Leczenie dysleksji – skuteczne metody terapii i wsparcia

Dysleksja jest trwałym zaburzeniem uczenia się, które wpływa na sposób przetwarzania języka pisanego przez mózg¹. Chociaż nie istnieje lekarstwo na dysleksję, jest to zaburzenie bardzo dobrze poddające się leczeniu, które nie musi stanowić przeszkody w osiągnięciu sukcesu¹. Obecnie nie ma leków leczących dysleksję – zamiast tego stosuje się interwencje edukacyjne, które uczą skutecznych sposobów nauki i czytania¹.

Podstawy leczenia dysleksji

Leczenie dysleksji opiera się na dwóch głównych strategiach: specjalistycznej pomocy w obszarach uczenia się (czytanie i pisanie) oraz psychoterapii w przypadku współwystępujących zaburzeń psychicznych². Wczesne wykrycie i ocena w celu określenia specyficznych potrzeb oraz odpowiednie leczenie mogą poprawić szanse na sukces³. W wielu przypadkach leczenie może pomóc dzieciom stać się kompetentnymi czytelnikami³.

Specjalistyczne podejścia edukacyjne

Dysleksja jest leczona przy użyciu specyficznych podejść edukacyjnych i technik, a im wcześniej rozpocznie się interwencję, tym lepiej³. Dzieci z dysleksją mogą pracować z przeszkolonym specjalistą, aby nauczyć się nowych umiejętności czytania¹. Większość osób z dysleksją potrzebuje pomocy nauczyciela, korepetytora lub terapeuty specjalnie przeszkolonego w używaniu wielozmysłowego, strukturyzowanego podejścia językowego⁴.

Leczenie koncentruje się na pomaganiu dziecku w: rozpoznawaniu i używaniu najmniejszych dźwięków tworzących słowa (fonemy), zrozumieniu, że litery i ciągi liter reprezentują te dźwięki i słowa (fonika), zrozumieniu tego, co się czyta (zrozumienie)³. Dodatkowo ważne jest czytanie na głos w celu budowania dokładności, szybkości i ekspresji czytania (płynności) oraz budowanie słownictwa rozpoznanych i zrozumianych słów⁵.

Strukturyzowane nauczanie językowe

Strukturyzowane nauczanie językowe to termin opisujący podejście instruktażowe, które jest systematyczne i wyraźne⁶. Dzieci z dysleksją wymagają specjalnych rodzajów instrukcji czytania zarówno pod względem treści, jak i metody⁷. Metoda Orton-Gillingham jest najstarszą i najlepiej zbadaną metodą nauczania osób z dysleksją⁷. Wyraźne, intensywne i wielozmysłowe metody działają najlepiej⁷.

Strukturyzowane nauczanie językowe to złoty standard w leczeniu dysleksji, poparty naukowo przez ponad trzy dekady badań z Narodowych Instytutów Zdrowia⁸. Nie tylko jest to jedyna skuteczna metoda pomocy zmagającym się czytelnikom i pisarzom, ale ogólnie rzecz biorąc, jest to również najlepszy sposób nauczania podstaw umiejętności czytania wszystkich⁸. Zobacz więcej: Metody strukturyzowanego nauczania w leczeniu dysleksji

Indywidualne programy edukacyjne

W Stanach Zjednoczonych szkoły mają prawny obowiązek podjęcia kroków w celu pomocy dzieciom zdiagnozowanym z dysleksją w ich problemach z nauką⁵. Prawo wymaga od szkół ustanowienia specjalnych planów nauki, zwanych Indywidualnymi Programami Edukacyjnymi (IEP), dla dzieci z zaburzeniami uczenia się, takimi jak dysleksja⁹.

IEP określa specjalne usługi, których potrzebuje dziecko, aby ułatwić mu naukę w szkole. Mogą one obejmować audiobooki, dodatkowy czas na ukończenie testów lub technologię tekst-na-mowę, która czyta słowa na głos z komputera lub książki¹⁰. Dodatkowa pomoc dla dzieci z dysleksją może obejmować: edukację specjalną prowadzoną przez specjalistę ds. uczenia się lub specjalistę ds. czytania w sesjach jeden na jeden lub grupowych, w klasie lub w oddzielnym pomieszczeniu w szkole⁹.

Wsparcie rodzinne i domowe

Najważniejszą rzeczą, jaką można zrobić, to spędzać czas na czytaniu na głos z dzieckiem¹. Pozytywne wsparcie ze strony rodziców i nauczycieli może pomóc dziecku pokonać te przeszkody¹¹. Znajdowanie technik pomagających w radzeniu sobie z dysleksją ma kluczowe znaczenie dla udanej nauki i poczucia własnej wartości¹¹.

Technologie wspomagające

Technologia może pomóc w dysleksji, ułatwiając wykonywanie niektórych zadań, które są trudne dla osób z dysleksją¹³. Narzędzia mowa-na-tekst i tekst-na-mowę pomagają osobom z dysleksją na różne sposoby¹². Audiobooki umożliwiają uczniom słuchanie opowieści¹².

Wiele dzieci z dysleksją czuje się bardziej komfortowo pracując z komputerem niż z zeszytem ćwiczeń¹⁴. Programy edytorów tekstu mogą być również przydatne, ponieważ mają sprawdzanie pisowni i funkcję autokorekty, które mogą podkreślać błędy w pisaniu dziecka¹⁴. Oprogramowanie rozpoznawania mowy może być również używane do tłumaczenia tego, co mówi osoba, na tekst pisany¹⁵.

Leczenie u dorosłych

Tak, dorośli mogą skorzystać z leczenia dysleksji. Dostępne są programy i narzędzia, które mogą pomóc w trudnościach z czytaniem związanych z dysleksją, niezależnie od wieku¹. Wiele porad i technik używanych do pomocy dzieciom z dysleksją jest również istotnych dla dorosłych¹⁵. Używanie wielozmysłowego podejścia do nauki może być pomocne¹⁵.

Im młodsze dzieci są, gdy rozpoczynają leczenie, tym większe są ich szanse na sukces. Ale nawet dorośli z dysleksją mogą nadal poprawiać swoje umiejętności przy odpowiedniej pomocy¹⁶. Zobacz więcej: Leczenie dysleksji u dorosłych – metody i strategie

Wsparcie psychologiczne

Oprócz wpływu edukacyjnego, dysleksja może wpływać na dzieci emocjonalnie i społecznie¹². Wsparcie emocjonalne odgrywa również ważną rolę¹⁷. Istotną częścią leczenia jest zatem psychoterapia. Dzieci cierpiące na lęk i depresję mogą być znacząco wspomagane przez takie leczenie².

Osoby z dysleksją często czują się sfrustrowane, ponieważ bez względu na to, jak bardzo się starają, nie mogą nadążyć za innymi uczniami¹⁸. Rodzina i przyjaciele mogą pomóc osobom z dysleksją, rozumiejąc, że nie są głupie ani leniwe i że starają się tak bardzo, jak potrafią¹⁸.

Rokowania i długoterminowe perspektywy

Dzieci z dysleksją, które otrzymują dodatkową pomoc w przedszkolu lub pierwszej klasie, często poprawiają swoje umiejętności czytania na tyle, aby odnieść sukces w szkole podstawowej i średniej⁵. Dziecko z ciężką dysleksją może nigdy nie mieć łatwego czytania. Ale dziecko może nauczyć się umiejętności, które poprawią czytanie i rozwinąć strategie poprawiające wyniki szkolne i jakość życia⁵.

Wczesna interwencja może poprawić sukces⁵. Problemy akademickie niekoniecznie oznaczają, że osoba z dysleksją nie może odnieść sukcesu. Zdolni uczniowie z dysleksją mogą być bardzo udani przy odpowiednich zasobach⁵. Identyfikacja dysleksji do drugiej klasy daje dzieciom więcej czasu na znalezienie różnych sposobów nauki i czytania¹.