Epidemiologia migreny – częstość występowania i rozkład w populacji

Migrena należy do najczęstszych zaburzeń neurologicznych na świecie, stanowiąc poważny problem zdrowia publicznego¹. Schorzenie to dotyka ponad miliard ludzi rocznie, charakteryzując się wysoką częstością występowania oraz znaczną zachorowalnością, szczególnie wśród młodych dorosłych i kobiet¹. Według najnowszych danych epidemiologicznych, globalna częstość występowania migreny wynosi około 14-15% populacji²³.

Globalne trendy epidemiologiczne

Analiza danych z lat 1990-2019 pokazuje, że globalna częstość występowania migreny, skorygowana pod względem wieku, wzrosła o 1,7%¹. W 2019 roku odnotowano 1,1 miliarda przypadków oraz 525,5 lat życia z niepełnosprawnością na 100 000 mieszkańców¹. Te dane wskazują na rosnące obciążenie migrenami w skali globalnej, co może być związane zarówno ze starzeniem się społeczeństwa, jak i lepszą diagnostyką oraz świadomością choroby.

Według Światowej Organizacji Zdrowia, zaburzenia bólów głowy zajmują trzecie miejsce wśród przyczyn niepełnosprawności w neurologii, po udarze mózgu i demencji⁴. Migrena wyróżnia się spośród ponad 200 rodzajów bólów głowy jako główna przyczyna problemów zdrowotnych w populacji²³.

Różnice między płciami

Jedna z najbardziej charakterystycznych cech epidemiologii migreny to wyraźna różnica w częstości występowania między kobietami a mężczyznami. Kobiety są około trzykrotnie częściej dotknięte migrenami niż mężczyźni⁵⁶. W Stanach Zjednoczonych rocznie migreny dotykają około 18% kobiet w porównaniu z 6% mężczyzn⁶.

Różnice te są szczególnie wyraźne po okresie dojrzewania. Przed okresem pokwitania częstość występowania migreny jest podobna u chłopców i dziewczynek, dotykając około 5% dzieci⁷. Po okresie dojrzewania sytuacja się zmienia – stosunek kobiet do mężczyzn wzrasta z 2,5:1 w okresie pokwitania do 3,5:1 w wieku 40 lat⁶.

W wieku reprodukcyjnym (od 30 do 50 lat) nawet cztery razy więcej kobiet doświadcza napadów migreny w porównaniu z mężczyznami, co jest szczególnie zauważalne w przypadku migreny bez aury⁷. Ta różnica jest prawdopodobnie związana z wpływem hormonów płciowych, szczególnie estrogenu, na mechanizmy powstawania migreny.

Rozkład według wieku

Częstość występowania migreny wykazuje charakterystyczne zmiany w zależności od wieku. Najwyższa zapadalność na migrenę obserwowana jest w grupie wiekowej 10-14 lat, zarówno u dziewczynek, jak i chłopców¹. Szczegółowe badania pokazują, że u dziewczynek zapadalność na migrenę z aurą osiąga szczyt między 12. a 13. rokiem życia (14,1 na 1000 osobolat), podczas gdy migrena bez aury najczęściej pojawia się między 14. a 17. rokiem życia (18,9 na 1000 osobolat)⁸.

U chłopców zapadalność na migrenę z aurą osiąga szczyt wcześniej, około 5. roku życia (6,6 na 1000 osobolat), a szczyt dla migreny bez aury przypada na wiek 10-11 lat (10 na 1000 osobolat)⁸. Po okresie dojrzewania częstość występowania migreny wzrasta u obu płci, osiągając szczyt między 30. a 40. rokiem życia⁶.

Różnice geograficzne i etniczne

Częstość występowania migreny wykazuje pewne różnice geograficzne, choć nie są one tak wyraźne jak różnice między płciami. Według Światowej Organizacji Zdrowia, skorygowana częstość występowania migreny jest najwyższa w Ameryce Północnej, następnie w Ameryce Południowej i Środkowej, Europie, Azji i Afryce⁹.

W Europie migrena dotyka 12-28% ludzi w pewnym momencie ich życia, przy czym około 6-15% dorosłych mężczyzn i 14-35% dorosłych kobiet doświadcza co najmniej jednego napadu rocznie⁷. Częstość występowania w Azji i Afryce jest nieco niższa niż w krajach zachodnich⁷.

W Stanach Zjednoczonych obserwuje się różnice między grupami etnicznymi. Według badań, najwyższy odsetek osób z migrenami lub silnymi bólami głowy występuje wśród rdzennych Amerykanów lub mieszkańców Alaski (18,4%), a najniższy wśród Azjato-Amerykanów (11,3%)⁵. Wśród kobiet białych 20,4% spełnia kryteria migreny, w porównaniu z 16,2% Afroamerykanek i 9,2% kobiet pochodzenia azjatyckiego⁹.

Migrena u dzieci i młodzieży Zobacz więcej: Epidemiologia migreny u dzieci i młodzieży - częstość występowania

Epidemiologia migreny u dzieci i młodzieży stanowi ważny obszar badań, szczególnie w kontekście rosnącej świadomości występowania tego schorzenia w młodszych grupach wiekowych. Systematyczny przegląd i metaanaliza obejmująca 48 badań wykazała, że łączna częstość występowania pierwotnych bólów głowy u dzieci i młodzieży wynosi 62%¹⁰. Szczegółowe dane dotyczące występowania migreny w tej grupie wiekowej, wraz z analizą różnic między płciami i czynników ryzyka, zostały omówione w osobnej sekcji Zobacz więcej: Epidemiologia migreny u dzieci i młodzieży - częstość występowania.

Migrena przewlekła i obciążenie chorobowe Zobacz więcej: Obciążenie chorobowe i dostęp do opieki w migrenie - analiza globalnych danych

Migrena przewlekła, definiowana jako występowanie 15 lub więcej dni z bólem głowy w miesiącu, dotyka około 1,4-2,2% populacji⁷¹¹. To szczególnie uciążliwa forma schorzenia wiąże się ze znacznym obciążeniem zarówno dla pacjentów, jak i systemów opieki zdrowotnej. Analiza obciążenia chorobowego, wpływu na jakość życia oraz dostępu do opieki medycznej została szczegółowo przedstawiona w dedykowanej sekcji Zobacz więcej: Obciążenie chorobowe i dostęp do opieki w migrenie - analiza globalnych danych.

Wyzwania diagnostyczne i niedodiagnozowanie

Pomimo wysokiej częstości występowania, migrena pozostaje często niedodiagnozowana i niedostatecznie leczona. Międzynarodowe badanie CaMEO-I przeprowadzone w sześciu krajach (USA, Kanada, Wielka Brytania, Niemcy, Francja i Japonia) wykazało, że wskaźniki samoopisanej diagnozy medycznej migreny wahają się od 42,8% w Japonii do 49,3% w USA¹².

Tylko 35,1% respondentów z migrenami wymagającymi opieki medycznej zgłosiło aktualną konsultację w sprawie bólów głowy¹³. Co więcej, jedynie 11,5% osób z migrenami pokonało wszystkie trzy bariery w dostępie do opieki: konsultację, diagnozę i odpowiednie leczenie¹³.

Perspektywy na przyszłość

Prognozy epidemiologiczne wskazują na dalszy wzrost liczby przypadków migreny w nadchodzących latach. W siedmiu głównych rynkach farmaceutycznych (USA, Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania i Japonia) przewiduje się wzrost 12-miesięcznej częstości występowania migreny z około 72,7 miliona przypadków w 2020 roku do 73,7 miliona przypadków w 2030 roku¹⁴.

Ten wzrost może być związany ze starzeniem się społeczeństwa, zmianami stylu życia, większym stresem oraz lepszą diagnostyką i świadomością choroby. Konieczne jest dalsze doskonalenie strategii zdrowia publicznego, aby skutecznie zaradzić rosnącemu obciążeniu migrenami w populacji.