Zarządzanie zachowaniem i emocjami u pacjentów z PWS

Specyfika problemów behawioralnych w PWS

Osoby z zespołem Pradera-Williego mają trudności z kontrolowaniem swoich emocji, co sprawia, że terapia behawioralna może być pomocna1. Problemy behawioralne są również ważne i muszą być traktowane jako odrębna jednostka, ponieważ wpływają na skuteczność zarządzania masą ciała i innych programów leczniczych2.

Osoby z PWS mogą czasami mieć trudności z regulowaniem swoich emocji3. Dlatego ci, którzy wspierają osoby z PWS, prawdopodobnie od czasu do czasu napotkają pewne trudne zachowania3. Chociaż ograniczenia dietetyczne i kontrolowane środowisko żywieniowe są konieczne, nieustanne skupianie się na zarządzaniu masą ciała może być frustrujące lub denerwujące3.

Struktura i rutyna jako podstawa wsparcia

Większość osób z PWS najlepiej radzi sobie w bardzo ustrukturyzowanym środowisku i przy codziennej rutynie4. Struktura i rutyny są również zalecane1. Rutyna i struktura są najważniejsze w zarządzaniu objawami behawioralnymi w codziennych czynnościach dziecka5.

Programy zarządzania zachowaniem, które nagradzają dobre zachowanie i ścisłe rutyny, mogą być bardzo skuteczne6. Należy utrzymywać krótkie i proste instrukcje. Jeśli dziecko ciągle powtarza to samo pytanie, należy napisać odpowiedź6.

Kluczowe elementy struktury behawioralnej:

  • Konsekwentne codzienne rutyny i harmonogramy
  • Jasne zasady i oczekiwania
  • Pozytywne wzmacnianie odpowiednich zachowań
  • Krótkie i proste instrukcje
  • Pisemne odpowiedzi na powtarzające się pytania

Rola specjalisty ds. zdrowia psychicznego

Specjalista ds. zdrowia psychicznego, taki jak psycholog lub psychiatra, może pomóc w problemach zdrowia psychicznego, takich jak zachowania obsesyjno-kompulsywne, drapanie skóry, lęk lub zaburzenia nastroju7. Leki mogą łagodzić objawy zdrowia psychicznego8.

Pracownicy wsparcia powinni być również świadomi zwiększonej podatności dorosłych z PWS na problemy zdrowia psychicznego3. Niewielka liczba osób z PWS rozwija psychozę, zwykle w okresie dojrzewania lub w wieku dorosłym4.

Wczesna interwencja i wsparcie rozwojowe

Wczesne programy interwencji, w tym logopedia w przypadku opóźnień w nabywaniu mowy i trudności z wymową, powinny rozpocząć się jak najwcześniej i trwać przez całe dzieciństwo1. Zachowanie jest naprawdę normalne w tym przedziale wiekowym. Każdy rodzic powinien uczyć z pochwałą9.

Terapia psychologiczna jest cenna w minimalizowaniu wyzwań behawioralnych10. Terapia behawioralna odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu trudnymi zachowaniami i emocjami związanymi z PWS. Poprzez interwencję terapeutyczną osoby z PWS mogą nauczyć się strategii radzenia sobie, które pomagają w zarządzaniu ich obsesją na punkcie jedzenia11.

Zarządzanie specyficznymi problemami behawioralnymi

Zachowania związane z drapaniem skóry występują u około 80% osób z PWS i problem ten wydaje się być bardziej trudny wraz z wiekiem2. Problem powinien być agresywnie leczony, gdy zostanie po raz pierwszy zauważony, aby zapobiec przekształceniu się „małego problemu” w duży2.

Częste drapanie skóry może prowadzić do blizn i infekcji skóry, takich jak zapalenie tkanki łącznej, infekcja tkanki podskórnej4. Poznawczo-behawioralna terapia (CBT) to rodzaj terapii rozmową4.

Strategie zarządzania drapaniem skóry:

  • Utrzymywanie krótkich paznokci
  • Angażowanie dziecka w plan zmniejszenia drapania
  • Monitorowanie zachowań i prowadzenie dokumentacji
  • Zastępowanie przedmiotem zajmującym ręce
  • Nakładanie okluzyjnych bandaży lub opatrunków
  • Częste mycie rąk, szczególnie gdy są zakrwawione

Pozytywne wzmacnianie i zarządzanie zachowaniem

Ważne jest jasne określenie oczekiwań dotyczących zachowania dziecka7. Zachęta i pozytywne wzmacnianie to klucz5. Pozytywne wzmacnianie odpowiedniego spożycia żywności może być potrzebne12.

Wskazówki zapobiegające braniu jedzenia obejmują próby ustanowienia kontraktu nagradzającego dobre zachowanie4. Ustalenie planu behawioralnego z nagrodami za zmniejszenie epizodów drapania przez okres kilku tygodni; jeśli ten cel zostanie osiągnięty, spróbuj zmniejszyć częstotliwość o kolejne 1/2 przez kilka tygodni, a następnie spróbuj całkowicie wyeliminować zachowanie13.

Zarządzanie sytuacjami stresowymi

Rodzice często uczą się rozpoznawać oznaki dystresu emocjonalnego, które niektórzy nazywają „załamaniem”4. Pozostawienie czasu na przygotowanie osoby do nowej sytuacji, spokojne siedzenie i rozmowa z nią o tym, co może ją niepokoić, oraz zachęcanie do szacunkowej życzliwości i humoru, gdy wymagana jest stanowczość, to strategie, które mogą pomóc w zarządzaniu bardzo niespokojnymi osobami, takimi jak te z PWS14.

Osiągnięte porozumienia, a nie autorytatywne żądania, to klucz do sukcesu podczas pracy z osobami z PWS14. Większość osób z PWS stara się jak najlepiej zadowolić rodzinę, przyjaciół i innych w swoim życiu, ale często jest to dla nich trudne15.

Leczenie farmakologiczne problemów behawioralnych

Czasami leki są potrzebne do zarządzania problemami behawioralnymi8. Leki psychotropowe mogą być również korzystne5. Chociaż same leki nie rozwiązują problemowego zachowania, ich użycie w połączeniu z programami zarządzania behawioralnego może być skuteczne13.

Wiele leków było używanych do modyfikacji zachowania, ale mają tendencję do bycia nieskutecznymi lub nawet kontrproduktywnych. Olanzapina może mieć działanie. Haloperydol i fluoksetyna są czasami skuteczne. Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) wydają się mieć niespecyficzne działanie stabilizujące zachowanie, z mniejszą liczbą wybuchów, wyraźną redukcją drażliwości i mniejszą perseweracją, ale bez działania antydepresyjnego16.

Długoterminowe wsparcie behawioralne

Nie ma jednego podejścia lub skutecznego leczenia w opiece nad tymi osobami2. Celem terapii jest umożliwienie co najmniej 14 dni gojenia bez dotykania lub drapania zmian13. Skrajne przypadki mogą wymagać 24-godzinnego monitorowania pacjenta przez kilka tygodni, aby powstrzymać wszelkie zachowania związane z drapaniem, jak tylko się rozpoczną, aż do ustalenia dobrego gojenia17.

Ścisła obserwacja medyczna jest konieczna do monitorowania efektu planu leczenia i koordynowania kompleksowych planów opieki w celu zaspokojenia wielorakich potrzeb tych pacjentów17. Osoby z zespołem Pradera-Williego wymagają szczególnej uwagi na ich skórę między innymi problemami17.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze problemy behawioralne u osób z PWS?

Najczęstsze problemy to trudności z kontrolowaniem emocji, zachowania obsesyjno-kompulsywne, drapanie skóry, lęk, zaburzenia nastroju, agresja związana z odmową jedzenia oraz trudności z adaptacją do zmian w rutynie.

Czy leki psychotropowe są skuteczne w PWS?

Leki psychotropowe mogą być pomocne, ale żaden nie jest uniwersalnie skuteczny. SSRI wydają się mieć działanie stabilizujące zachowanie, zmniejszając wybuchowość i drażliwość. Olanzapina, haloperydol i fluoksetyna są czasami skuteczne, ale wymagają ostrożnego stosowania.

Jak radzić sobie z drapaniem skóry u osób z PWS?

Strategie obejmują utrzymywanie krótkich paznokci, monitorowanie zachowania, zastępowanie przedmiotem zajmującym ręce, nakładanie opatrunków na zmiany skórne, częste mycie rąk oraz ustalenie planu behawioralnego z nagrodami za zmniejszenie drapania.

Dlaczego struktura i rutyna są tak ważne dla osób z PWS?

Osoby z PWS najlepiej radzą sobie w ustrukturyzowanym środowisku, ponieważ mają trudności z adaptacją do zmian i kontrolowaniem emocji. Konsekwentna rutyna zapewnia poczucie bezpieczeństwa i pomaga w zarządzaniu zachowaniami problemowymi.

Kiedy należy rozpocząć terapię behawioralną u dziecka z PWS?

Terapię behawioralną należy rozpocząć jak najwcześniej, najlepiej w ramach wczesnej interwencji. Wczesne programy interwencji powinny rozpocząć się jak najwcześniej i trwać przez całe dzieciństwo, obejmując także wsparcie dla rodziców.

Reklama
Reklama