Objawy niedoczynności przytarczyc – jak rozpoznać pierwsze oznaki

Niedoczynność przytarczyc to schorzenie charakteryzujące się niewystarczającą produkcją hormonu przytarczycowego (PTH), co prowadzi do obniżenia poziomu wapnia we krwi. Objawy tej choroby są bezpośrednio związane z hipokaltemiemią i mogą znacząco wpływać na jakość życia pacjentów¹².

Najczęstsze objawy wczesne

Pierwsze symptomy niedoczynności przytarczyc rozwijają się zwykle stopniowo i mogą być bardzo łagodne. Wiele osób cierpi na objawy przez lata, zanim zostanie postawiona prawidłowa diagnoza³⁴. Do najwcześniejszych i najczęstszych objawów należą:

• Mrowienie i drętwienie w palcach rąk i stóp, na ustach oraz wokół ust¹³
• Skurcze i kurcze mięśni, szczególnie w nogach, stopach, plecach i twarzy²³
• Zmęczenie i osłabienie ogólne organizmu¹²
• Bóle mięśni, szczególnie w kończynach dolnych³

Te objawy mogą być na tyle subtelne, że często są ignorowane lub błędnie interpretowane jako skutek stresu, przemęczenia czy innych schorzeń. Niektórzy pacjenci mogą w ogóle nie odczuwać symptomów, szczególnie gdy poziom wapnia we krwi jest tylko nieznacznie obniżony⁵.

Objawy neurologiczne i mięśniowe

Gdy poziom wapnia we krwi spadnie bardziej znacząco, pojawiają się bardziej nasilone objawy neurologiczne i mięśniowe. Zwiększona pobudliwość nerwowo-mięśniowa jest charakterystyczną cechą niedoczynności przytarczyc⁶.

Do objawów neurologicznych i mięśniowych należą:

• Tężyczka (tetania) – bolesne, długotrwałe skurcze mięśni, szczególnie rąk i stóp⁷⁸
• Drgania i skurcze mięśni twarzy, szczególnie wokół ust¹
• Spazm krtani – skurcz mięśni krtani mogący utrudniać oddychanie³⁹
• Drgawki – rzadkie, ale poważne powikłanie²³
• Zaburzenia pamięci i koncentracji – „mgła mózgowa”²¹⁰

Badania wykazują, że aż 86% pacjentów z niedoczynnością przytarczyc doświadcza zaburzeń funkcji poznawczych, w tym problemów z pamięcią (57% pacjentów), trudności w prowadzeniu rozmów (50%) oraz problemów z koncentracją i skupieniem (43%)¹⁰.

Objawy psychiczne i emocjonalne

Niedoczynność przytarczyc ma znaczący wpływ na stan psychiczny i emocjonalny pacjentów. Niski poziom wapnia we krwi bezpośrednio wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, co może prowadzić do różnorodnych objawów psychicznych⁶¹¹.

Najczęstsze objawy psychiczne i emocjonalne obejmują:

• Lęk i niepokój¹⁶
• Depresja i wahania nastroju¹⁶
• Drażliwość i niestabilność emocjonalna⁶
• Dezorientation i zamieszanie²⁶
• Halucynacje i psychoza – w ciężkich przypadkach⁶

Ważne jest to, że normalizacja poziomu wapnia we krwi prowadzi do poprawy objawów psychicznych¹¹. Oznacza to, że objawy te są bezpośrednio związane z hipokaltemiemią i mogą być skutecznie leczone.

Objawy sercowo-naczyniowe

Niedobór wapnia wpływa również na pracę serca i układu krążenia. Hipokaltemiemia może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca²³.

Do objawów sercowo-naczyniowych należą:

• Zaburzenia rytmu serca (arytmia)²³
• Wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG¹¹¹²
• Niewydolność serca – w ciężkich przypadkach¹¹¹²
• Niskie ciśnienie krwi¹³

W ciężkich przypadkach hipokaltemiemii może dojść do zastoinowej niewydolności serca, która jest stanem zagrażającym życiu¹². Normalizacja poziomu wapnia prowadzi jednak do odwrócenia skutków sercowych niedoczynności przytarczyc¹¹.

Objawy dermatologiczne i kosmetyczne

Przewlekła niedoczynność przytarczyc wpływa również na wygląd zewnętrzny pacjentów, powodując charakterystyczne zmiany skórne i w obrębie włosów oraz paznokci¹¹¹².

Typowe objawy dermatologiczne obejmują:

• Suchą, szorstką skórę¹³
• Łamliwe paznokcie¹²
• Suche, łamliwe włosy²³
• Łysienie plackowate¹³
• Opuchnięta, gruba skóra¹²

Te zmiany są wynikiem długotrwałego niedoboru wapnia i zaburzeń metabolizmu. Choć mogą być niepokojące dla pacjentów, zwykle nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia, ale znacząco wpływają na jakość życia.

Objawy u kobiet

Kobiety z niedoczynnością przytarczyc mogą doświadczać specyficznych objawów związanych z cyklem menstruacyjnym. Bolesne miesiączki są częstym objawem tego schorzenia¹³.

Niedoczynność przytarczyc w czasie ciąży może zwiększać ryzyko:

• Przedwczesnego porodu¹⁴
• Poronienia¹⁴
• Problemów oddechowych u noworodka¹⁴

Kobiety planujące ciążę lub będące w ciąży powinny być szczególnie uważnie monitorowane pod kątem poziomu wapnia i funkcji przytarczyc.

Objawy oczne i przewlekłe powikłania

Długotrwała niedoczynność przytarczyc może prowadzić do rozwoju poważnych powikłań, które często są nieodwracalne¹⁵¹⁶.

Do najważniejszych przewlekłych objawów i powikłań należą:

• Zaćma – zmętnienie soczewki oka występuje u około 50% pacjentów²³
• Zwapnienia w mózgu – odkłady wapnia w zwojach podstawy²¹⁴
• Problemy z nerkami – kamienie nerkowe i niewydolność nerek²¹⁴
• Zaburzenia neurologiczne – drżenia, problemy z równowagą, zaburzenia ruchu¹⁴

Zwapnienia w mózgu mogą prowadzić do objawów przypominających chorobę Parkinsona, dystonie, a nawet kryzów okulogirycznych u około 5% pacjentów z idiopatyczną niedoczynnością przytarczyc⁶.

Objawy nagłe i stany zagrożenia życia

Chociaż niedoczynność przytarczyc zwykle rozwija się powoli, mogą wystąpić sytuacje, w których dochodzi do nagłego i znacznego spadku poziomu wapnia we krwi. Takie stany wymagają natychmiastowej pomocy medycznej².

Objawy ostrej hipokaltemiemii obejmują Zobacz więcej: Objawy nagłe niedoczynności przytarczyc - stany zagrożenia życia:

• Drgawki²¹⁷
• Spazm krtani utrudniający oddychanie²⁹
• Ciężkie zaburzenia rytmu serca¹⁷
• Utrata przytomności³

Ostrzeżeniem przed rozwojem ciężkich objawów mogą być: spadek temperatury ciała, nadwrażliwość na dźwięki, drżenie, drażliwość, niepokój, biegunka i stopniowo nasilające się skurcze mięśni¹⁸.

Monitorowanie objawów i jakość życia

Niedoczynność przytarczyc znacząco wpływa na jakość życia pacjentów. Badania pokazują, że pacjenci z tym schorzeniem doświadczają średnio 16 różnych objawów w ciągu roku i odczuwają symptomy przez około 139 godzin dziennie¹⁹.

Objawy wpływają na:

• Funkcjonowanie fizyczne, poznawcze i emocjonalne¹⁹
• Nastrój, samopoczucie i jakość życia¹⁹
• Status zawodowy i produktywność w pracy¹⁹
• Życie społeczne i relacje¹⁹

Właściwe rozpoznanie i leczenie niedoczynności przytarczyc może znacznie poprawić jakość życia pacjentów. Większość osób z odpowiednio leczoną chorobą może prowadzić niemal normalne życie²⁰.

Znaczenie wczesnego rozpoznania

Wczesne rozpoznanie niedoczynności przytarczyc jest kluczowe dla zapobiegania nieodwracalnym powikłaniom. Rokowanie jest dobre, jeśli diagnoza zostanie postawiona wcześnie⁴¹⁵. Jednak zmiany w zębach, zaćma i zwapnienia mózgu nie mogą zostać cofnięte u dzieci, które miały nierozpoznaną niedoczynność przytarczyc w okresie rozwojowym¹⁵.

Pacjenci z niedoczynnością przytarczyc wymagają stałego monitorowania przez lekarza i regularnych badań kontrolnych²¹. Dzięki właściwemu leczeniu i kontroli większość pacjentów może cieszyć się dobrą jakością życia i unikać poważnych powikłań.