metody monitorowania

Obserwacja zazwyczaj obejmuje jedno lub więcej badań ultrasonograficznych miednicy oraz pomiary markerów nowotworowych w surowicy1. Ultrasonografia przezpochwowa pozostaje standardem w ocenie guzów przydatków i jest najskuteczniejszym sposobem oceny guza jajnikowego6.

Większość guzów przydatków rozwija się powoli, co pozwala na bezpieczną obserwację z regularnymi kontrolami w określonych odstępach czasowych7. W badaniu IOTA5 częstość samoistnego ustąpienia w ciągu 2 lat obserwacji wśród pacjentek z guzem przydatków o łagodnej morfologii w badaniu ultrasonograficznym wynosiła 20,2%8.

Częstotliwość i harmonogram kontroli

Harmonogram kontroli powinien być dostosowany do indywidualnych cech guza i czynników ryzyka pacjentki. Podczas ciąży guzy przydatków towarzyszące ciąży wewnątrzmacicznej mają niskie ryzyko wystąpienia objawów i najczęściej są łagodne, dlatego mogą być obserwowane do okresu poporodowego9.

Pacjentki z podejrzeniem krwotocznych torbieli powinny być obserwowane wyczekująco, jeśli są klinicznie stabilne i ból może być leczony farmakologicznie5. Jeśli guz przydatków utrzymuje się dłużej niż 12 tygodni, wskazane jest skierowanie do ginekologa10.

Kryteria zmiany strategii postępowania

Podejście chirurgiczne powinno być zastosowane, jeśli wystąpi wzrost tych guzów, jeśli pacjentka stanie się objawowa lub jeśli torbiel rozwinie bardziej niepokojące cechy, takie jak składniki lite2.

Chirurgiczne usunięcie guza lub pobranie jego próbki może być konieczne, jeśli lekarz podejrzewa nowotwór lub jeśli guz powoduje problemy11. Jeśli guz ma 5 cm lub więcej lub istnieją jakiekolwiek dowody na brodawkowate wypukłości lub wodobrzusze, pacjentka powinna zostać skierowana do ginekologa-onkologa4.

Ograniczenia i ryzyka strategii obserwacyjnej

Chirurdzy, którzy pospiesznie kierują kobiety z małymi, bezobjawowymi guzami na operację, często tworzą więcej patologii niż leczą. Każdy zabieg wykonany na strukturach przydatków może skutkować upośledzoną płodnością8.

Z drugiej strony, te same bezobjawowe guzy mogą być wczesnymi nowotworami jajników, które wymagają natychmiastowej uwagi. Stosowanie badań radiologicznych często pomaga określić, które kobiety wymagają uwagi8.

Ważne jest rozpoznanie ograniczeń markerów surowiczych. Duże szwedzkie badanie wykazało, że około 50% kobiet z nowotworem jajnika w I stopniu ma prawidłową wartość testu CA-125. Dodatkowo, wysoki odsetek wyników fałszywie dodatnich może być spowodowany ciążą, endometriozą, marskością wątroby oraz infekcjami miednicy lub innymi infekcjami wewnątrzbrzusznymi8.

Pytania i odpowiedzi

Ile czasu można bezpiecznie obserwować guz przydatków?

Czas obserwacji zależy od charakteru guza. Proste torbiele mogą być obserwowane nawet przez kilka cykli menstruacyjnych. Jeśli guz utrzymuje się dłużej niż 12 tygodni lub wykazuje cechy wzrostu, należy rozważyć zmianę strategii postępowania.

Jakie badania są wykonywane podczas monitorowania?

Podstawowym badaniem jest ultrasonografia przezpochwowa, która pozwala ocenić wielkość, strukturę i cechy guza. W niektórych przypadkach wykonuje się również pomiary markerów nowotworowych w krwi, takich jak CA-125.

Czy obserwacja guza jest bezpieczna?

Obserwacja jest bezpieczną strategią dla odpowiednio wybranych pacjentek z guzami o niskim ryzyku złośliwości. Kluczowe jest regularne monitorowanie i przestrzeganie kryteriów zmiany postępowania.

Kiedy należy zakończyć obserwację i przejść do leczenia?

Obserwację należy zakończyć, gdy guz zwiększa rozmiary, pojawią się objawy, rozwinie się złożona struktura z elementami litymi lub gdy wystąpią cechy sugerujące złośliwość w badaniach obrazowych.

Reklama
Reklama