Typy anorgazmii – klasyfikacja i różnicowanie diagnostyczne

Klasyfikacja typów anorgazmii u kobiet stanowi fundamentalny element procesu diagnostycznego, który ma bezpośredni wpływ na wybór strategii terapeutycznej i rokowanie leczenia¹. Najważniejszą kwestią w leczeniu anorgazmii jest rozróżnienie między pierwotną a wtórną anorgazmią oraz uniwersalną a sytuacyjną anorgazmią¹. Pacjentki często nie są świadome różnych rozróżnień w kwestiach orgazmicznych i kluczowe jest dla lekarza rozróżnienie między typami „anorgazmii” w celu skutecznego doradztwa lub leczenia pacjentki¹.

Anorgazmia pierwotna (wrodzona)

Anorgazmia pierwotna definiowana jest jako stan, w którym kobieta nigdy nie doświadczyła orgazmu w żadnej sytuacji, w żadnym czasie, czy to sama, czy z partnerem¹. Pierwotna anorgazmia u młodych kobiet (poniżej 35 lat) bardzo często wynika z braku doświadczenia lub braku umiejętności u partnera lub partnerów². Wrodzona lub pierwotna anorgazmia została zgłoszona przez 4% wszystkich kobiet w jednym z badań i była najwyższa wśród młodych, samotnych kobiet, u których częstość występowania wynosiła 8%³.

Pierwotna anorgazmia może sugerować, że pacjentka nie zna się na autostymulacji lub nie czuje się komfortowo z komunikacją seksualną ze swoim partnerem⁴. Może również wskazywać na brak odpowiedniej edukacji seksualnej⁴. Pierwotna anorgazmia, jeśli jest całkowita i utrzymuje się u dojrzałej kobiety, wskazuje na bardziej strukturalne problemy (obraz ciała, wykorzystywanie seksualne, poczucie winy) i wymaga specjalistycznego leczenia².

Kobiety, które nigdy nie miały orgazmu, mogą być leczone z niemal pewnym sukcesem⁵. Leczenie pierwotnej anorgazmii może być dość proste, a skierowana masturbacja jest leczeniem z wyboru⁶. Kobiety z pierwotną dysfunkcją orgazmiczną, które są leczone skierowaną masturbacją, mają 80-90% wskaźnik sukcesu⁶.

Anorgazmia wtórna (nabyta)

Anorgazmia wtórna dotyczy kobiety, która kiedyś mogła osiągnąć orgazm, ale już nie może, lub jest sfrustrowana czasem, w którym spodziewałaby się osiągnąć orgazm, lub skarży się na to, że wynikający z tego orgazm jest niezauważalny⁷. Wtórna anorgazmia jest często związana z trudnościami życiowymi, rzadziej z problemami z partnerem². Jest to typ anorgazmii, który pojawia się po okresie normalnego funkcjonowania seksualnego⁸.

Wtórna anorgazmia jest znacznie łatwiejsza do leczenia niż pierwotna anorgazmia¹. Nabyta, wtórna lub sytuacyjna anorgazmia odnosi się do kobiet, które potrafią osiągnąć orgazm w niektórych okolicznościach, ale nie w innych⁵. Najczęstszą formą żeńskiej dysfunkcji orgazmicznej, anorgazmii podczas stosunku, występuje w tej kategorii⁹. Jednak dysfunkcja orgazmiczną, szczególnie typu wtórnego, jest mniej przypisywana męskiej sprawności niż aspektowi emocjonalnemu i uczuciowemu².

Anorgazmia sytuacyjna

Anorgazmia sytuacyjna występuje u kobiety, która może osiągnąć orgazm przy użyciu ręki, ust, wibratora lub innymi sposobami, ale nie może tego zrobić w obecności partnera⁷. Ten typ anorgazmii charakteryzuje się tym, że kobieta może osiągnąć orgazm tylko w określonych sytuacjach, takich jak podczas masturbacji (autostymulacji)¹⁰. Sytuacyjna anorgazmia odnosi się do niemożności osiągnięcia orgazmu w pewnych sytuacjach, ale nie w innych¹¹.

Warto zauważyć, że kobieta, która może osiągnąć orgazm w obecności partnera, używając tych samych metod, których używa sama, ale nie może osiągnąć orgazmu poprzez samo penetrację prącia do pochwy, nie jest klasyfikowana jako dysfunkcja⁷. To rozróżnienie jest bardzo istotne, ponieważ niemożność osiągnięcia orgazmu wyłącznie poprzez penetrację waginalną jest zjawiskiem bardzo powszechnym i nie powinna być automatycznie traktowana jako zaburzenie wymagające leczenia.

Anorgazmia uogólniona

Anorgazmia uogólniona charakteryzuje się tym, że kobieta nie osiąga orgazmu w żadnej sytuacji, nawet gdy czuje się podniecona lub podekscytowana¹⁰. Ten typ anorgazmii może być również określany jako anorgazmia uniwersalna, gdzie kobieta ma problemy z orgazmem w każdej sytuacji i z każdym partnerem¹². Anorgazmia może być również doživotná (wrodzona), co oznacza, że osoba nigdy nie doświadczyła orgazmu, nabyta, jeśli osoba ma nowe problemy z osiągnięciem orgazmu, sytuacyjna, jeśli osoba ma problemy z osiągnięciem orgazmu tylko w określonych sytuacjach, lub uogólniona, gdy osoba ma problemy z orgazmem w każdej sytuacji¹³.

Znaczenie klasyfikacji dla leczenia

Po zdefiniowaniu aktualnej sytuacji pacjentki można podjąć decyzję, czy leczyć pierwotną anorgazmię, czy wtórną anorgazmię⁷. Dla wszystkich typów anorgazmii lekarz może wybrać rozpoczęcie podstawowego leczenia lub skierowanie do specjalisty¹. Właściwe rozpoznanie typu anorgazmii ma fundamentalne znaczenie dla powodzenia terapii.

Ocena kontekstu jest niezbędna do odróżnienia pierwotnej od wtórnej anorgazmii, aby zapewnić odpowiednie leczenie¹⁴. DSM-5 charakteryzuje zaburzenie orgazmiczne jako wrodzone lub nabyte. Wrodzone żeńskie zaburzenie orgazmiczne wskazuje, że trudności orgazmiczne zawsze były obecne, natomiast podtyp nabyte odnosi się do trudności orgazmicznych, które rozwinęły się po okresie normalnego funkcjonowania¹⁵.

Obecnie dysfunkcja orgazmiczna u kobiet jest częsta i jest drugim najczęstszym powodem konsultacji u seksuologa¹⁴. Trudności z osiągnięciem orgazmu to druga najczęstszą skarga seksualna zgłaszana przez kobiety³. Dlatego też właściwa klasyfikacja i diagnostyka różnicowa są kluczowe dla skutecznego leczenia tego rozpowszechnionego problemu.