Terapia przeprowadzania obrazów (IRT) – najskuteczniejsza metoda leczenia koszmarów

Terapia przeprowadzania obrazów (Image Rehearsal Therapy – IRT) została uznana przez Amerykańską Akademię Medycyny Snu (AASM) za najskuteczniejszą metodę leczenia zaburzenia koszmarów sennych¹. Ta zmodyfikowana technika terapii behawioralno-poznawczej została opracowana w 1978 roku przez psychiatrę Isaaca Marksa i od tego czasu stała się złotym standardem w leczeniu koszmarów¹.

Mechanizm działania terapii IRT

IRT opiera się na założeniu, że koszmary można zmienić poprzez dzienne ćwiczenie snów¹. Technika ta wykorzystuje przypominanie koszmaru, zapisanie go, zmianę tematu, fabuły, zakończenia lub jakiejkolwiek części snu na bardziej pozytywną, a następnie ćwiczenie przepisanego scenariusza snu tak, aby pacjent mógł zastąpić niechcianą treść, gdy sen się powtórzy².

IRT działa poprzez hamowanie oryginalnego koszmaru, zapewniając przesunięcie poznawcze, które empirycznie obala pierwotną przesłankę koszmaru². Terapia koncentruje uwagę na zmianie systemu obrazowania, który jest hipotetycznie zakorzenionym, nawykowym procesem mentalnym, który zostaje przesunięty poprzez ćwiczenie alternatywnych, przepisanych, neutralnych obrazów¹.

Praktyczne zastosowanie techniki IRT

Proces IRT składa się z trzech podstawowych kroków²:

• Zapisanie krótkiego opisu niedawnego koszmaru. Jeśli najnowszy koszmar jest zbyt niepokojący, można wybrać inny
• Wymyślenie sposobu na zmianę koszmaru. Terapeuci zazwyczaj nie mówią pacjentom, jaki rodzaj zmiany wprowadzić, zachęcając ich do polegania na intuicji w dokonywaniu odpowiednich zmian
• Przeznaczenie kilku minut dziennie na wyobrażanie sobie tej zmienionej wersji koszmaru poprzez namalowanie mentalnego obrazu zmienionej wersji

IRT obejmuje pisanie snu lub rysowanie go w przypadku dzieci. Klient jest następnie zachęcany do wyobrażania sobie siebie działającego w inny sposób². Celem terapii jest „przeprogramowanie” koszmarów tak, aby były mniej przerażające, gdy wystąpią ponownie¹.

Skuteczność i czas trwania terapii

Badania kliniczne wykazały, że IRT jest skuteczna w leczeniu koszmarów¹. Studia pokazują, że 70% do 80% osób, które próbują IRT, uzyskuje znaczną ulgę². IRT jest zaskakująco łatwa do nauczenia i stosowania – podstawową technikę można często opanować w ciągu kilku godzin².

Średnio wymagane są 3-4 sesje, aby wiele osób zaczęło dostrzegać poprawę w częstotliwości koszmarów i związanym z nimi cierpieniu¹. Po opanowaniu techniki używa się jej tylko przez kilka minut dziennie przez kilka dni lub tygodni². Do końca 2 tygodni koszmary prawdopodobnie staną się mniej przerażające, jeśli nie znikną całkowicie¹.

IRT w leczeniu różnych typów koszmarów

IRT może pomóc w leczeniu koszmarów, które nie wydają się mieć żadnej konkretnej przyczyny, koszmarów związanych z PTSD oraz koszmarów związanych z depresją¹. IRT to potężna strategia leczenia koszmarów u pacjentów z PTSD². IRT miała umiarkowane efekty na częstotliwość koszmarów i cierpienie związane z koszmarami, gdy była stosowana jako leczenie dodatkowe u pacjentów ambulatoryjnych z różnymi zaburzeniami psychicznymi².

Chociaż zwykłym celem IRT jest osiągnięcie mniej przerażających zakończeń koszmarów, różni ludzie z PTSD mogą mieć różne pomysły na to, czego od niej chcą. Na przykład, można chcieć zmienić cały koszmar lub jego dużą część, podczas gdy ktoś inny chce przepisać tylko kilka małych szczegółów. Terapeuta będzie współpracować z pacjentem, aby wybrać podejście IRT, które najlepiej odpowiada jego potrzebom¹.

Długoterminowe korzyści terapii

Jeśli IRT może zmniejszyć koszmary i poprawić sen, inne objawy zdrowia psychicznego mogą się z kolei poprawić¹. Niektórzy pacjenci zgłaszają poprawę nastroju i funkcjonowania w ciągu dnia w wyniku skutecznego leczenia zaburzenia koszmarów sennych¹. Badania wskazują, że IRT zmniejsza częstotliwość występowania koszmarów, zmniejsza cierpienie spowodowane koszmarami i poprawia jakość snu¹.

W redukcji niepokojących snów IRT ma również na celu pomóc w uzyskaniu dobrego snu nocnego². Wiele ekspertów snu uważa IRT za podstawową metodę leczenia koszmarów, i to z dobrych powodów: jest wszechstronna, skuteczna w zmniejszaniu objawów i ma niskie ryzyko skutków ubocznych¹.

Specjalistyczne podejścia w IRT

IRT jest oparta na podejściu systematycznej desensytyzacji, które tworzy hierarchię koszmarów, w której pacjent przechodzi od umiarkowanie intensywnego koszmaru w kierunku bardziej niepokojących koszmarów w trakcie leczenia¹. Terapia IRT nie jest terapią otwartą – trwa przez określony czas, ponieważ koncentruje się tylko na koszmarach, które są tylko jednym objawem PTSD¹.

IRT jest wielokomponentowym, zindywidualizowanym leczeniem obejmującym codzienne monitorowanie wzorca snu i czuwania (w tym częstotliwości i intensywności koszmarów) za pomocą dziennika snu, naukę o naturze koszmarów, codzienne ćwiczenie umiejętności ukierunkowanych na obrazy, myśli i emocje związane z koszmarami oraz udoskonalanie leczenia do momentu, gdy koszmary nie będą już problematyczne¹.

Chociaż całkowita liczba wizyt będzie zależeć od zindywidualizowanego planu leczenia, badania kliniczne IRT i własne doświadczenia kliniczne w dostarczaniu tych interwencji sugerują, że większość zaburzeń koszmarów sennych jest skutecznie leczona w ramach równowartości tylko 6 do 9 tygodniowych sesji po początkowej ocenie klinicznej¹.