Konkretne schorzenia powodujące bolesne współżycie

Bolesne współżycie może być objawem wielu różnych schorzeń, z których każde wymaga indywidualnego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego. Zrozumienie konkretnych chorób prowadzących do dysparaunii jest kluczowe dla skutecznego leczenia i poprawy jakości życia pacjentek¹.

Endometrioza jako przyczyna głębokiego bólu

Endometrioza jest jedną z najważniejszych przyczyn głębokiego bólu podczas stosunku. Występuje, gdy tkanka podobna do endometrium rośnie poza macicą². Te nieprawidłowo umiejscowione narośla mogą powodować stan zapalny i bliznowacenie. Podczas stosunku zmiany endometrioidalne i guzki mogą być rozciągane i ciągnięte, powodując ból².

Intensywność i czas trwania dysparaunii związanej z endometriozą zależą od lokalizacji i stopnia zaawansowania zmian endometrium³. Ból może być bardziej intensywny w niektórych pozycjach seksualnych niż w innych, w zależności od dokładnej lokalizacji endometriozy i jej zaawansowania. Jeśli jest rozprzestrzeniona, ból może być obecny niezależnie od pozycji⁴.

Według badań opublikowanych w czasopiśmie Reproductive Sciences, około dwóch trzecich kobiet z endometriozą ma pewne dysfunkcje seksualne, w tym ból podczas stosunku². Ból podczas stosunku związany z endometriozą jest głęboki i wynika ze stanu zapalnego i zwłóknienia łączącego przednią ścianę odbytnicy z tylną ścianą pochwy⁵.

Pochwica i dysfunkcja mięśni dna miednicy

Pochwica to stan charakteryzujący się mimowolnym skurczem mięśni dna miednicy przy próbie penetracji pochwy⁶. Może być wynikiem dysfunkcji dna miednicy lub problemów psychospołecznych, takich jak historia przemocy seksualnej⁶. Jest to częstsza choroba u młodszych kobiet⁶.

Pochwica może sprawić, że stosunek będzie bolesny⁷. Skurcze mogą być łagodnie niewygodne lub bardzo bolesne⁷. Infekcje pęcherza, zakażenia dróg moczowych i infekcje grzybicze mogą nasilać ból związany z pochwicą⁷.

Występuje, gdy mięśnie pochwy mimowolnie się kurczą podczas penetracji⁸. To mimowolne napięcie mięśni ściany pochwy może sprawić, że penetracja będzie bardzo bolesna⁹. Niektóre rodzaje problemów wrodzonych obecnych od urodzenia, takie jak nieprawidłowa przegroda w pochwie lub nieperforowana błona dziewicza, mogą powodować dysparaunię⁹.

Infekcje jako przyczyna dysparaunii

Różne typy infekcji mogą powodować bolesne współżycie. Infekcje okołopochwowe i miedniczne, takie jak zapalenie cewki moczowej, zapalenie pochvy i zapalenie narządów miednicy mniejszej, mogą wynikać z rzeżączki, chlamydii, kandydozy, rzęsistkowicy, bakteryjnej waginozy i patogenów wirusowych, takich jak opryszczka¹⁰.

Zakażenia narządów płciowych mogą występować w sromie lub pochwie¹¹. Zapalenie pochwy jest szczególnie częste w wieku rozrodczym i zwykle występuje, gdy następuje zmiana w równowadze zdrowych bakterii i drożdży¹¹. Najczęstszym zapaleniem pochvy jest bakteryjna waginoza¹¹. Infekcje grzybicze występują, gdy w pochwie rośnie zbyt dużo kandydy¹¹.

Zakażenia dróg moczowych i infekcje grzybicze to częste schorzenia, które mogą przyczyniać się do bolesnego stosunku. Oba zakażenia mogą powodować stan zapalny, podrażnienie i dyskomfort w okolicy pochvy¹². Choroby przenoszone drogą płciową lub infekcje przenoszone drogą płciową mogą być również głównym czynnikiem przyczyniającym się do dysparaunii¹².

Vulvodynia i przewlekły ból sromu

Vulvodynia to stan powodujący przewlekły ból w obszarze sromu¹³. Jest definiowana przez Międzynarodowe Towarzystwo Badania Chorób Sromu i Pochvy jako dyskomfort sromu, najczęściej opisywany jako ból pieczący, występujący przy braku odpowiednich widocznych zmian lub określonego, klinicznie identyfikowalnego zaburzenia neurologicznego¹³.

Vulvodynia/zapalenie przedsionka to przewlekły zlokalizowany zespół bólowy sromu, warg sromowych i wejścia do pochvy¹⁴. Przyczyny obejmują choroby skóry powodujące podrażnienie (np. liszaj twardzinowy) i/lub bliznowacenie tkanki sromowej, uraz po operacji, porodzie i rzadziej, obrzezanie żeńskie lub okaleczenie narządów płciowych w niektórych częściach świata¹⁴.

Jedną z najczęstszych przyczyn bolesnego seksu jest vulvodynia. W tym stanie niektóre nerwy sromu stały się nadwrażliwe i wywołują reakcję bólową po dotknięciu¹⁵. Vulvodynia jest opisywana jako idiopatyczny, dysfunkcyjny ból sromu, który jest obecny przez co najmniej 3 miesiące i nie jest spowodowany zaburzeniem zapalnym lub neuropatycznym¹⁶.

Zapalenie narządów miednicy mniejszej

Zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID) to infekcja układu rozrodczego¹⁷. Najczęściej jest wynikiem nieleczonych infekcji przenoszonych drogą płciową, PID to ciężkie zakażenie układu rozrodczego – jajników, macicy i jajowodów¹⁸.

Zapalenie narządów miednicy mniejszej może powodować przewlekły ból i dysparaunię¹⁴. W PID tkanki głęboko wewnątrz stają się silnie zapalone, a ucisk stosunku powoduje głęboki ból¹⁹. Przy PID wiele osób jest bezobjawowych na początku, ale w miarę postępu objawów można doświadczać: gorączki/dreszczów, bólu brzucha, zmęczenia, cięższych i bardziej bolesnych miesiączek oraz niezwykłych i pachnących upławów z pochvy²⁰.

Choroby skóry i dermatologiczne

Choroby dermatologiczne, takie jak liszaj płaski, liszaj twardzinowy i łuszczyca, mogą powodować znaczne zapalenie błony śluzowej pochvy¹⁰. Dyspareunia może wynikać z egzemy, liszaja płaskiego, liszaja twardzinowego lub innych problemów skórnych w okolicy narządów płciowych²¹.

Różne schorzenia skóry mogą być również przyczyną dysparaunii²². Najczęstszym schorzeniem skóry jest liszaj twardzinowy. Przewlekły stan zapalny powoduje suchość i pieczenie, które pogarsza się przy penetracji. Stan zapalny może również powodować częściowe zarośnięcie wejścia do pochvy, powodując powierzchowny ból i nadmierną ciasnę²³.

Inne schorzenia ginekologiczne

Mięśniaki macicy to łagodne narośla w ścianie macicy, które mogą powodować głębokie bóle podczas stosunku²⁴. Problemy z jajnikami, takie jak torbiele jajników, również mogą powodować dysparaunię²⁴. Torbiele jajników mogą powodować ból podczas stosunku, ponieważ jajniki mogą być uderzane przez prącie podczas seksu, co może spowodować wyciek płynu z torbieli²⁵.

Ciąża ektopowa to ciąża, w której zapłodniona komórka jajowa rozwija się poza macicą²⁴. Może to być pierwsza świadomość prawdopodobieństwa ciąży. Oznacza to ciążę poza macicą, zwykle w jajowodzie. Nacisk na nią może być bardzo bolesny podczas seksu²⁶.

Inne schorzenia obejmują zespół jelita drażliwego, zaparcia i inne zapalne choroby jelit, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub choroba Crohna, które mogą być związane z głęboko bolesnym seksem²⁶. Zespoły bólowe pęcherza lub cewki moczowej mogą powodować przewlekły ból pęcherza i pochvy¹⁴.