Objawy grzybicy skóry według lokalizacji – przewodnik

Grzybica skóry może wystąpić praktycznie na każdej części ciała, a jej objawy znacząco różnią się w zależności od lokalizacji infekcji. Każdy typ grzybicy ma swoje charakterystyczne cechy, które pomagają w prawidłowym rozpoznaniu i doborze odpowiedniego leczenia¹.

Grzybica skóry owłosionej głowy (tinea capitis)

Grzybica skóry owłosionej głowy jest najczęstsza u dzieci i może powodować poważne konsekwencje estetyczne i zdrowotne. Infekcja zazwyczaj rozpoczyna się jako niewielkie, łuszczące się obszary skóry na głowie, które mogą być bolesne². Charakterystyczne objawy obejmują:

• Łysiejące ogniska – okrągłe, łuszczące się lub zapalne plamy, gdzie włosy zostały złamane na poziomie skóry lub tuż nad nią³
• Łamliwe włosy – włosy stają się kruche i łatwo się łamią lub można je łatwo wyrwać³
• Małe czarne kropki – miejsca gdzie włosy złamały się tuż przy skórze³
• Bolesne lub wrażliwe miejsca na skórze owłosionej głowy³
• Łuszczenie przypominające łupież⁴

W ciężkich przypadkach może rozwinąć się kerion – miękkie, uniesione obrzęki, które wydzielają ropę i powodują powstanie grubej, żółtej skorupy na skórze owłosionej głowy⁵. Stan ten może być spowodowany nadmiernie energiczną reakcją na grzyba i może prowadzić do powstania blizn oraz trwałego wypadania włosów⁵.

Grzybica stóp (tinea pedis)

Grzybica stóp, powszechnie znana jako „stopa sportowca”, jest jedną z najczęstszych form infekcji grzybowej. Charakteryzuje się swędzącą, suchą, czerwoną i łuszczącą się wysypką, zazwyczaj w przestrzeniach między palcami². Typowe objawy to:

• Intensywne swędzenie między palcami, szczególnie między małym palcem a sąsiadującym z nim⁶
• Czerwona, spuchnięta, łuszcząca się skóra między palcami⁶
• Wysypka i pęcherzyki na podeszwie i pięcie stopy⁶
• Pękanie i łuszczenie skóry⁷
• Pieczenie i kłucie na podeszwach i między palcami⁸

Skóra między palcami może się złagodzić i w końcu zacząć się rozpadać⁹. W ciężkich przypadkach mogą pojawić się pęcherzyki na stopach¹⁰, a infekcja może rozprzestrzeniać się na całą stopę, powodując rozległe łuszczenie i swędzenie.

Grzybica pachwiny (tinea cruris)

Grzybica pachwiny, nazywana również „świerzbiączką krocza”, występuje częściej u mężczyzn, szczególnie u nastolatków i dorosłych. Jest często związana z aktywnościami prowadzącymi do pocenia się i noszeniem obcisłej odzieży¹¹. Charakterystyczne objawy obejmują:

• Swędzące, łuszczące się, czerwone plamy zazwyczaj po wewnętrznej stronie fałdów skórnych uda¹
• Wysypka w kształcie pierścienia w okolicy pachwiny¹²
• Ból w pachwinie¹²
• Czerwono-brązowe rany, które mogą mieć pęcherzyki lub rany wypełnione ropą wokół brzegu²
• Łuszcząca się, łuskowata skóra na wewnętrznej stronie ud²

Pierwsze objawy to zazwyczaj swędząca wysypka w zagłębieniu, gdzie noga łączy się z ciałem¹³. Infekcja może się rozprzestrzeniać na pachwiny, wewnętrzną stronę uda, talię i pośladki¹³. Ważne jest to, że zwykle nie zajmuje moszny¹².

Grzybica brody (tinea barbae)

Grzybica brody może rozwinąć się u mężczyzn, którzy mogą zapuścić zarost na twarzy. Jest to stosunkowo rzadka forma infekcji, częściej występują infekcje bakteryjne w tym obszarze¹⁴. Objawy obejmują:

• Łuszczące się, swędzące, czerwone plamy na policzkach, brodzie i górnej części szyi⁶
• Plamy pokryte skorupą lub wypełnione ropą⁶
• Wypadanie zainfekowanych włosów⁶
• Ropne krostki w pęcherzykach włosowych¹⁴

Czasami infekcja może przeniknąć głębiej i prowadzić do powstania kerion – zapalnej plamy, która może powodować powstawanie blizn i utratę wąsów¹⁴.

Grzybica dłoni (tinea manuum)

Grzybica dłoni może wystąpić na jednej lub obu dłoniach i ma charakterystyczny wygląd w zależności od lokalizacji. Na grzbietach dłoni zazwyczaj ma klasyczny pierścieniowaty wygląd¹⁵, natomiast grzybica na dłoniach ma tendencję do wyglądania bardziej jak stopa sportowca – z suchymi, łuszczącymi się plamami, które swędzą¹⁵.

Charakterystyczne objawy grzybicy dłoni to:

• Sucha, spękana skóra dłoni¹⁶
• Pogrubienie skóry na dłoni i między palcami²
• Pierścieniowate plamy na grzbietach dłoni⁸
• Głębokie pęknięcia w skórze dłoni⁸

Posiadanie grzybicy na dłoniach bardzo ułatwia rozprzestrzenianie i dzielenie się infekcją z innymi osobami¹⁵.

Grzybica paznokci (tinea unguium)

Grzybica paznokci może dotyczyć paznokci u rąk i stóp, ale częściej występuje na paznokciach stóp¹⁵. Jest to jedna z najtrudniejszych do leczenia form grzybicy, często wymagająca długotrwałego leczenia doustnymi lekami przeciwgrzybowymi.

Charakterystyczne objawy grzybicy paznokci to:

• Odbarwienie paznokci – mogą stać się żółtawe, białawe lub brązowe⁴
• Pogrubienie paznokci⁴
• Łamliwość paznokci⁴
• Oddzielanie się paznokcia od łożyska⁸
• Pogrubienie tkanki pod paznokciem⁸

Paznokcie mogą wyglądać matowo, pogrubić się, a nawet zacząć oddzielać się od łożyska paznokcia¹⁵. W ciężkich przypadkach paznokcie mogą całkowicie się zniszczyć.

Grzybica twarzy (tinea faciei)

Grzybica twarzy może powodować klasyczną wysypkę w kształcie pierścienia, ale nie zawsze¹⁷. Zamiast tego mogą pojawić się po prostu uniesione, czerwone lub brązowe, łuszczące się plamy skóry, które swędzą¹⁷. Grzybica na twarzy lub szyi może nie mieć kształtu pierścienia, ale może być swędząca i spuchnięta, może stać się sucha i pokryta skorupą¹⁸.

Charakterystyczne cechy grzybicy twarzy to:

• Łuszczące się plamy o różnych rozmiarach¹⁹
• Różowy lub czerwony brzeg na jasnej skórze, ciemno-czerwony, fioletowy, brązowy lub szarawy na ciemniejszej skórze¹⁹
• Guzkowaty brzeg który może zawierać małe, stałe guzki, pęcherzyki wypełnione płynem lub skorupę¹⁹
• Swędzenie, które może się nasilać po ekspozycji na słońce¹⁹

Często środek zmiany ma normalnie wyglądającą skórę z pierścieniowatym brzegiem, co prowadzi do nazwy „grzybica”, chociaż nie jest spowodowana przez robaka¹⁹.