Miażdżyca tętnic zaopatrujących mózg w krew stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia1. Tętnice szyjne dostarczają krew do mózgu i szyi, a ich zwężenie może prowadzić do charakterystycznych objawów neurologicznych1. Niestety, w przeciwieństwie do miażdżycy tętnic szyjnych, która często powoduje przejściowe napady niedokrwienne, miażdżyca wewnątrzczaszkowa często wykrywana jest dopiero po wystąpieniu poważnego udaru2.
Charakterystyczne objawy neurologiczne
Objawy neurologiczne związane z miażdżycą tętnic mózgowych mogą wystąpić nagłe i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej3. Najczęstsze objawy obejmują14:
- Nagłe osłabienie lub drętwienie rąk lub nóg
- Trudności z mówieniem lub niewyraźna mowa
- Opadanie mięśni twarzy
- Nagła lub czasowa utrata wzroku w jednym oku
- Zawroty głowy
- Trudności w chodzeniu lub staniu
- Niewyraźne widzenie
- Drętwienie twarzy, rąk i nóg
- Silne bóle głowy
- Utrata przytomności
Przejściowy napad niedokrwienny (TIA)
Przejściowy napad niedokrwienny, zwany także „mini-udarem”, jest częstym objawem miażdżycy tętnic mózgowych4. TIA charakteryzuje się wystąpieniem objawów podobnych do udaru, które jednak ustępują w ciągu kilku minut lub godzin. Objawy TIA mogą obejmować5:
- Nagłe osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała
- Zaburzenia mowy – trudności z mówieniem lub rozumieniem
- Problemy ze wzrokiem w jednym lub obu oczach
- Zawroty głowy i utrata równowagi
- Silny ból głowy bez znanej przyczyny
Mimo że objawy TIA ustępują samoczynnie, nie należy ich bagatelizować. Przejściowy napad niedokrwienny jest poważnym sygnałem ostrzegawczym – bez odpowiedniego leczenia może prowadzić do pełnoobjawowego udaru mózgu4.
Objawy w zależności od lokalizacji zmian
Choroba tętnic szyjnych
Miażdżyca tętnic szyjnych może długo przebiegać bezobjawowo. Często pierwszym sygnałem jest szmer naczyniowy słyszalny przez lekarza podczas badania stetoskopem5. W miarę postępu choroby mogą wystąpić objawy podobne do udaru lub TIA.
Choroba tętnic kręgowych
Miażdżyca tętnic kręgowych może powodować6:
- Problemy z myśleniem i pamięcią
- Osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała lub twarzy
- Zaburzenia widzenia
- Przejściowe napady niedokrwienne
Różnice w objawach u kobiet i mężczyzn
Warto zwrócić uwagę, że objawy neurologiczne mogą różnić się nieco między kobietami a mężczyznami. U kobiet częściej mogą występować nietypowe objawy, które można łatwo przeoczyć lub błędnie zinterpretować. Dlatego każdy nagły objaw neurologiczny powinien być traktowany poważnie, niezależnie od płci pacjenta.
Czynniki zwiększające ryzyko objawów
Prawdopodobieństwo wystąpienia objawów neurologicznych związanych z miażdżycą zwiększa się w obecności dodatkowych czynników ryzyka, takich jak:
- Nadciśnienie tętnicze
- Cukrzyca
- Palenie tytoniu
- Wysokie cholesterol
- Wiek powyżej 60 lat
- Obciążenia genetyczne
Znaczenie szybkiej diagnostyki
Szybka diagnostyka i leczenie są kluczowe w przypadku objawów neurologicznych związanych z miażdżycą2. Nowoczesne metody obrazowania mogą wykryć zmiany miażdżycowe w dużych naczyniach na długo przed wystąpieniem objawów, co pozwala na wczesne wdrożenie prewencji7. Dlatego tak ważne są regularne badania profilaktyczne, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka.


















