Samoopieka przy cukrzycy typu 2 – praktyczne wskazówki dla pacjentów

Większość osób z cukrzycą typu 2 spędza większość czasu zarządzając cukrzycą samodzielnie, w przeciwieństwie do czasu spędzanego w gabinetach lekarskich¹. Ponieważ tak duża część leczenia jest w rękach pacjenta, wiedza o tym, jak prowadzić samopiekę, jest niezbędna. Cukrzyca to przewlekła choroba, która wymaga stałej opieki, aby zapobiec lub zmniejszyć powikłania. Codzienna samoopieka może pomóc określić, jak się czujesz i jak pozostajesz zdrowy na dłuższą metę¹.

Cukrzyca typu 2 to choroba długotrwała (przewlekła), co oznacza, że musisz zarządzać nią przez resztę życia. Nie ma lekarstwa na cukrzycę typu 2. Ale możesz nią zarządzać za pomocą zmian stylu życia, leków i monitorowania poziomu cukru we krwi w sposób, który utrzymuje poziom cukru we krwi w zdrowym zakresie². Jeśli przestaniesz zarządzać nią lub będziesz zarządzać niewystarczająco, poziom cukru we krwi ponownie wzrośnie².

Monitorowanie poziomu glukozy we krwi

Monitorowanie poziomu cukru we krwi jest jedną z najważniejszych rzeczy, które możesz zrobić, aby zarządzać cukrzycą¹. Sprawdzanie poziomu cukru we krwi kilka razy dziennie zgodnie z zaleceniami lekarza i prowadzenie rejestru wyników do udostępnienia zespołowi opieki zdrowotnej podczas następnej wizyty³.

Możesz zostać poproszony o sprawdzanie poziomu cukru we krwi w domu. To powie tobie i twojemu lekarzowi, jak dobrze działają twoja dieta, ćwiczenia i leki⁴. Regularnie oceniaj i monitoruj poziom glukozy we krwi przez pomiary własne lub badania laboratoryjne, aby śledzić wahania i kierować dostosowaniami leczenia⁵.

Ważne jest prowadzenie rejestru wszelkich objawów, takich jak niski poziom cukru we krwi, oraz wszelkich zmian w aktywnościach, diecie lub stosowaniu insuliny⁶. Należy ściśle obserwować zmiany w stanie zdrowia i koniecznie skontaktować się z lekarzem, jeśli często masz problemy z kontrolowaniem poziomu cukru we krwi⁶.

Zasady zdrowego żywienia

Żywność, którą jesz, ma bezpośredni wpływ na poziom cukru we krwi⁷. Zdrowe odżywianie to centralny element zarządzania cukrzycą. W niektórych przypadkach zmiana diety może wystarczyć do zarządzania chorobą⁸. Jedzenie odpowiednich rodzajów żywności może zarówno zarządzać poziomem cukru we krwi, jak i pomóc w utracie nadmiaru wagi⁸.

Liczenie węglowodanów jest ważną częścią jedzenia przy cukrzycy typu 2. Dietetyk może pomóc ci określić, ile gramów węglowodanów jeść przy każdym posiłku⁸. Dla pacjentów z cukrzycą typu 2, zarządzanie masą ciała powinno być rozważane jako cel terapeutyczny oprócz glikemii⁹.

Utrata wagi poprawia glikemię poprzez łagodzenie oporności na insulinę i zaburzonej funkcji komórek beta, dwóch głównych zaburzeń metabolicznych widocznych w cukrzycy typu 2⁹. Zespół opieki domowej będzie edukować pacjenta o skutecznych, praktycznych strategiach utraty wagi, takich jak przejście z napojów wysokokalorycznych na diety sodę lub bezpieczne mieszanki napojów, zmiana przekąsek z produktów pakowanych na owoce i warzywa, zmniejszenie wielkości porcji i częstsze jedzenie w domu¹⁰.

Aktywność fizyczna i ćwiczenia

Regularna aktywność jest ważna dla wszystkich. Jest jeszcze ważniejsza, jeśli masz cukrzycę. Ćwiczenia są dobre dla twojego zdrowia, ponieważ: obniżają poziom cukru we krwi bez leków w krótkim i długim okresie, spalają kalorie i mogą pomóc w utracie wagi, poprawiają przepływ krwi i ciśnienie krwi, zwiększają poziom energii i poprawiają nastrój, pomagają w zarządzaniu stresem¹¹.

Regularne ćwiczenia są korzystne w cukrzycy typu 2, niezależnie od utraty wagi⁹. W większości dni wykonuj 30 minut umiarkowanej aktywności, takiej jak szybki spacer lub jazda na rowerze. Dąż do co najmniej 150 minut tygodniowo³.

Ćwiczenia przyjazne dla cukrzycy obejmują chodzenie, pływanie, taniec i jazdę na rowerze¹². Pozostawanie aktywnym pomaga twoim komórkom reagować na insulinę bardziej skutecznie i obniżać poziom cukru we krwi. Regularne ćwiczenia mogą również pomóc ci osiągnąć i utrzymać zdrową wagę, zmniejszyć ryzyko powikłań zdrowotnych związanych z cukrzycą, poprawić nastrój, lepiej spać i poprawić pamięć¹².

Zarządzanie lekami

Zespół opieki zdrowotnej może zalecić przyjmowanie leków, oprócz zmian stylu życia, w celu zarządzania cukrzycą typu 2². Przyjmuj ilość przepisaną przez lekarza, nawet gdy czujesz się dobrze³. Koniecznie przyjmuj wszelkie leki lub insulinę zgodnie z instrukcjami¹³.

Oceń przestrzeganie przez pacjenta przepisanych leków, w tym insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych⁵. Możesz potrzebować przyjmowania więcej niż jednego z tych leków. Niektóre osoby z cukrzycą typu 2 również przyjmują insulinę¹².

Jak ze wszystkimi pacjentami, istotne jest przejrzenie przepisanego schematu leków dla każdego pacjenta z cukrzycą przy wypisie¹⁴. Ważne jest, aby pacjent rozumiał, dlaczego przyjmuje każdy lek, jak go przyjmować i jakie mogą być skutki uboczne.

Pielęgnacja stóp i skóry

Sprawdzanie stóp za pomocą lustra, jeśli nie widzisz spodu stóp, lub poproś członka rodziny o pomoc. Natychmiast powiadom lekarza, jeśli masz jakiekolwiek: skaleczenia, rany lub pęcherze, zaczerwienienie lub obrzęk, odciski lub modzele, inne zmiany skóry lub paznokci³.

Cukrzyca może sprawić, że będziesz bardziej podatny na infekcje skórne i problemy z gojeniem. Ważne jest, aby regularnie sprawdzać skórę pod kątem jakichkolwiek zmian, szczególnie na stopach i nogach⁵. Wykonaj dokładne badanie stóp, aby zidentyfikować jakiekolwiek oznaki neuropatii lub problemów naczyniowych⁵.

Uszkodzenie nerwów, stan zwany neuropatią, jest powszechne u pacjentów z niekontrolowaną cukrzycą. Neuropatia może prowadzić do bolesnych, palących/mrowiących odczuć, szczególnie w stopach. Może również powodować drętwienie, a tym samym urazy skóry stóp. Ponieważ nie bolą, rany mogą pozostać niewykryte i może dojść do infekcji¹⁵.

Rozpoznawanie objawów powikłań

Jeśli masz objawy, które mogą być związane z cukrzycą, bądź gotowy odpowiedzieć na następujące pytania podczas wizyty¹⁶. Ważne jest, aby wiedzieć, na jakie objawy zwracać uwagę i kiedy szukać pomocy medycznej.

Masz objawy długoterminowych problemów cukrzycowych, takich jak: nowe zmiany wzroku, nowy ból, drętwienie lub mrowienie w dłoniach lub stopach, problemy skórne¹⁷. Jeśli problemy zdrowotne pogarszają się lub zauważasz nowe, zadzwoń do lekarza w celu oceny¹⁸.

Natychmiast powiadom lekarza, jeśli czujesz się smutny lub beznadziejny, aby móc otrzymać pomoc¹⁸. Zarządzanie cukrzycą i wprowadzanie zmian stylu życia może wiązać się z krzywą uczenia się. Współpraca z edukatorami diabetologicznymi może pomóc w dokonywaniu lepszych wyborów, które mogą pomóc lepiej zarządzać cukrzycą typu 2¹⁹.

Plan opieki i współpraca z zespołem medycznym

Plan opieki będzie prawdopodobnie obejmował różne elementy, takie jak zarządzanie poziomem cukru we krwi, leki, które mogą pomóc w zarządzaniu cukrzycą, wybory żywieniowe, plany ćwiczeń i rozważania dotyczące zdrowia psychicznego¹⁹. Zespół opieki zdrowotnej może pomóc w zarządzaniu cukrzycą typu 2 poprzez wizyty biurowe, rutynowe badania medyczne, edukację stylu życia, porady żywieniowe lub poradnictwo¹⁹.

Opieka następcza jest kluczową częścią leczenia i bezpieczeństwa. Upewnij się, że umawiasz i chodzisz na wszystkie wizyty, i dzwoń do lekarza, jeśli masz problemy. Dobrze jest również znać wyniki badań i prowadzić listę leków, które przyjmujesz¹⁷.

Twój lekarz prawdopodobnie poprosi cię o odwiedzenie innych świadczeniodawców, którzy pomogą ci kontrolować cukrzycę. Ci świadczeniodawcy obejmują: dietetyka, farmaceutę diabetologicznego, edukatora diabetologicznego¹³. Uczenie się i stosowanie samoopieki przy cukrzycy typu 2 to najlepszy sposób na pozostanie zdrowym¹⁹.

Zarządzanie stresem i zdrowie psychiczne

Radzenie sobie ze stresem. Organizm reaguje na stres podnosząc poziom cukru we krwi, więc powinieneś znaleźć sposoby radzenia sobie ze stresem⁷. Równie ważne jest dbanie o zdrowie psychiczne, jak o zdrowie fizyczne, gdy żyjesz z cukrzycą typu 2¹⁹.

Oceń dobrostan psychospołeczny osób z cukrzycą, uwzględniając takie czynniki jak stres, lęk i depresja²⁰. Życie z cukrzycą typu 2 może być stresujące. To duża odpowiedzialność – konieczność monitorowania poziomu cukru we krwi (jeśli musisz to robić), przestrzegania diety, regularnych ćwiczeń, dotrzymywania wszystkich wizyt i codziennego przyjmowania leków²¹.