Zaburzenia pobudzenia seksualnego u kobiet to kompleksowy problem, który może dotyczyć zarówno aspektów fizycznych jak i psychicznych reakcji seksualnej1. Szacuje się, że ponad 25% kobiet zgłasza problemy z pobudzeniem seksualnym, chociaż tylko 5% odczuwa z tego powodu dystres2.
Definicja i mechanizm pobudzenia
Pobudzenie seksualne u kobiet jest rezultatem złożonej interakcji między odpowiedzią genitalną, aktywnością układu nerwowego i przetwarzaniem informacji o bodźcu seksualnym3. Zaburzenie pobudzenia seksualnego u kobiet definiuje się jako trwałą lub nawracającą niezdolność do osiągnięcia lub utrzymania odpowiedzi pobudzenia w postaci nawilżenia-obrzęknięcia do zakończenia aktywności seksualnej3.
W najnowszych klasyfikacjach diagnostycznych zaburzenia pobudzenia zostały połączone z zaburzeniami pożądania, tworząc kategorię „zaburzeń pożądania/pobudzenia seksualnego u kobiet” (FSIAD)4. Decyzja o połączeniu tych kategorii została podjęta z kilku powodów, w tym trudności w wyraźnym rozróżnieniu pożądania od innych motywacji do aktywności seksualnej i złożoności rozróżnienia między pożądaniem spontanicznym a reaktywnym4.
Typy zaburzeń pobudzenia
Zaburzenia pobudzenia seksualnego u kobiet można podzielić na dwie główne kategorie2:
Poznawcze zaburzenia pobudzenia (FCAD)
Poznawcze zaburzenia pobudzenia dotyczą problemów z mentalnym podnieceniem seksualnym. Kobiety z tym typem zaburzenia mogą doświadczać normalnych reakcji fizycznych (nawilżenie, obrzęknięcie), ale brakuje im subiektywnego odczucia podniecenia i przyjemności5. Charakterystyczne objawy obejmują brak odczuwania podniecenia seksualnego mimo fizycznych oznak pobudzenia oraz zmniejszoną przyjemność podczas aktywności seksualnej.
Genitalne zaburzenia pobudzenia (FGAD)
Genitalne zaburzenia pobudzenia charakteryzują się problemami z fizycznymi aspektami pobudzenia przy zachowanym mentalnym podnieceniu. Objawy fizyczne obejmują6:
- Brak lub zmniejszone obrzęknięcie łechtaczki i ścian pochwy
- Brak lub zmniejszone wydzieliny nawilżające pochwy
- Zmniejszone przekrwienie narządów płciowych
- Obniżona wrażliwość genitalna lub brodawek sutkowych
Szczegółowa charakterystyka objawów
Objawy zaburzeń pobudzenia seksualnego mogą się różnić u poszczególnych kobiet i często występują w różnych kombinacjach7.
Objawy fizyczne
Do głównych objawów fizycznych należą trudności z utrzymaniem lub doświadczaniem pobudzenia, które mogą obejmować brak nawilżenia pochwy, nawet gdy kobieta czuje się mentalnie lub emocjonalnie gotowa na aktywność seksualną7. Kobiety mogą również doświadczać zmniejszonych lub przytępionych odczuć w narządach płciowych, braku zwiększenia przepływu krwi do narządów płciowych podczas próby pobudzenia oraz suchości pochwy podczas próby pobudzenia5.
Objawy psychiczne i emocjonalne
Aspekty psychiczne zaburzeń pobudzenia obejmują zmniejszone pożądanie seksualne lub zainteresowanie seksem7. Wiele kobiet z tym problemem nigdy nie myśli o seksie, ma trudności lub niezdolność do doświadczania podniecenia seksualnego, a także brak pobudzenia w odpowiedzi na intymny dotyk fizyczny lub stymulację seksualną jakiegokolwiek rodzaju5.
Objawy behawioralne
Kobiety z zaburzeniami pobudzenia rzadko inicjują aktywność seksualną z partnerem5. Mogą być niereceptywne na próby partnera do zainicjowania seksu8 oraz tracić zainteresowanie seksem, co może być spowodowane brakiem pobudzenia, ale może też być objawem stresu i lęku związanego z posiadaniem tego zaburzenia8.
Wpływ na doświadczenie seksualne
Zaburzenia pobudzenia znacząco wpływają na ogólne doświadczenie seksualne kobiety. Stymulacja seksualna lub inne rzeczy, które wcześniej podniecały, już tego nie robią9. Kobieta może nie być już podniecan przez sygnały takie jak intymność psychiczna, czytanie o przyjemnym seksie czy przypominanie sobie erotycznej fantazji9.
Zmienna natura objawów
Dla wielu kobiet objawy zaburzeń pobudzenia przychodzą i odchodzą8. Niektóre mają objawy za każdym razem, gdy próbują mieć stosunek lub angażować się w aktywność seksualną, inne mogą doświadczać ich tylko okazjonalnie8. Ta zmienność może być związana z różnymi czynnikami, takimi jak stres, zmęczenie, problemy w związku czy zmiany hormonalne.
Współwystępowanie z innymi problemami
Zaburzenia pobudzenia rzadko występują w izolacji. Często towarzyszą im inne problemy seksualne, takie jak trudności z osiągnięciem orgazmu czy ból podczas stosunku. Podczas seksu kobieta może nie odczuwać wiele w okolicy genitalnej lub innych strefach erogennych9, co może prowadzić do frustracji i dalszego pogorszenia funkcji seksualnej.
Wpływ na relacje i samopoczucie
Zaburzenia pobudzenia mogą prowadzić do uczuć frustracji, zawstydzenia i dystresu emocjonalnego, co może wpływać na relacje i ogólne samopoczucie7. Stan ten może mieć znaczący wpływ na relacje jednostki i jakość życia11. Utrata pożądania seksualnego i przyjemności nie jest czymś, z czym jakakolwiek kobieta powinna się zadowolić11.
Rzeczywistość jest taka, że zdrowie seksualne jest powiązane z ogólnym zdrowiem i samopoczuciem11. Jeśli kobieta doświadcza któregokolwiek z wymienionych objawów, może to być wskazaniem, że coś jest niezrównoważone w jej ogólnym zdrowiu lub równowadze hormonalnej11.

















