Kiedy zakłada się wkładkę domaciczną? Rodzaje, działanie, cena

Jakie są rodzaje wkładek domacicznych?

Dziś w Europie wśród wkładek domacicznych (ang. Intra Uterine Device, IUD) wyróżnia się dwa główne rodzaje spirali. Różne rodzaje wkładek domacicznych oferują kobietom możliwość wyboru najlepszej metody antykoncepcji dostosowanej do ich indywidualnych potrzeb. Każdy z rodzajów wkładek domacicznych ma swoje specyficzne właściwości i mechanizm działania. Wybór odpowiedniego typu spirali powinien być zawsze skonsultowany z ginekologiem, który pomoże określić, która opcja będzie najlepsza w danej sytuacji.

• tradycyjna miedziana wkładka domaciczna zawierającą miedź (ang. Cooper bearing Intrauterine device, Cu-IUD);
• nowoczesna wkładka hormonalna zawierającą lewonorgestrel (ang. Levonorgestre l- releasing intrauterine system, LNG-IUS). Wkładka hormonalna łączy działanie spirali i pigułek. Jest wyposażona w mały zbiorniczek, z którego powoli uwalniane są hormony. Dzięki temu, że nie zażywa się ich doustnie, nie trafiają do krwiobiegu i wykazują mniejsze efekty uboczne.

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca różne rodzaje wkładek domacicznych zawierające miedź lub pojemniczek z hormonami jako formę antykoncepcji dla kobiet. Wkładka hormonalna jest szczególnie polecana w określonych sytuacjach klinicznych. Rekomendacje dotyczą kobiet, które znajdują się w specyficznych okresach życia lub mają określone potrzeby zdrowotne. Wybór odpowiedniego rodzaju wkładki powinien uwzględniać stan zdrowia pacjentki oraz jej plany reprodukcyjne.

• które rodziły i nie planują już macierzyństwa;
• karmiących piersią;
• palących po 35. roku życia;
• w okresie przedmenopauzalnym.

Jak działa wkładka domaciczna?

Nowoczesne wkładki domaciczne mają wielorakie działanie, dlatego ich skuteczność antykoncepcyjna jest wysoka. Wskaźnik Pearla dla antykoncepcji IUD wynosi 0,6%- 0,8%. Po pierwsze utrudnia plemnikom dotarcie do bańki jajowodu, gdzie najczęściej dochodzi do zapłodnienia. Dzieje się tak dlatego, że spirala powoduje jałowy, czy pozbawiony bakterii, odczyn zapalny. Po drugie, jony miedzi dodatkowo unieruchamiają plemniki. Po trzecie, wkładka zmienia śluzówkę macicy tak, że rozwijająca się zapłodniona komórka jajowa nie może się w nią wszczepić. Czwarty sposób działania odnosi się tylko do wkładek domacicznych wyposażonych w pojemniczek z hormonami. W ich przypadku hormony wpływają na śluz szyjki macicy, czyniąc go nieprzenikliwym dla plemników i dodatkowo utrudniając implantację.

Wkładka domaciczna powinna być zakładana podczas miesiączki, aby nie dopuścić do założenia IUD kobiecie we wczesnej ciąży. Zaleca się aplikować ją pod koniec menstruacji, wówczas kanał szyjki macicy cechuje się naturalnym rozchyleniem. Właściwy moment założenia wkładki domacicznej jest kluczowy dla bezpieczeństwa pacjentki i skuteczności zabiegu. Ginekolog dokładnie ocenia stan pacjentki przed podjęciem decyzji o założeniu spirali.

Wkładki domaciczne miedziane – na ile lat?

Wkładki domaciczne miedziane są aplikowane do macicy, a ich działanie antykoncepcyjne, w zależności od producenta trwa 5 lub więcej lat. Po okresie używalności przewidzianym przez producenta należy wymienić wkładkę. U zdrowej kobiety nie są wymagane przerwy pomiędzy usunięciem zużytej wkładki a aplikacją nowej. W czasie stosowania wkładek z miedzią czynność gonad jest w pełni zachowana i występują naturalne krwawienia miesiączkowe. Powrót płodności następuje natychmiast po usunięciu wkładki. Dostępne na polskim rynku wkładki miedziane to między innymi: Nova T 380, Flexi-T 300 oraz Multi-Load Cu 375.

Wkładka hormonalna – na ile lat działa?

Wkładka hormonalna nie zawiera miedzi, natomiast ma wbudowany zbiornik uwalniający lewonorgestrel przez 3 lub 5 lat. W przypadku tej spirali krwawienia miesiączkowe są zahamowane, co jest jej dodatkową, pożądaną w określonych stanach patologicznych korzyścią poza antykoncepcyjną. Aplikacja i wymiana wkładki hormonalnej przebiega w taki sam sposób jak w przypadku wkładki z miedzią. Powrót płodności po usunięciu systemu następuje w ciągu pierwszego naturalnego cyklu miesiączkowego. Wkładkę wewnątrzmaciczną z lewonorgestrelem można zakładać u nieródek. Na polskim rynku dostępne są wkładki hormonalne takie jak: Mirena (działa przez 5 lat), Kyleena (działa przez 5 lat) oraz Jaydess (działa przez 3 lata).

Kiedy zakłada się wkładkę domaciczną?

Wkładkę domaciczną zakłada się w trakcie 7 dni od wystąpienia krwawienia miesiączkowego. Można założyć ją bezpośrednio po poronieniu, jeśli wystąpiło w pierwszym trymestrze ciąży. Po porodzie należy odczekać do zakończenia inwolucji macicy. Oznacza to okres minimum 6 tygodni od porodu, lub w przypadku opóźnienia inwolucji nawet 12 tygodni. Inwolucja to powrót macicy do poprzednich rozmiarów. Wkładkę domaciczną zawsze zakłada fachowy personel, który jest w stanie ocenić stan macicy po porodzie i pomóc w określeniu odpowiedniego czasu na założenie wkładki. Właściwy moment założenia wkładki domacicznej ma kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa tej metody antykoncepcji [4].

Kiedy nie wolno zakładać wkładki hormonalnej?

Najważniejszymi przeciwwskazaniami do zastosowania wkładki wewnątrzmacicznej są określone stany kliniczne, które wykluczają możliwość bezpiecznego założenia spirali. Przeciwwskazania do założenia wkładki hormonalnej oraz innych rodzajów wkładek domacicznych muszą być zawsze dokładnie ocenione przez specjalistę. Ginekolog przeprowadza szczegółowy wywiad i badanie przed podjęciem decyzji o założeniu wkładki domacicznej. Ignorowanie przeciwwskazań może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych.

• ciąża lub jej podejrzenie;
• nieprawidłowe krwawienia z jamy macicy;
• ostre stany zapalne w obrębie narządu rodnego;
• wady rozwojowe narządu rodnego.

Założenie wkładki należy do typowych zabiegów ginekologicznych i jest wykonywane prawie bezboleśnie. Badanie USG jest pomocne przy sprawdzeniu, czy wkładka została zaaplikowana prawidłowo. Jest to niewątpliwa korzyść zarówno dla pacjentki jak i dla lekarzy, którzy mają pewność, że wkładka została założona odpowiednio, a w ciągu kolejnych lat nie ulegnie przemieszczeniu oraz nie spowoduje uszkodzenia macicy. Kontrola ultrasonograficzna po założeniu wkładki domacicznej pozwala na wczesne wykrycie ewentualnych nieprawidłowości w położeniu spirali.

Jakie skutki uboczne może powodować wkładka domaciczna?

Najczęściej występującymi skutkami ubocznymi po założeniu wkładki domacicznej są bóle, przypominające bóle menstruacyjne. Mogą się one pojawić w czasie kiedy nie występuje krwawienie. Zazwyczaj przemijają samoistnie. Skutki uboczne różnią się w zależności od rodzaju wkładki domacicznej – wkładka hormonalna może wywoływać inne objawy niż spirala miedziana. Większość skutków ubocznych jest łagodna i przemija w ciągu pierwszych miesięcy stosowania.

W przypadku wkładki hormonalnej skutki uboczne obejmują specyficzne objawy związane z działaniem lewonorgestrelu. Te efekty uboczne wynikają z lokalnego działania hormonu na organizm kobiety. Wkładka hormonalna może powodować różne reakcje, które zwykle są przejściowe i ustępują po okresie adaptacji. Ważne jest, aby pacjentka była świadoma możliwych skutków ubocznych przed założeniem wkładki hormonalnej.

• częste bóle głowy;
• pojawienie się trądziku;
• obfitsze krwawienia miesiączkowe;
• zmniejszenie libido;
• pojawienie się stanów depresyjnych;
• zwiększenie masy ciała.

Ponadto warto pamiętać o tym, że pomimo wysokiej skuteczności antykoncepcyjnej wkładek domacicznych, zawsze istnieje szansa na skuteczne zapłodnienie. Ryzyko ciąży pozamacicznej w trakcie używania wkładki wzrasta wielokrotnie. Warto mieć na uwadze, aby udać się do lekarza, jeśli wystąpią alarmujące bóle brzucha. Różne rodzaje wkładek domacicznych mogą wiązać się z nieco odmiennymi ryzykiem, dlatego ważna jest regularna kontrola ginekologiczna [3,4].

Ile kosztuje wkładka hormonalna i inne rodzaje spirali?

Nie do pominięcia są korzyści finansowe, wynikające z zastosowania antykoncepcji długofalowej, zwłaszcza że trwałość IUD ciągle rośnie. Cena wkładki hormonalnej oraz innych rodzajów wkładek domacicznych może się różnić w zależności od typu spirali i miejsca jej założenia. Warto porównać ceny wkładek domacicznych w różnych gabinetach ginekologicznych, aby znaleźć najkorzystniejszą ofertę. Inwestycja w długoterminową antykoncepcję może okazać się bardzo opłacalna w perspektywie kilku lat stosowania.

• Wkładka miedziana plus cena założenia w gabinecie ginekologicznym, średni koszt od 400 do 1000 zł;
• Cena wkładki hormonalnej Mirena lub Kyleena plus koszt założenia w gabinecie ginekologicznym, średni koszt od 800 do 1500 zł;
• Cena wkładki hormonalnej Jaydess plus koszt założenia w gabinecie ginekologicznym, średni koszt od 900 do 1500 zł.

Zaprezentowane powyżej ceny wkładek domacicznych oraz ich założenie w gabinecie ginekologicznym mają charakter poglądowy. Zarówno ceny samych wkładek, jak i ich założenie w klinice mogą się nieznacznie różnić. Cena wkładki hormonalnej może wydawać się wysoka, ale w perspektywie kilku lat stosowania okazuje się bardzo ekonomiczną formą antykoncepcji. Warto również sprawdzić, czy ubezpieczenie zdrowotne pokrywa część kosztów związanych z założeniem wkładki domacicznej.

Podsumowanie

Wkładki domaciczne, zwane spiralami, to skuteczna i długoterminowa metoda antykoncepcji. Dostępne są różne rodzaje wkładek domacicznych – w wersjach miedzianej i hormonalnej. Wkładka miedziana działa dzięki jonom miedzi, które są toksyczne dla plemników, natomiast wkładka hormonalna uwalnia lewonorgestrel, który zagęszcza śluz szyjkowy i hamuje owulację. Wkładki te są bardzo skuteczne, mają trwałość od 3 do 10 lat, a ich założenie odbywa się w warunkach ambulatoryjnych. Decyzja o tym, kiedy zakłada się wkładkę domaciczną, powinna być zawsze podjęta w porozumieniu z ginekologiem, który oceni wszystkie wskazania i przeciwwskazania. Cena wkładki hormonalnej oraz innych rodzajów spirali może się różnić, ale stanowi opłacalną inwestycję w długoterminową antykoncepcję.