Regularna aktywność fizyczna stanowi fundamentalny element prewencji powikłań u pacjentów z polimialgia reumatyczną. Właściwie dobrane ćwiczenia nie tylko pomagają w kontroli objawów choroby, ale także przeciwdziałają negatywnym skutkom długotrwałego stosowania kortykosteroidów12.
Zalecenia międzynarodowych wytycznych
Wytyczne Europejskiej Ligi Przeciwreumatycznej i Amerykańskiego Kolegium Reumatologii zalecają rozważenie zindywidualizowanego programu ćwiczeń dla pacjentów z polimialgia reumatyczną23. Główne cele takiego programu obejmują utrzymanie masy i funkcji mięśni oraz zmniejszenie ryzyka upadków, szczególnie u starszych pacjentów otrzymujących długotrwałą terapię kortykosteroidami, a także u pacjentów osłabionych2.
Wytyczne Amerykańskiego Kolegium Reumatologii dotyczące zapobiegania i leczenia osteoporozy wywołanej glikokortykosteroidami zawierają zalecenia dotyczące regularnych ćwiczeń z obciążeniem lub treningu oporowego4. Podejście to ma szczególne znaczenie w kontekście długotrwałego stosowania kortykosteroidów, które znacznie zwiększa ryzyko osteoporozy i złamań.
Rodzaje zalecanych ćwiczeń
Program wzmacniania kości powinien obejmować cztery główne komponenty zgodnie z zaleceniami Harvard Medical School4:
- Ćwiczenia z obciążeniem – takie jak chodzenie, wchodzenie po schodach, gra w tenisa i taniec, które zmuszają organizm do pracy przeciwko grawitacji i pomagają wzmacniać kości4
- Aktywność o małym wpływie na stawy – pływanie, spacery i jazda na rowerze stacjonarnym to doskonałe formy aktywności, które mogą pomóc w zmniejszeniu bólu i sztywności mięśni5
- Ćwiczenia wzmacniające – regularne ćwiczenia pomagają utrzymać siłę mięśni i elastyczność stawów1
- Ćwiczenia równoważne – mające na celu zmniejszenie ryzyka upadków i poprawę stabilności
Korzyści z regularnej aktywności
Ćwiczenia mogą pomóc w zapobieganiu lub zmniejszaniu bólu, a także pomagają w utrzymaniu masy mięśniowej i zapobieganiu upadkom6. Ćwiczenia z obciążeniem są szczególnie korzystne dla utrzymania wytrzymałości kości i zmniejszenia ryzyka osteoporozy7. Regularna aktywność fizyczna może również pozytywnie wpływać na nastrój pacjentów, co jest szczególnie ważne w kontekście potencjalnych zmian nastroju związanych ze stosowaniem kortykosteroidów8.
Aktywność fizyczna może również pomóc pacjentom w utrzymaniu większej energii przez cały dzień6. Zdrowe produkty spożywcze w połączeniu z regularną aktywnością mogą zapewnić pacjentom więcej energii i lepsze samopoczucie5.
Fizjoterapia jako uzupełnienie
Włączenie fizjoterapii do planu leczenia może pomóc w utrzymaniu elastyczności stawów i siły mięśni9. Dostosowany program ćwiczeń opracowany przez fizjoterapeutę może poprawić mobilność i zmniejszyć sztywność, poprawiając ogólną jakość życia pacjentów z polimialgia reumatyczną9. Fizjoterapeuta może nauczyć pacjentów ćwiczeń pomagających w utrzymaniu masy mięśniowej, a także ćwiczeń poprawiających zakres ruchu w stawach, które są trudne do poruszenia6.
Środki pomocnicze i adaptacje
W ramach kompleksowego podejścia do aktywności fizycznej, pacjenci mogą potrzebować środków pomocniczych. Podwyższona deska sedesowa lub krzesło mogą pomóc w łatwiejszym wstawaniu6. Dostępne są urządzenia pomagające w sięganiu po przedmioty na wysokich półkach, jeśli pacjent ma problemy z dosięgnięciem do góry6. Lekarz może zalecić laskę lub chodzik, aby pomóc w utrzymaniu równowagi6.
Indywidualizacja programu ćwiczeń
Kluczowym aspektem skutecznego programu ćwiczeń jest jego indywidualizacja. Każdy pacjent ma różne potrzeby, ograniczenia i poziom sprawności fizycznej. Program ćwiczeń powinien być dostosowany do wieku pacjenta, stopnia nasilenia objawów, współistniejących chorób oraz aktualnie stosowanego leczenia. Regularne monitorowanie i dostosowywanie programu przez zespół medyczny jest niezbędne dla osiągnięcia optymalnych rezultatów.
Pacjenci powinni być zachęcani do stopniowego zwiększania aktywności i uważnego obserwowania reakcji swojego organizmu. Ważne jest, aby nie forsować się podczas dni, gdy objawy są szczególnie nasilone, ale jednocześnie utrzymywać pewien poziom aktywności, który pomoże w długoterminowym zarządzaniu chorobą i zapobieganiu powikłaniom związanym z leczeniem.

















