Regionalne charakterystyki epidemii SARS – analiza krajów najbardziej dotkniętych

Epidemia SARS w latach 2002-2003 charakteryzowała się znacznymi różnicami regionalnymi w zakresie liczby przypadków, śmiertelności oraz wzorców rozprzestrzeniania się choroby. Analiza tych różnic dostarcza cennych informacji na temat czynników wpływających na transmisję wirusa oraz skuteczności różnych strategii kontroli epidemii. Główne ogniska epidemii poza Chinami kontynentalnymi obejmowały Hongkong, Singapur, Kanadę, Wietnam i Tajwan¹.

Hongkong – główne centrum globalnego rozprzestrzeniania

Hongkong odegrał kluczową rolę jako centrum globalnego rozprzestrzeniania się SARS. Epidemia w tym regionie rozpoczęła się, gdy zakażony lekarz z Guangzhou przybył do Hongkongu w połowie lutego 2003 roku². Co najmniej 17 odwiedzających i gości w hotelu, gdzie się zatrzymał, zachorowało na chorobę². Te zakażone osoby z kolei przeniosły chorobę do innych miast, w tym Toronto, Singapuru i Hanoi².

Podczas epidemii SARS w 2003 roku w Hongkongu łącznie 1755 pacjentów zachorowało na chorobę, a 300 osób zmarło³. Współczynnik śmiertelności przypadków w Hongkongu wynosił około 17%, co było jednym z najwyższych wskaźników wśród obszarów z większymi epidemiami⁴. W szczycie epidemii zamknięto szkoły i szpitale, a mieszkańcy bloku E w kompleksie Amoy Gardens zostali objęci kwarantanną³.

Jednym z najważniejszych epizodów w Hongkongu była epidemia w kompleksie mieszkaniowym Amoy Gardens, gdzie ponad 300 mieszkańców zostało zakażonych³. Przypadek indeksowy tej epidemii był pacjentem z przewlekłą chorobą nerek, który nabył infekcję podczas pobytu w oddziale indeksowym w szpitalu Prince of Wales. Odwiedził on swoich krewnych mieszkających w Amoy Gardens kilka razy³.

Singapur – model skutecznej kontroli epidemii

Epidemia w Singapurze rozpoczęła się pod koniec lutego, gdy dwóch zakażonych gości, którzy przebywali w indeksowym hotelu w Hongkongu, wróciło do domu⁵. Zgodnie z typowym wzorcem rozprzestrzeniania się w szpitalach, infekcja rozprzestrzeniła się następnie na społeczność. W przeciwieństwie do sytuacji w Hongkongu, władze zdrowotne wdrożyły bardzo rygorystyczne środki izolacji, śledzenia kontaktów, kwarantanny domowej i zamknięcia szkół stosunkowo wcześnie w trakcie epidemii⁵.

Dzięki tym działaniom skala epidemii była stosunkowo niewielka – łącznie odnotowano 238 przypadków z 33 zgonami⁵⁶. Mediana wieku wszystkich przypadków wynosiła 36 lat (w zakresie od 4 do 90 lat), a 41% infekcji dotyczyło pracowników służby zdrowia⁶. Współczynnik śmiertelności przypadków wynosił około 9,6%⁶.

Kanada – największa epidemia poza Azją

Największa epidemia poza Azją miała miejsce w Toronto w Kanadzie, gdy jeden z zakażonych gości z indeksowego hotelu w Hongkongu wrócił do domu pod koniec lutego 2003 roku⁵. Wzorzec rozprzestrzeniania się był podobny do tego w Singapurze i Hongkongu. Łączna liczba przypadków w Kanadzie wyniosła 251, a epidemia została ostatecznie opanowana na początku lipca 2003 roku⁵.

Pierwsze kanadyjskie przypadki zostały zidentyfikowane w marcu 2003 roku u osób, które podróżowały do Hongkongu i wróciły do Kanady. Kolejne przypadki w Kanadzie można było prześledzić do pierwszych przypadków poprzez bliskie kontakty, w tym pracowników służby zdrowia, lub do innych podróżnych, którzy byli w obszarach Azji dotkniętych SARS⁷. Współczynnik śmiertelności przypadków w Kanadzie oszacowano na około 17,1% przypadków prawdopodobnych⁸.

Doświadczenie Kanady ilustruje, że wysoko rozwinięte kraje mogą być podatne na transmisję z importowanych przypadków SARS, szczególnie w szpitalach⁹. 26 marca premier Ontario ogłosił SARS stanem wyjątkowym prowincjalnym⁸. Od 12 czerwca 2003 roku nie odnotowano nowych przypadków SARS w Kanadzie⁸.

Wietnam – pierwszy kraj usunięty z listy WHO

Wśród zakażonych gości w indeksowym hotelu w Hongkongu był chińsko-amerykański biznesmen, który przebywał w pokoju naprzeciwko zakażonego lekarza z Guangdong. Podróżował do Hanoi i zachorował podczas pobytu w Wietnamie⁵. Dr Carlo Urbani był pierwszym, który rozpoznał tę nową chorobę zakaźną i wdrożył rygorystyczne środki kontroli zakażeń wcześnie w trakcie epidemii w Hanoi⁵.

W Wietnamie odnotowano tylko 63 przypadki z 5 zgonami, a kraj ten był pierwszym, który został usunięty z listy krajów z lokalną transmisją przez WHO⁵. Niestety, dr Urbani zachorował na chorobę i zmarł w Tajlandii, gdzie planował wygłosić prezentację naukową⁵.

Tajwan – opóźniona reakcja i większa epidemia

Na Tajwanie SARS został przeniesiony przez podróżnych, którzy odwiedzili południowe Chiny lub Hongkong. Pomimo wiedzy o infekcji zgromadzonej w Hongkongu i Chinach kontynentalnych, początkowe środki kontroli były nieoptymalne, co doprowadziło do większej epidemii społecznej⁵. Łącznie odnotowano 346 przypadków skutkujących 37 zgonami, a Tajwan był ostatnim regionem usuniętym z listy z niedawną lokalną transmisją⁵.

Według najnowszej definicji SARS WHO, CDC Tajwanu przeklasyfikowało prawdopodobne przypadki SARS na podstawie wyników PCR i testów serologicznych. Po przeklasyfikowaniu 346 przypadków było pozytywnych w PCR lub posiadało przeciwciała, tak zwane przypadki SARS CoV(+). Wśród 346 przypadków SARS CoV(+), 73 (21%) zmarło, w tym 37 (10,7%) bezpośrednio z powodu SARS, a 36 z powodu chorób związanych z SARS¹¹.

Stany Zjednoczone – ograniczona transmisja

W Stanach Zjednoczonych odnotowano łącznie 192 przypadki podejrzane i prawdopodobne SARS, z których tylko 8 miało laboratoryjne potwierdzenie wirusa SARS. Co istotne, w USA nie wystąpiły żadne zgony związane z SARS¹². Większość przypadków SARS w USA dotyczyła podróżnych powracających z innych części świata dotkniętych SARS; niewielka liczba osób zachorowała po bliskim kontakcie (opiece lub mieszkaniu) z pacjentem SARS w USA¹².

Aby zminimalizować ryzyko SARS wśród mieszkańców USA, system zdrowia publicznego podjął ostrożne i dokładne środki zapobiegawcze w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się SARS. Osoby podejrzane o SARS były izolowane od innych i otrzymywały opiekę. Osoby przybywające z dotkniętych części świata otrzymywały informacje o SARS i instrukcje dotyczące postępowania w przypadku zachorowania¹².

Inne kraje dotknięte SARS

Oprócz głównych epidemii wymienionych powyżej, 23 inne kraje zgłosiły przypadki u osób, które niedawno podróżowały do dotkniętych regionów⁵. Ze względu na podwyższoną czujność i wdrożenie odpowiednich środków kontroli zakażeń, bardzo niewiele przypadków w tych krajach dotyczyło pracowników służby zdrowia, a choroba nie rozprzestrzeniła się na społeczności⁵.

Czynniki wpływające na regionalne różnice

Różnice w skali i przebiegu epidemii SARS w poszczególnych regionach można przypisać kilku czynnikom. Po pierwsze, szybkość i rygorystyczność wdrożenia środków kontroli miały kluczowe znaczenie – kraje takie jak Singapur, które wcześnie zastosowały rygorystyczne środki, doświadczyły mniejszych epidemii. Po drugie, jakość systemów nadzoru epidemiologicznego i zdolność do szybkiego wykrywania przypadków wpływały na możliwość ograniczenia transmisji. Po trzecie, charakterystyka demograficzna i społeczna populacji, w tym gęstość zaludnienia i wzorce kontaktów społecznych, mogły wpływać na łatwość rozprzestrzeniania się wirusa.