Różnice geograficzne w epidemiologii złamań szyjki kości udowej

Analiza globalnego rozmieszczenia złamań szyjki kości udowej ujawnia fascynujące wzorce geograficzne, które znacznie wykraczają poza zwykłe różnice demograficzne. Wskaźniki złamań różnią się ponad 100-krotnie między różnymi krajami¹, co wskazuje na złożoną interakcję czynników genetycznych, środowiskowych, kulturowych i socjoekonomicznych wpływających na ryzyko wystąpienia tych urazów.

Skandynawia i Europa Północna – najwyższe wskaźniki na świecie

Kraje skandynawskie konsekwentnie wykazują najwyższe na świecie wskaźniki zachorowalności na złamania szyjki kości udowej². Dania zajmuje szczególne miejsce z wskaźnikiem 315,9 przypadków na 100 000 populacji (95% CI 314,0-317,7)³, co czyni ją krajem o jednym z najwyższych odnotowanych wskaźników na świecie. Norwegia również wykazuje wyjątkowo wysokie wskaźniki – w Oslo odnotowano najwyższe kiedykolwiek raportowane wskaźniki zachorowalności specyficzne dla wieku i płci⁴.

W Norwegii w 1979 roku zgłoszono łącznie 5920 złamań szyjki kości udowej, przy czym wszystkie inne hrabstwa miały niższą częstość występowania w porównaniu z Oslo⁴. Liczba złamań w Oslo była pięć razy większa w 1982 roku w porównaniu z 1950 rokiem, co nie może być wyjaśnione wyłącznie rosnącą liczbą osób starszych⁴. Te dane sugerują istnienie specyficznych czynników środowiskowych lub genetycznych charakterystycznych dla populacji skandynawskich.

Ameryka Północna – wysokie wskaźniki w krajach rozwiniętych

Stany Zjednoczone wykazują również wysokie wskaźniki złamań szyjki kości udowej, szczególnie wśród populacji białej. Najwyższe częstości opisano u osób rasy białej z Europy Północnej i Ameryki Północnej⁵. W 2019 roku w USA odnotowano 318 797 wizyt w oddziałach ratunkowych, 290 130 hospitalizacji i 7731 zgonów związanych ze złamaniami szyjki kości udowej wśród osób starszych⁶.

Interesujące jest to, że wskaźniki były najwyższe wśród starszych osób dorosłych mieszkających na obszarach wiejskich i wśród osób w wieku 85 lat i starszych⁶. Około 88% wizyt w oddziałach ratunkowych i hospitalizacji oraz około 83% zgonów związanych ze złamaniami szyjki kości udowej było spowodowanych upadkami⁶.

Europa Południowa – pośrednie wskaźniki zachorowalności

Kraje południowej Europy wykazują znacznie niższe wskaźniki złamań szyjki kości udowej w porównaniu z krajami północnymi. Po uwzględnieniu wieku, częstość złamań szyjki kości udowej jest rzadsza w krajach południowej Europy niż w krajach skandynawskich i Ameryce Północnej⁷. We Włoszech, pomimo że absolutna liczba tych zdarzeń wzrasta, częstość skorygowana o wiek wydaje się zmniejszać, prawdopodobnie w wyniku korzystnych polityk prewencyjnych przyjętych przez te regiony, gdzie starzenie się jest specjalnie uwzględniane⁸.

W regionie Lombardii we Włoszech surowa częstość złamań kości udowej wśród pacjentów w wieku 65 lat i więcej pozostała prawie stabilna w badanym okresie, podczas gdy odsetek skorygowany o wiek został zmniejszony o ponad 100 przypadków na 100 000 mieszkańców rocznie⁸. Liczba złamań kości udowej proksymalnej wzrasta zarówno w Lombardii, jak i we Włoszech, nawet jeśli częstość skorygowana o wiek spada⁹.

Kraje azjatyckie – zróżnicowane wskaźniki regionalne

Kraje azjatyckie wykazują pośrednie wskaźniki złamań szyjki kości udowej, przy czym istnieją znaczne różnice między poszczególnymi państwami. Kraje azjatyckie takie jak Kuwejt, Iran, Chiny i Hongkong wykazują pośrednie wskaźniki złamań szyjki kości udowej¹⁰. Singapur wykazuje stosunkowo niskie wskaźniki śmiertelności – 14,4% (95% CI 14,0%-14,8%) w ciągu roku po złamaniu¹¹, co jest jednymi z najniższych odnotowanych wskaźników na świecie.

W Tajlandii badanie retrospektywne wykazało, że częstość złamań szyjki kości udowej wzrastała rocznie od 2013 do 2019 roku, a następnie ustabilizowała się od 2019 do 2022 roku, przy czym surowa częstość (na 100 000 populacji) wzrosła ze 112,7 w 2013 roku do 146,7 w 2019 roku i 146,9 w 2022 roku¹². Osteoporotyczne złamania szyjki kości udowej stanowią znaczący problem zdrowotny w Tajlandii¹².

Ameryka Łacińska i Afryka – najniższe wskaźniki globalne

Najniższe wskaźniki złamań szyjki kości udowej odnotowuje się w krajach Ameryki Łacińskiej i Afryki¹⁰. Brazylia wykazuje jeden z najniższych wskaźników na świecie – 95,1 przypadków na 100 000 populacji (95% CI 94,8-95,4)³. W Botswanie częstość złamań szyjki kości udowej była niska i porównywalna do wskaźników raportowanych z Tunezji¹³.

Europa Wschodnia – specyficzne wzorce regionalne

Kraje Europy Wschodniej wykazują interesujące wzorce epidemiologiczne. W Rosji istnieją znaczne różnice w częstości złamań szyjki kości udowej między regionami rosyjskimi – najniższy wskaźnik złamań szyjki kości udowej znaleziono w zachodniej części Rosji, a najwyższy na Uralu (Jekaterynburg)¹⁴. Na Uralu częstość złamań szyjki kości udowej w badanym okresie wynosiła 132,3/100 000 populacji u osób powyżej 50 lat (76,9/100 000 dla mężczyzn i 164,8/100 000 dla kobiet)¹⁵.

W Białorusi szacowana liczba złamań szyjki kości udowej w całym kraju u osób powyżej 50. roku życia na 2015 rok wynosiła 8250 i przewiduje się jej wzrost do 12 918 w 2050 roku¹⁶. Niepokojącym odkryciem jest fakt, że 29% przypadków złamań szyjki kości udowej nie trafia do szpitala na Białorusi¹⁷, co może wskazywać na problemy z dostępem do opieki zdrowotnej lub różnice w praktykach medycznych.

Czynniki wpływające na różnice geograficzne

Czynniki odpowiedzialne za te różnice to demografia populacji (z większą liczbą osób starszych żyjących w krajach o wyższych wskaźnikach zachorowalności) oraz wpływ pochodzenia etnicznego, szerokości geograficznej i czynników środowiskowych¹⁰. Zrozumienie tej zmieniającej się różnorodności geograficznej pomoże decydentom opracować strategie zmniejszania obciążenia złamaniami szyjki kości udowej w krajach rozwijających się, które w nadchodzących dekadach będą musiały zmierzyć się z głównym ciężarem tego problemu¹⁰.

Istnieją znaczne różnice geograficzne w częstości złamań szyjki kości udowej, które nie mogą być wyjaśnione różnymi strukturami wiekowymi badanych populacji¹⁸. Ponadto obserwowano heterogeniczne trendy czasowe w częstości złamań szyjki kości udowej w ostatnich dekadach¹⁸. Przyczyny wzrostu i spadku wskaźników złamań szyjki kości udowej w krótkich okresach czasu mają charakter spekulacyjny¹⁸.