Epidemiologia zakażeń GBS u dorosłych niebędących w ciąży

W ostatnich dwóch dekadach obserwuje się niepokojący wzrost częstości inwazyjnych zakażeń paciorkowcem grupy B u dorosłych niebędących w ciąży. Ten trend stanowi rosnący problem kliniczny i zdrowia publicznego, szczególnie w kontekście starzejącej się populacji i wzrastającej częstości chorób przewlekłych¹.

Trendy czasowe w częstości zakażeń

Dane epidemiologiczne z różnych krajów jednoznacznie wskazują na systematyczny wzrost częstości inwazyjnych zakażeń GBS u dorosłych. W Stanach Zjednoczonych, na podstawie danych z populacyjnego nadzoru obejmującego 21 250 pacjentów wykrytych przez sieć Active Bacterial Core surveillance w latach 2008-2016, częstość inwazyjnych zakażeń GBS u dorosłych niebędących w ciąży wzrosła znacząco z 8,1 przypadków na 100 000 populacji w 2008 roku do 10,9 w 2016 roku². Ogólny wzrost częstości inwazyjnej choroby GBS u dorosłych niebędących w ciąży w USA wynosił około 32% między 1999 a 2005 rokiem, przy częstości 8 przypadków na 100 000 populacji³.

Jeszcze bardziej dramatyczne trendy obserwuje się w innych krajach. W Norwegii wskaźnik standaryzowany wiekowo wzrósł z 1,10 przypadków na 100 000 osób-lat w 1996 roku do 6,70 w 2019 roku, przy średnim rocznym wzroście o 6,44%⁴. Oznacza to ponad sześciokrotny wzrost częstości inwazyjnych zakażeń GBS u dorosłych w ciągu 23 lat⁵. Podobny trend odnotowano w Katarze, gdzie w ciągu czterech lat częstość systematycznie wzrosła z 1,48 do 2,09 przypadków na 100 000 populacji⁶.

Dane z Active Bacterial Core surveillance (ABCs) w Stanach Zjednoczonych pokazują, że od rozpoczęcia śledzenia GBS w 1997 roku, ogólna częstość GBS wzrosła o 42% z 6,2 na 100 000 do 8,8 na 100 000 w 2021 roku⁷. W niektórych stanach wzrost był jeszcze bardziej znaczący – w Teksasie liczba inwazyjnych przypadków GBS wzrosła o 457,8% w ciągu piętnastu lat, z 464 przypadków (1,5 na 100 000 populacji) w 2005 roku do 2124 przypadków (7,3 na 100 000 populacji) w 2019 roku⁸.

Charakterystyki demograficzne

Epidemiologia zakażeń GBS u dorosłych wykazuje wyraźne różnice demograficzne. Najwyższa częstość występowania obserwowana jest u osób płci męskiej, w wieku 65 lat i więcej oraz u osób rasy czarnoskórej². Zakażenie GBS jest częstsze u osób czarnoskórych niż u białych i znacznie częstsze u starszych dorosłych czarnoskórych niż u starszych dorosłych białych¹⁰. Średni wiek dorosłych pacjentów z zakażeniem GBS wynosi 64 lata¹⁰.

Mieszkańcy domów opieki mają znacznie wyższą częstość występowania inwazyjnej choroby paciorkowcowej grupy B niż mieszkańcy społeczności¹. W Teksasie w 2019 roku 68,3% przypadków GBS wystąpiło u dorosłych w wieku 50 lat i więcej⁸. Najwyższe wskaźniki częstości występowania inwazyjnego GBS obserwuje się u dzieci poniżej jednego roku życia (52,6 przypadków na 100 000 populacji), a następnie u dorosłych w wieku 60 lat i więcej (19,5 przypadków na 100 000 populacji)⁸.

Wyższe występowanie inwazyjnej choroby GBS u starszych mężczyzn jest podobne do wyników raportowanych przez innych badaczy⁵. Młode i średniego wieku kobiety, które przechodzą manipulacje położnicze i ginekologiczne, mają zwiększone ryzyko zakażenia GBS¹⁰.

Czynniki ryzyka i choroby współistniejące

Starzejąca się populacja z towarzyszącymi chorobami współistniejącymi została wskazana jako główna przyczyna rosnącego obciążenia inwazyjną chorobą GBS⁵. Analiza danych z lat 2008-2016 wykazała wzrastającą częstość występowania otyłości i cukrzycy wśród pacjentów z inwazyjnymi zakażeniami GBS w okresie badania⁹. Przewlekłe choroby, takie jak otyłość i cukrzyca, mogą przyczyniać się do wzrostu częstości zakażeń².

Paciorkowiec grupy B powoduje choroby u noworodków, kobiet ciężarnych, osób starszych oraz dorosłych z innymi chorobami, takimi jak cukrzyca czy choroba wątroby¹¹. Paciorkowiec grupy B powoduje choroby u noworodków, kobiet ciężarnych, osób starszych oraz dorosłych z przewlekłymi chorobami, takimi jak nowotwory i cukrzyca¹². Pomimo bycia organizmem komensalnym u prawie jednej trzeciej populacji dorosłych, GBS jest zdolny do wywoływania inwazyjnych chorób, takich jak sepsa, zakażenia układu moczowego, oddechowego, ośrodkowego układu nerwowego, kości i tkanek miękkich oraz zakażenia krwi z znaczną zachorowalnością i śmiertelnością¹³.

Różnice regionalne w epidemiologii

Epidemiologia zakażeń GBS u dorosłych wykazuje znaczne różnice regionalne. Globalna epidemiologia choroby GBS jest zmienna, ponieważ średni szacunek kolonizacji matczynej wynosi około 20% z regionalnymi różnicami wahającymi się między 11% (niższe szacunki) a 35% (wyższe szacunki), z niższą częstością występowania w Azji Południowej i Wschodniej odpowiednio na poziomie 11% i 12,5%⁶.

W krajach azjatyckich obserwuje się odmienne wzorce epidemiologiczne. Czteroletnie badanie w Katarze wykazało rosnące trendy inwazyjnej choroby związanej z zakażeniami krwi, jednak częstość pozostaje prawie dwukrotnie niższa w porównaniu z zachodnim nadzorem zdrowia publicznego¹³. Ta obserwacja może wspierać hipotezy, że niska częstość inwazyjnej choroby GBS w krajach azjatyckich może być związana z odrębną dystrybucją klonalną, czynnikami genetycznymi gospodarza lub charakterystykami patogenu, które sprzyjają kolonizacji mniej inwazyjnymi serotypami¹³.

W wielu częściach świata odnotowano wzrastającą częstość inwazyjnych zakażeń GBS u dorosłych w porównaniu z noworodkami i niemowlętami¹⁴. Częstość występowania serotypów GBS może różnić się geograficznie i w czasie, ale różne rozmieszczenie wykazano według wieku oraz między izolatami kolonizującymi a inwazyjnymi¹⁴.

Charakterystyki mikrobiologiczne i oporność

Dane nadzoru nie pozwalają na określenie bezpośredniej przyczyny rosnącej częstości występowania. Jednak dane sugerują, że wzrost może być związany z określonymi serotypami, ponieważ serotypy Ib, II i IV odpowiadały za three-quarters wzrostu częstości między 2008 a 2016 rokiem⁹. W niektórych badaniach odnotowano statystycznie znaczący wzrost serotypu IV GBS w ostatnim okresie badania¹⁴.

Oporność na antybiotyki stanowi rosnący problem. W Katarze alternatywne antybiotyki działające w alternatywnych miejscach komórkowych, takie jak makrolidy i linkomycyny reprezentowane przez erytromycynę i klindamycynę, wykazały znaczną oporność odpowiednio na poziomie 49% i 29%, co jest znacznie wyższe niż w innych powiązanych badaniach regionalnych czy globalnych¹⁵. Jednocześnie uniwersalne wskaźniki wrażliwości wykazano dla penicyliny, ceftriaksonu i wankomycyny⁶.

Obciążenie zdrowia publicznego

Obciążenie zdrowia publicznego związane z inwazyjną chorobą GBS wśród dorosłych niebędących w ciąży jest znaczne i stale rośnie⁹. W 2016 roku w Stanach Zjednoczonych częstość występowania inwazyjnego GBS wśród wszystkich osób szacowano na 11 przypadków na 100 000 osób⁷. Wskaźnik śmiertelności przypadków w Stanach Zjednoczonych między 2008 a 2016 rokiem wynosił średnio 6,5% dla inwazyjnych zakażeń GBS¹⁰.

Ciągły nadzór nad monitorowaniem przyszłych trendów w dystrybucji serotypów i oporności na antybiotyki jest uzasadniony⁹. Ciągły nadzór nad dynamiką patogenną GBS, również poprzez wdrożenie nadzoru genomowego, będzie niezbędny do opracowania dokładnej prewencji chorób¹⁴. To ogólnokrajowe badanie potwierdziło potrzebę monitorowania epidemiologii GBS u dorosłych niebędących w ciąży poprzez ciągły nadzór nad zakażeniami GBS¹⁴.