Grupy wysokiego ryzyka bulimii nervosa – identyfikacja i charakterystyka

Identyfikacja grup wysokiego ryzyka bulimii nervosa ma kluczowe znaczenie dla skutecznego planowania działań prewencyjnych i wczesnej interwencji. Niektóre populacje charakteryzują się znacząco podwyższonym ryzykiem rozwoju tego zaburzenia ze względu na specyficzne czynniki zawodowe, społeczne, biologiczne lub psychologiczne¹.

Sportowcy i osoby aktywne fizycznie

Środowisko sportowe stanowi jedną z najważniejszych grup ryzyka rozwoju bulimii nervosa. Częstość występowania zaburzeń odżywiania wśród sportowców jest znacząco wyższa niż w populacji ogólnej i wynosi od 6-45% u kobiet oraz 0-19% u mężczyzn². Szczególnie narażone są osoby uprawiające sporty, w których szczupłość i kształt ciała mają kluczowe znaczenie dla wyników sportowych.

Do dyscyplin o najwyższym ryzyku należą gimnastyka, biegi długodystansowe, skoki do wody oraz łyżwiarstwo figurowe³. U kobiet-sportowców często obserwuje się tzw. triadę sportsmenki, obejmującą zaburzenia odżywiania, zaburzenia miesiączkowania oraz osteoporozę. Warto jednak podkreślić, że obecność tej triady raczej sugeruje diagnozę jadłowstrętu psychicznego niż bulimii³.

Zaburzenia odżywiania są także rozpoznawane jako problem w sportach tradycyjnie męskich, takich jak kolarstwo, podnoszenie ciężarów czy zapasy³. W przypadku zapaśników i kulturystów szczególnie narażone są osoby, których zawód lub hobby wymaga szybkiego nabierania i tracenia masy ciała¹.

Zawody związane z wyglądem zewnętrznym

Osoby wykonujące zawody, w których wygląd zewnętrzny ma kluczowe znaczenie, stanowią kolejną istotną grupę ryzyka. Do tej kategorii należą aktorzy, modelki oraz tancerze baletowi³. Presja związana z utrzymaniem określonej sylwetki oraz ciągła ocena wyglądu przez innych mogą przyczyniać się do rozwoju bulimii nervosa.

W środowisku modelek i aktorek obserwuje się szczególnie wysoką częstość występowania zaburzeń odżywiania. Przemysł rozrywkowy i mody często promuje nierealistyczne standardy piękna, co może prowadzić do rozwoju niezdrowych zachowań związanych z kontrolą masy ciała. Dodatkowo, kariera w tych zawodach często zaczyna się w młodym wieku, kiedy osoby są szczególnie podatne na wpływy zewnętrzne.

Społeczność LGBTQ+

Osoby należące do społeczności LGBTQ+ charakteryzują się podwyższonym ryzykiem rozwoju zaburzeń odżywiania, w tym bulimii nervosa. Badania wskazują, że dorośli i młodzież LGBTQ+ doświadczają większej częstości występowania zaburzeń odżywiania i zachowań związanych z zaburzeniami odżywiania w porównaniu z osobami heteroseksualnymi i cisgender⁴.

Szczególnie wysokie ryzyko obserwuje się wśród osób transpłciowych. Studenci uczelni identyfikujący się jako transpłciowi mają ponad czterokrotnie wyższe ryzyko rozpoznania zaburzeń odżywiania w porównaniu z osobami cisgender⁵. Niemal dziewięć na dziesięć (87%) młodych osób LGBTQ+ zgłasza niezadowolenie ze swojego ciała⁴.

Członkowie społeczności LGBTQ+ są narażeni na większe ryzyko braku bezpieczeństwa żywnościowego, zaburzeń odżywiania i depresji, szczególnie osoby identyfikujące się jako transmężczyźni⁴. Dodatkowo, młodzież LGBTQ+ z rozpoznanymi zaburzeniami odżywiania ma niemal czterokrotnie większe szanse podjęcia próby samobójczej w ciągu ostatniego roku⁴.

Kobiety z zespołem wielotorbielowatych jajników (PCOS)

Zespół wielotorbielowatych jajników (PCOS) stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju zaburzeń odżywiania, w tym bulimii nervosa. Zgodnie z Międzynarodowymi Wytycznymi PCOS, u pacjentek z tym zespołem obserwuje się wyższe wskaźniki zaburzeń odżywiania w porównaniu z grupą kontrolną².

PCOS jest czynnikiem ryzyka rozwoju co najmniej jednego zaburzenia odżywiania, w tym bulimii nervosa, zaburzenia napadowego objadania się, zespołu jedzenia nocnego i innych⁶. Zaburzenie napadowego objadania się występuje u kobiet z PCOS około 13% częściej niż w grupie kontrolnej⁶.

Związek między PCOS a zaburzeniami odżywiania może wynikać z zaburzeń hormonalnych charakterystycznych dla tego zespołu, trudności w kontroli masy ciała oraz psychologicznych konsekwencji związanych z objawami PCOS, takimi jak hirsutyzm czy problemy z płodnością.

Osoby doświadczające traumy

Trauma stanowi znaczący czynnik ryzyka rozwoju bulimii nervosa. Wskaźnik traumy jest wyższy wśród kobiet i mężczyzn z bulimią nervosa i zaburzeniem napadowego objadania się w porównaniu z populacją ogólną⁷. Badania wskazują, że niemal połowa (49,3%) pacjentów z zaburzeniami odżywiania przyjętych do placówek lecznictwa stacjonarnego w USA miała objawy zgodne z diagnozą zespołu stresu pourazowego (PTSD)⁷.

Dodatkowo, 43,8% osób z rozpoznanymi zaburzeniami odżywiania zgłosiło doświadczenie więcej niż jednego zdarzenia traumatycznego w swoim życiu⁷. Trauma może wpływać na rozwój bulimii poprzez różne mechanizmy, w tym zaburzenia regulacji emocjonalnej, wykorzystywanie jedzenia jako mechanizmu radzenia sobie ze stresem oraz negatywny wpływ na obraz własnego ciała.

Osoby z doświadczeniem dyskryminacji rasowej i etnicznej

Młodzież doświadczająca dyskryminacji rasowej lub etnicznej ma trzykrotnie wyższe ryzyko rozwoju zaburzenia napadowego objadania się w porównaniu z osobami, które nie doświadczyły takiej dyskryminacji⁸. Społeczna presja związana z jasnością skóry jest powiązana z niezadowoleniem z ciała i objadaniem się wśród czarnoskórych dziewcząt⁸.

Badania wskazują, że Latynosi/Latynoamerykanie, Afroamerykanie oraz Azjaci częściej angażują się w zachowania związane z zaburzeniami odżywiania niż ich biali rówieśnicy⁹. Te różnice mogą wynikać z dodatkowego stresu związanego z doświadczaniem dyskryminacji oraz presją asymilacji kulturowej.

Osoby z brakiem bezpieczeństwa żywnościowego

Brak bezpieczeństwa żywnościowego stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju zaburzeń odżywiania. Jest on związany z 1,67 razy wyższym ryzykiem zaburzenia napadowego objadania się lub podprogowego zaburzenia napadowego objadania się oraz 1,31 razy wyższym ryzykiem objawów objadania się we wczesnej adolescencji⁸.

Metaanaliza wykazała, że szanse na objadanie się u dorosłych doświadczających braku bezpieczeństwa żywnościowego są 1,66 razy wyższe niż u osób z bezpieczeństwem żywnościowym⁴. Paradoksalnie, ograniczony dostęp do żywności może prowadzić do rozwoju wzorców objadania się, gdy żywność staje się dostępna.

Studenci i młodzież szkolna

Środowisko studenckie charakteryzuje się podwyższonym ryzykiem zaburzeń odżywiania. Ryzyko zaburzeń odżywiania wśród amerykańskich studentów wzrosło znacząco o 13 punktów procentowych między 2013 a 2020/2021 rokiem¹⁰. Badania wykazały, że studenci z zaburzeniami odżywiania mają 7,43 razy większe prawdopodobieństwo rozpoznania zaburzenia związanego z używaniem substancji psychoaktywnych¹⁰.

Niepokojące jest to, że tylko około 20% lub mniej studentów, u których stwierdzono dodatni wynik przesiewowy w kierunku zaburzeń odżywiania, zgłasza otrzymywanie leczenia¹⁰. Dodatkowo, badania przesiewowe w kierunku zaburzeń odżywiania na kampusach uniwersyteckich są poważnie niewystarczające – tylko 22% uczelni oferuje całoroczne możliwości badań przesiewowych, a tylko 45% oferuje je raz na rok lub semestr¹⁰.

Personel wojskowy

Służba wojskowa wiąże się z podwyższonym ryzykiem zaburzeń odżywiania. Częstość występowania zaburzeń odżywiania w amerykańskim wojsku wynosi 2,7%, przy czym najczęstszą diagnozą są inne określone zaburzenia karmienia lub odżywiania (46,4%), podczas gdy bulimia stanowi 41,8% przypadków⁵. Szacunki dotyczące bulimii były wyższe wśród czarnoskórych weteranów w porównaniu z białymi weteranami i osobami innych kolorów skóry⁵.

Badania wskazują, że około jedna trzecia kobiet i jedna piąta mężczyzn w populacji weteranów zgłasza objawy zgodne z diagnozą zaburzeń odżywiania według DSM-5⁵. Specyfika służby wojskowej, w tym wymagania dotyczące kondycji fizycznej, stres operacyjny oraz kultura wojskowa mogą przyczyniać się do podwyższonego ryzyka.