Badania przesiewowe noworodków – wpływ na wykrywanie niedoboru MCAD

Wprowadzenie programów badań przesiewowych noworodków z wykorzystaniem tandemowej spektrometrii mas (MS/MS) fundamentalnie zmieniło epidemiologię niedoboru MCAD. Te zaawansowane techniki laboratoryjne umożliwiły wykrywanie schorzenia u bezobjawowych noworodków, co znacznie poprawiło zrozumienie rzeczywistej częstości jego występowania¹.

Rozwój programów przesiewowych na świecie

Niedobór MCAD stał się centralnym punktem dla przyjęcia tandemowej spektrometrii mas do wykrywania tego i pokrewnych wrodzonych błędów metabolizmu². Do czerwca 2005 roku badania przesiewowe dla niedoboru MCAD zostały wdrożone w 32 stanach amerykańskich, a w 5 dodatkowych stanach planowano ich wprowadzenie³. Obecnie niedobór MCAD jest włączony do programów badań przesiewowych noworodków w wielu krajach europejskich, takich jak Wielka Brytania, Niemcy, Holandia, Portugalia i Hiszpania⁴.

W Stanach Zjednoczonych wszystkie stany obecnie testują noworodki pod kątem niedoboru MCAD jako część standardowych badań przesiewowych⁵. Podobnie wiele innych krajów oferuje rutynowe badania przesiewowe noworodków dla tego schorzenia. Aplikacja tandemowej spektrometrii mas do badań przesiewowych noworodków w wielu krajach na całym świecie dostarczyła lepszego zrozumienia światowej częstości występowania niedoboru MCAD⁶.

Skuteczność wykrywania przez badania przesiewowe

Badania porównawcze między różnymi metodami diagnostycznymi pokazują dramatyczne różnice w wykrywalności niedoboru MCAD. W każdym z krajów, gdzie wprowadzono badania przesiewowe, liczba dzieci z niedoborem MCAD wykrytych przez badania przesiewowe była ponad dwukrotnie wyższa niż liczba diagnozowanych na podstawie objawów⁷.

Konkretne przykłady tej różnicy można zaobserwować w danych z różnych krajów. Częstość klinicznie rozpoznanego niedoboru MCAD wynosiła 1 na 30 900 w Anglii, 1 na 42 200 w niemieckich stanach nieużywających badań przesiewowych MS/MS oraz 1 na 47 300 w Nowej Południowej Walii w Australii w latach 1990-1994⁷. Te dane kontrastują z znacznie wyższymi częstościami wykrywanymi przez programy przesiewowe.

Doświadczenia z konkretnych programów

Dane z programu Newborn Screening Ontario dostarczają szczegółowego obrazu skuteczności badań przesiewowych. W ciągu pierwszych trzech lat działania programu, od kwietnia 2006 do marca 2009, przebadano około 439 000 niemowląt pod kątem niedoboru MCAD⁸⁹. Szacowana częstość występowania niedoboru MCAD w Ontario wynosi około 1 na 14 000 urodzeń⁸.

Pozytywna wartość predykcyjna dodatniego wyniku badania przesiewowego dla niedoboru MCAD w Ontario wynosiła 46%¹⁰¹¹. Wszystkie przypadki wykryte przez badania przesiewowe noworodków były bezobjawowe¹¹, co podkreśla wartość wczesnej identyfikacji przed wystąpieniem objawów klinicznych.

Podobne wyniki uzyskano w Holandii, gdzie w ciągu dwuletniego okresu od października 2003 do września 2005 przebadano 66 216 noworodków pod kątem niedoboru MCAD¹². Obserwowana częstość występowania niedoboru MCAD wynosiła 1 na 6 600 urodzeń (95% CI: 1 na 4 100 do 1 na 17 400)¹².

Wyzwania diagnostyczne i fałszywie dodatnie wyniki

Pomimo wysokiej skuteczności, badania przesiewowe wiążą się również z pewnymi wyzwaniami. Pozytywna wartość predykcyjna wynosząca około 46% oznacza, że znaczna część dodatnich wyników badań przesiewowych wymaga dalszego potwierdzenia¹⁰. Dla każdego pozytywnego wyniku badania przesiewowego konieczne są dalsze testy potwierdzające, zanim można postawić diagnozę niedoboru MCAD¹³.

Badania wykazały pewne ograniczenia związane z programami badań przesiewowych noworodków w wykrywaniu wrodzonych błędów metabolizmu, w tym niedoboru MCAD, w odniesieniu do diagnozy klinicznej¹⁴. Dlatego sugeruje się wykorzystanie sekwencjonowania genetycznego z próbek krwi z fałszywie dodatnimi wynikami jako metody walidacyjnej dla zdiagnozowanych pacjentów¹⁴.

Wpływ na naturalne przebiegi choroby

Wprowadzenie badań przesiewowych znacznie wpłynęło na zrozumienie naturalnego przebiegu niedoboru MCAD. Przed wprowadzeniem badań przesiewowych prawie wszystkie przypadki niedoboru MCAD były diagnozowane objawowo¹³. W miarę identyfikowania większej liczby niemowląt presymptomatycznych, leczenie stało się ukierunkowane na zapobieganie dekompensacji metabolicznej¹³.

Wraz z pojawieniem się badań przesiewowych noworodków, gdzie wiele noworodków jest identyfikowanych w przypadku braku prezentacji klinicznej, zidentyfikowano drugą przeważającą mutację c.199T>C (częstość alleli około 6%)¹⁵. Podobnie jak w przypadku innych niedoborów enzymów metabolicznych z wdrożeniem badań przesiewowych noworodków, raportowanych jest wielu bezobjawowych pacjentów¹⁵.

Znaczenie dla prewencji powikłań

Korzyści z identyfikacji dotkniętych niemowląt przez badania przesiewowe noworodków obejmują zapobieganie zgonowi i interwencję przed rozwojem objawów, zapobiegając tym samym uszkodzeniu neurorozwojowemu poprzez umożliwienie długoterminowej opieki nad dotkniętymi osobami¹⁶. Badania przesiewowe noworodków dla niedoboru MCAD wyraźnie zapobiegają zgonowi i niepełnosprawności u wielu dzieci z tym schorzeniem⁷.

Dane wskazują, że badania przesiewowe noworodków wydają się zmniejszać częstość występowania ciężkich kryzysów metabolicznych lub zgonu w najbardziej rozpowszechnionej podgrupie niedoboru MCAD¹⁷. Wczesna diagnoza jest kluczowa, ponieważ poważna zachorowalność i śmiertelność wiąże się z pierwszym początkiem u ponad 25% niezdiagnozowanych osób⁶.