Epidemiologia niedoczynności przytarczyc – częstość występowania

Niedoczynność przytarczyc jest rzadkim schorzeniem endokrynologicznym charakteryzującym się niewystarczającą produkcją hormonu przytarczyc (PTH)¹. Pomimo swojej rzadkości, choroba ta stanowi istotny problem zdrowotny ze względu na swoje długotrwałe konsekwencje i wpływ na jakość życia pacjentów. Zrozumienie epidemiologii niedoczynności przytarczyc jest kluczowe dla prawidłowego planowania opieki zdrowotnej i identyfikacji grup ryzyka².

Częstość występowania na świecie

Dane epidemiologiczne dotyczące niedoczynności przytarczyc pochodzą głównie z krajów rozwiniętych, gdzie prowadzono systematyczne badania populacyjne. W Stanach Zjednoczonych częstość występowania tego schorzenia szacuje się na około 37 przypadków na 100 000 osób rocznie¹³. Analiza dużej bazy danych ubezpieczeniowych wykazała, że w latach 2007-2008 w Stanach Zjednoczonych było około 77 000 osób z rozpoznaniem przewlekłej niedoczynności przytarczyc⁴.

W Europie najlepiej udokumentowane dane pochodzą z Danii, gdzie ogólna częstość występowania niedoczynności przytarczyc wynosi 22 przypadki na 100 000 osób rocznie⁵. Duńskie badanie kohortowe wykazało różnice między pooperacyjną i nieoperacyjną postacią choroby – częstość występowania niedoczynności przytarczyc pooperacyjnej wynosi 22 na 100 000, podczas gdy nieoperacyjnej jedynie 2,3 na 100 000 osób⁵. Zapadalność w Danii szacuje się na około 0,8 przypadka na 100 000 osób rocznie².

Badania z innych krajów europejskich pokazują pewne różnice w częstości występowania. W Norwegii odnotowano niższą częstość – 6,4 przypadka na 100 000 dla postaci pooperacyjnej i 3 na 100 000 dla nieoperacyjnej⁶. W Szkocji częstość pooperacyjnej niedoczynności przytarczyc wynosi 23 na 100 000, a nieoperacyjnej 17 na 100 000⁶. We Włoszech ogólna częstość wszystkich typów przewlekłej niedoczynności przytarczyc szacowana jest na 27 przypadków na 100 000 osób⁶.

Dane z Polski i innych krajów

W Polsce, na podstawie danych Narodowego Funduszu Zdrowia z lat 2018-2020, częstość występowania niedoczynności przytarczyc można oszacować na 8,34 przypadka na 100 000 osób rocznie⁷. W grupie osób powyżej 20. roku życia wskaźnik ten wynosi 10,01 na 100 000, podczas gdy w grupie 20-latków – 5,35 na 100 000 ubezpieczonych rocznie⁷. Te dane pokazują, że częstość występowania choroby wzrasta wraz z wiekiem, co jest zgodne z obserwacjami z innych krajów Zobacz więcej: Rozkład wiekowy i płciowy w niedoczynności przytarczyc.

Dane z krajów azjatyckich są ograniczone, ale dostępne informacje z Japonii wskazują na częstość występowania idiopatycznej niedoczynności przytarczyc na poziomie 55-88 przypadków na 100 000 osób, ze średnią 72 na 100 000⁸. W przypadku pseudoniedoczynności przytarczyc częstość jest znacznie niższa i wynosi 0,26-0,42 na 100 000 osób⁸.

Charakterystyka demograficzna pacjentów

Niedoczynność przytarczyc wykazuje charakterystyczne wzorce demograficzne, które są spójne w różnych populacjach na świecie. Choroba znacznie częściej dotyka kobiety niż mężczyzn³. W Stanach Zjednoczonych 75% przypadków dotyczy kobiet, a 25% mężczyzn³. Podobne proporcje obserwuje się we Włoszech, gdzie hospitalizacje z powodu niedoczynności przytarczyc dotyczą 72,2% kobiet i 27,8% mężczyzn³. Stosunek kobiet do mężczyzn szacuje się na około 3:1⁸.

Wiek jest kolejnym istotnym czynnikiem demograficznym. Badanie przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych wykazało, że 74% pacjentów z niedoczynnością przytarczyc to osoby w wieku 45 lat lub starsze³. Analiza danych z różnych krajów pokazuje, że rozkład wiekowy może się różnić – w Stanach Zjednoczonych najwyższa częstość występowania dotyczy grupy 65+ lat, podczas gdy w krajach europejskich maksimum przypadków obserwuje się w grupie 55-64 lata¹⁰ Zobacz więcej: Typy i przyczyny niedoczynności przytarczyc – analiza epidemiologiczna.

Przyczyny i etiologia przypadków

Struktura etiologiczna niedoczynności przytarczyc jest stosunkowo jednolita na świecie. Pooperacyjna niedoczynność przytarczyc stanowi około 75% wszystkich rozpoznanych przypadków¹¹¹. Operacje przedniego odcinka szyi są najczęstszą przyczyną nabytej niedoczynności przytarczyc i odpowiadają za około 75% wszystkich przypadków¹.

Analiza amerykańskiej bazy danych ubezpieczeniowych wykazała, że spośród około 39 000 pacjentów z pooperacyjną niedoczynnością przytarczyc, 38% przeszło całkowitą tyreoideektomię, 21% miało wykonaną paratyreoideektomię, 9% częściową tyreoideektomię, a 5% inne operacje szyi⁶. Te dane pokazują, że tyreoideektomia jest dominującą przyczyną pooperacyjnej niedoczynności przytarczyc.

Pozostałe przyczyny niedoczynności przytarczyc obejmują zaburzenia autoimmunologiczne i rzadko występujące zaburzenia genetyczne¹². Częstość występowania nieoperacyjnych form choroby jest znacznie niższa i wynosi od 2,3 do 17 przypadków na 100 000 w różnych krajach⁶.

Trendy i prognozy epidemiologiczne

Prognozy epidemiologiczne dla niedoczynności przytarczyc wskazują na stopniowy wzrost liczby przypadków. Według analiz obejmujących siedem głównych rynków (Stany Zjednoczone, UE-5 i Japonia), całkowita populacja z niedoczynnością przytarczyc w 2020 roku wynosiła 262 542 przypadki i rośnie w tempie 1,22% rocznie¹²¹³.

Wśród krajów europejskich, Niemcy mają najwyższą liczbę przypadków – 28 604 w 2020 roku, następnie Wielka Brytania i Francja. Hiszpania odnotowuje najniższą liczbę przypadków¹². W Japonii w 2020 roku było 33 276 przypadków niedoczynności przytarczyc¹⁰.

Wzrost częstości występowania niedoczynności przytarczyc można wiązać z kilkoma czynnikami. Po pierwsze, zwiększa się liczba operacji tarczycy i przytarczyc z powodu rosnącej częstości nowotworów tarczycy i pierwotnej nadczynności przytarczyc¹⁴. Po drugie, poprawa diagnostyki i świadomości medycznej prowadzi do lepszego rozpoznawania przypadków, które wcześniej mogły pozostać niezdiagnozowane.