Opieka domowa nad pacjentem z SARS – zasady i wytyczne bezpieczeństwa

Opieka domowa nad pacjentem z zespołem ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej (SARS) stanowi wyjątkową sytuację, która może być rozważana tylko w szczególnych przypadkach i pod ścisłym nadzorem służb epidemiologicznych. Decyzja o prowadzeniu opieki domowej musi uwzględniać przede wszystkim sytuację domową, w tym jej przydatność pod względem kontroli zakażeń oraz możliwość zapewnienia odpowiednich warunków izolacji¹.

Podstawowym warunkiem opieki domowej jest możliwość zapewnienia skutecznej izolacji pacjenta od innych członków gospodarstwa domowego oraz ograniczenia jego kontaktów ze środowiskiem zewnętrznym. Pacjent powinien pozostawać w dobrowolnej izolacji w domu lub innej odpowiedniej placówce przez cały okres zakaźności choroby². W tym czasie członkowie gospodarstwa domowego, którzy nie zapewniają opieki, powinni zostać przeniesieni w inne miejsce, jeśli to możliwe².

Warunki kwalifikujące do opieki domowej

Nie wszyscy pacjenci z SARS kwalifikują się do opieki domowej. Kandydaci do takiej formy opieki to osoby o łagodnym przebiegu choroby, które nie wymagają intensywnego wsparcia medycznego ani mechanicznej wentylacji³. Osoby z umiarkowanymi trudnościami w oddychaniu mogą wymagać podawania tlenu, co zazwyczaj wyklucza opiekę domową³. Ciężkie przypadki SARS często wymagają pobytu w szpitalu, szczególnie gdy rozwijają się problemy z oddychaniem⁴.

Decyzja o opiece domowej może być podjęta tylko przez odpowiednie służby epidemiologiczne w porozumieniu z lekarzem prowadzącym. W takich okolicznościach pacjenci będą poinstruowani o dobrowolnym ograniczeniu swoich ruchów¹. Ważne jest, aby wszyscy pacjenci z podejrzeniem SARS zostali najpierw zbadani przez lekarza i w razie podejrzenia choroby umieszczeni w izolacji szpitalnej⁵.

Zasady izolacji w warunkach domowych

Pacjent z SARS przebywający w domu musi być umieszczony w oddzielnym pomieszczeniu, najlepiej z własną łazienką. Pomieszczenie powinno być dobrze wentylowane, z otwartymi oknami w celu zapewnienia wymiany powietrza. Drzwi do pokoju pacjenta powinny pozostawać zamknięte przez większość czasu⁶. Pacjent powinien nosić maskę chirurgiczną podczas kontaktu z innymi osobami oraz zakrywać usta i nos podczas kaszlu lub kichania⁷.

Wszyscy członkowie gospodarstwa domowego powinni starannie myć ręce często mydłem lub środkami dezynfekującymi na bazie alkoholu, szczególnie po kontakcie z płynami ustrojowymi pacjenta⁷. Higiena rąk jest najważniejszą częścią prewencji SARS i powinna być wykonywana po każdym kontakcie z pacjentem lub jego otoczeniem⁸.

Środki ochrony osobistej dla opiekunów

Osoby opiekujące się pacjentem z SARS w warunkach domowych muszą bezwzględnie stosować środki ochrony osobistej (PPE). Obejmują one noszenie fartucha, maski, rękawic i gogli⁹. Wszystkie osoby odwiedzające pacjenta, jeśli są dozwolone przez placówkę opieki zdrowotnej, powinny być zaopatrzone w środki ochrony osobistej i pozostawać pod nadzorem¹⁰.

Personel medyczny powinien nosić odpowiednio dopasowane respiratory N-95, które zostały wcześniej właściwie przetestowane. Jeśli respiratory N-95 nie są dostępne, personel powinien nosić maski chirurgiczne¹¹. Należy wyznaczyć jednego członka personelu jako głównego opiekuna, najlepiej osobę, która nawiązała pierwszy kontakt z pacjentem po jego przybyciu do placówki⁶.

Ważne jest ograniczenie liczby osób mających kontakt z pacjentem. Wszyscy niepotrzebni pracownicy, w tym studenci, nie powinni mieć dostępu do jednostki¹⁰. Personel powinien zachowywać minimalną odległość 6 stóp (około 2 metrów) od pacjenta, gdy tylko jest to możliwe, i unikać narażenia na kropelki podczas bliskiego kontaktu z pacjentem¹⁰.

Monitorowanie stanu zdrowia opiekunów i kontaktów

Wszyscy członkowie gospodarstwa domowego oraz inne osoby mające bliski kontakt z pacjentem z SARS powinni być monitorowani pod kątem rozwoju objawów choroby. Członkowie gospodarstwa domowego i inne osoby mające bliski kontakt z pacjentami z SARS powinni mierzyć temperaturę dwa razy dziennie⁷. W przypadku rozwoju gorączki lub objawów oddechowych (kaszel, duszność lub trudności w oddychaniu) powinni niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną⁷.

Zaleca się dobrowolną izolację w domu i codzienną rejestrację temperatury przez 10 dni po kontakcie. Należy zapewnić, aby kontakt był codziennie odwiedzany lub telefonicznie kontaktowany przez członka służb zdrowia publicznego w celu ustalenia, czy rozwijają się gorączka lub inne objawy zakażenia SARS-CoV¹². Kliniczne dowody SARS u osoby kontaktowej wymagają natychmiastowej oceny klinicznej i izolacji¹².

Dezynfekcja i czyszczenie w domu

Środki dezynfekujące, takie jak świeży roztwór wybielacza (1:100) lub zalecane przez szpital środki czyszczące, powinny być szeroko dostępne. Stetoskopy, nożyczki i inny sprzęt mogą rozprzestrzeniać zakażenie i muszą być odpowiednio dezynfekowane¹⁰. Pościel powinna być zwijana, a nie trzepana. Używaną pościel należy umieścić w worku na odpady biologiczne przed wysłaniem do pralni¹⁰.

Czyszczenie i dezynfekcja powierzchni środowiskowych są ważnymi składnikami rutynowej kontroli zakażeń w placówkach opieki zdrowotnej¹³. Naczynia i przybory kuchenne nie zostały uznane za czynnik przenoszenia SARS-CoV, podobnie jak kontakt z tekstyliami czy odpady medyczne¹³.

Komunikacja z służbami zdrowia

Pacjent i jego opiekunowie muszą zostać poinformowani o naturze zakażenia i sposobie jego przenoszenia². Wszyscy kontakty powinni zostać poinformowani o okresie inkubacji i typowych objawach zakażenia SARS-CoV. Należy zachęcić ich do wczesnego zgłaszania się po pomoc medyczną w przypadku rozwoju objawów¹².

Zgodnie z zaleceniami Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), osoba zakażona powinna pozostawać w domu i nie chodzić do pracy lub szkoły przez co najmniej 10 dni po ustąpieniu gorączki i poprawie objawów oddechowych¹⁴¹⁵. W przypadku pojawienia się gorączki lub innych objawów w ciągu 10 dni od bliskiego kontaktu z osobą chorą na SARS, należy niezwłocznie skontaktować się z zespołem opieki zdrowotnej¹⁴.

Ograniczenia opieki domowej

Należy podkreślić, że opieka domowa nad pacjentami z SARS ma znaczne ograniczenia i nie jest odpowiednia dla większości przypadków. Ciężkie przypadki SARS mogą być bardzo poważne i z tego powodu są zazwyczaj leczone w szpitalu¹⁶. Przy odpowiednim leczeniu większość ludzi wyzdrowieje¹⁶, ale wymaga to dostępu do specjalistycznej opieki medycznej i zaawansowanych metod wsparcia życia.

Opieka domowa może być rozważana jedynie w przypadkach o łagodnym przebiegu, przy zapewnieniu odpowiednich warunków izolacji, dostępności środków ochrony osobistej oraz możliwości stałego monitorowania przez służby epidemiologiczne. W każdym przypadku decyzja o takiej formie opieki musi być podejmowana przez wykwalifikowanych specjalistów z zakresu zdrowia publicznego.