Kontrola zakażeń SARS – środki ochrony i procedury bezpieczeństwa

Kontrola zakażeń stanowi fundament bezpiecznej opieki nad pacjentami z zespołem ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej (SARS) i ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się wirusa wśród personelu medycznego oraz innych pacjentów. Wirus SARS jest wysoce zakaźny, co zostało udowodnione podczas epidemii w 2003 roku, kiedy około jeden na dwudziestu zakażonych był pracownikiem służby zdrowia¹².

Podczas epidemii SARS protokoły kontroli zakażeń musiały być ponownie przeanalizowane i zmodyfikowane zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO)¹. Obserwacje personelu medycznego opiekującego się pacjentami z SARS podczas epidemii w 2003 roku wykazały liczne naruszenia kontroli zakażeń, szczególnie w zakresie używania środków ochrony osobistej, które można skorygować poprzez kompletne i wszechstronne szkolenia, zapewnienie odpowiednio dobranych środków ochrony oraz monitorowanie ich użycia³.

Podstawowe zasady kontroli zakażeń

Wszystkie placówki opieki zdrowotnej muszą ponownie podkreślić znaczenie podstawowych środków kontroli zakażeń dla kontroli transmisji SARS-CoV³⁴. Ponieważ drogi transmisji SARS nie są w pełni poznane, pracownicy służby zdrowia leczący pacjentów zakażonych SARS powinni stosować standardowe środki ostrożności, w tym dobre praktyki pracy i higieny oraz używanie środków ochrony osobistej (PPE) odpowiednich dla narażeń na patogeny przenoszone przez krew i drogą powietrzną⁵.

Środki ostrożności kontaktowe i izolacji zakażeń przenoszonych drogą powietrzną (AII), oprócz standardowych środków ostrożności, powinny być stosowane podczas opieki nad pacjentami ze znanym lub podejrzewanym zakażeniem SARS-CoV⁶. Celem wszystkich działań jest zapobieganie transmisji i nabywaniu SARS-CoV w szpitalu⁶.

Środki ochrony osobistej dla personelu medycznego

Personel medyczny opiekujący się pacjentami z SARS musi nosić kompleksowe środki ochrony osobistej przed wejściem do sali pacjenta lub wyznaczonego obszaru opieki nad pacjentem z SARS. Obejmuje to maski N95, ochronę oczu, pełne osłony twarzy, czapki, długie wodoodporne fartuchy, rękawice chirurgiczne oraz ochraniacze na buty⁷⁸.

Wszystkich pracowników służby zdrowia należy przeszkolić w zakresie właściwego zakładania i zdejmowania środków ochrony osobistej. Respiratory N-95 muszą być odpowiednio dopasowane do twarzy każdego pracownika przed ich użyciem⁹. Jeśli respiratory N-95 nie są dostępne, personel powinien nosić maski chirurgiczne⁹. Maski chirurgiczne i gogle mogą być przydatne w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się choroby¹⁰.

Higiena rąk (mycie rąk lub używanie środków dezynfekujących na bazie alkoholu) powinna być wykonywana po kontakcie z pacjentem objętym środkami ostrożności dla SARS-CoV lub jego otoczeniem opieki⁶. Higiena rąk jest najważniejszą częścią prewencji SARS¹¹¹².

Umieszczenie i izolacja pacjentów

Odpowiednie umieszczenie pacjenta jest znaczącym składnikiem skutecznej kontroli SARS. Każda placówka opieki zdrowotnej powinna opracować strategię i procedury w celu: 1) szybkiego oddzielenia potencjalnych pacjentów z SARS od innych pacjentów oraz 2) wdrożenia odpowiednich środków ostrożności izolacyjnych¹³. Pacjenci wymagający hospitalizacji powinni zostać przyjęci do pomieszczenia izolacji zakażeń przenoszonych drogą powietrzną (AIIR) lub specjalnie przystosowanej jednostki lub oddziału SARS¹³.

Pacjenci z SARS-CoV powinni zostać przyjęci do AIIR⁶. Należy ograniczyć ruch i transport pacjenta poza AIIR wyłącznie do celów medycznych⁶. Wizyty u pacjentów ze znanym lub podejrzewanym zakażeniem SARS-CoV należy ograniczyć do osób niezbędnych dla dobrostanu emocjonalnego i opieki nad pacjentem⁶.

W szpitalu należy umieścić przypadki pod środkami ostrożności dotyczącymi zakażeń przenoszonych drogą powietrzną i kontaktowych przez cały okres zakaźności. Personel powinien również nosić ochronę oczu i obuwie, które można odkażać lub wyrzucać, oraz używać sprzętu jednorazowego dla przypadku, gdzie tylko to możliwe¹⁴.

Procedury generujące aerozole

Ponieważ procedury generujące aerozole mogą stwarzać większe ryzyko transmisji SARS-CoV, zaleca się dodatkowe środki ostrożności dla pracowników służby zdrowia, którzy wykonują lub asystują przy tych procedurach⁸. Pracownicy służby zdrowia są szczególnie narażeni, zwłaszcza ci wykonujący procedury generujące aerozole, takie jak intubacja czy nebulizacja¹⁴.

Głównym problemem w zarządzaniu pacjentami z SARS na respiratorach jest ochrona pracowników służby zdrowia przed transmisją wirusa przez kropelki⁷. Nawilżanie podgrzewane jest powszechnie stosowane u pacjentów na respiratorze, ale podczas epidemii zakaźnego wirusa należy stosować wirusowo-bakteryjny wymiennik ciepła i wilgoci z właściwościami filtracyjnymi (HMEF) do celów nawilżania⁷.

Wczesne wykrywanie i triage

Wczesne wykrycie i izolacja pacjentów, którzy mogą być zakażeni SARS-CoV, to najważniejsze interwencje zapobiegające wprowadzeniu SARS-CoV do placówki opieki zdrowotnej¹⁵. Podejrzani pacjenci z SARS zgłaszający się do placówek opieki zdrowotnej i gabinetów lekarskich, którzy wymagają oceny pod kątem SARS, powinni zostać przekierowani przez triage lub personel do oddzielnego obszaru w celu zminimalizowania transmisji na innych⁹.

Pacjentom tym należy natychmiast założyć maskę chirurgiczną i poinstruować ich, aby nosili maskę chirurgiczną przez cały czas⁹. Personel medyczny powinien założyć maskę chirurgiczną pacjentowi, najlepiej taką, która filtruje wydychane powietrze⁹. Nierozpoznani pacjenci byli znaczącym źródłem transmisji podczas epidemii SARS w 2003 roku¹³.

Zarządzanie sprzętem i powierzchniami

Środki dezynfekujące, takie jak świeży roztwór wybielacza (1:100) lub zalecane przez szpital środki czyszczące, powinny być szeroko dostępne. Stetoskopy, nożyczki i inny sprzęt mogą rozprzestrzeniać zakażenie i muszą być odpowiednio dezynfekowane¹⁶. Należy przestrzegać standardowych praktyk postępowania i ponownego przetwarzania używanego sprzętu do opieki nad pacjentem, w tym urządzeń medycznych⁸.

Czyszczenie i dezynfekcja powierzchni środowiskowych są ważnymi składnikami rutynowej kontroli zakażeń w placówkach opieki zdrowotnej⁸. Odpady medyczne nie zostały uznane za czynnik transmisji SARS-CoV, podobnie jak kontakt z tekstyliami czy naczynia i przybory kuchenne⁸.

Szkolenie i edukacja personelu

Wszyscy pracownicy z potencjalnym zawodowym narażeniem na SARS powinni przejść szkolenie dotyczące zagrożeń związanych z tym narażeniem oraz protokołów obowiązujących w ich placówkach w zakresie izolacji przypadków, zgłaszania i ograniczania narażeń¹⁷. Jednym z elementów szczególnie istotnych jest edukacja i szkolenie pracowników służby zdrowia w zakresie środków kontroli zakażeń³.

Jeśli pracownik doświadczy gorączki i objawów oddechowych po kontakcie z pacjentem znanym jako zakażony SARS, CDC zaleca wykluczenie pracownika z obowiązków¹⁷. Niezabezpieczone narażenia powinny być natychmiast zgłaszane i należy wypełnić odpowiednią dokumentację¹⁸.

Ograniczenie dostępu i kontrola ruchu

Gdy SARS-CoV jest obecny w społeczności otaczającej placówkę opieki zdrowotnej, zapobieganie wejściu nierozpoznanych pacjentów z SARS do placówki będzie niezbędne. Ograniczenie dostępu do placówki zwiększy skuteczność środków nadzoru i przesiewu¹⁹. Należy ograniczyć liczbę członków personelu, którzy mają kontakt z pacjentem. Wszyscy niepotrzebni pracownicy, w tym studenci, nie powinni mieć dostępu do jednostki¹⁶.

Strategie przedstawione w literaturze okazały się skuteczne w ograniczaniu zakażeń pracowników służby zdrowia podczas epidemii SARS⁷. Epidemia SARS została opanowana podstawowymi środkami zdrowia publicznego i kontroli zakażeń²⁰, co podkreśla znaczenie rygorystycznego przestrzegania protokołów bezpieczeństwa.