Escytalopram – charakterystyka działań niepożądanych
Escytalopram to substancja czynna należąca do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), stosowana przede wszystkim w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych123. Większość działań niepożądanych pojawia się w pierwszym lub drugim tygodniu leczenia, a ich nasilenie zwykle maleje wraz z kontynuacją terapii123. Chociaż wiele osób przyjmuje escytalopram bez poważnych skutków ubocznych, niektóre działania niepożądane mogą wymagać uwagi. Występowanie oraz nasilenie skutków ubocznych zależy m.in. od dawki, długości stosowania, indywidualnej wrażliwości pacjenta, wieku oraz innych stosowanych leków13. Warto pamiętać, że nie wszystkie działania niepożądane występują u każdego pacjenta, a decyzję o leczeniu zawsze podejmuje się, rozważając korzyści i ryzyko związane z terapią13.
Działania niepożądane według częstości występowania
Poniżej przedstawiono działania niepożądane escytalopramu pogrupowane według częstości występowania oraz z krótkim wyjaśnieniem, czego mogą dotyczyć poszczególne objawy123.
Bardzo często (≥1 na 10 osób)
- Ból głowy – najczęściej łagodny, ustępuje po kilku dniach leczenia13.
- Nudności – mogą pojawić się na początku terapii, zwykle ustępują samoistnie34.
Często (≥1 na 100 do <1 na 10 osób)
- Bezsenność, senność – mogą występować na zmianę lub osobno13.
- Zawroty głowy, drżenie rąk13.
- Biegunka, zaparcia, wymioty, suchość w jamie ustnej3.
- Zwiększone pocenie się3.
- Zmęczenie, gorączka3.
- Lęk, niepokój, nietypowe sny, obniżenie popędu płciowego, zwłaszcza u kobiet brak orgazmu13.
- Mężczyźni: zaburzenia wytrysku, impotencja13.
- Bóle mięśni i stawów3.
- Zwiększenie lub zmniejszenie łaknienia, wzrost masy ciała13.
- Zapalenie zatok, ziewanie13.
Niezbyt często (≥1 na 1000 do <1 na 100 osób)
- Zaburzenia smaku, zaburzenia snu, omdlenia13.
- Pokrzywka, łysienie, wysypka, świąd skóry3.
- Krwawienia z nosa, krwawienia z przewodu pokarmowego (np. z odbytu)3.
- Kobiety: krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy3.
- Rozszerzenie źrenic, zaburzenia widzenia3.
- Szumy uszne3.
- Obrzęk3.
- Zmniejszenie masy ciała3.
Rzadko (≥1 na 10 000 do <1 na 1000 osób)
- Reakcja anafilaktyczna (ciężka reakcja alergiczna)3.
- Agresja, depersonalizacja (poczucie oderwania od rzeczywistości), omamy3.
- Zespół serotoninowy (niebezpieczny zespół objawów związanych z nadmiarem serotoniny, takich jak gorączka, drżenie, splątanie)3.
- Bradykardia (wolna akcja serca)3.
Częstość nieznana (brak dokładnych danych)
- Trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi)3.
- Nieprawidłowe wydzielanie hormonu ADH, hiperprolaktynemia3.
- Hiponatremia (zbyt niskie stężenie sodu we krwi), jadłowstręt3.
- Mania, myśli i zachowania samobójcze (mogą pojawić się zarówno w trakcie terapii, jak i po jej zakończeniu)3.
- Dyskineza, zaburzenia ruchowe, drgawki, akatyzja (uczucie niepokoju ruchowego)3.
- Wydłużenie odstępu QT w EKG, arytmie komorowe, w tym torsade de pointes (groźne zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza u osób z chorobami serca lub zaburzeniami elektrolitowymi)3.
- Niedociśnienie ortostatyczne (spadek ciśnienia przy wstawaniu)3.
- Zapalenie wątroby, nieprawidłowe wyniki prób czynnościowych wątroby3.
- Wybroczyny podskórne, obrzęk naczynioruchowy3.
- Zatrzymanie moczu3.
- Mlekotok, priapizm (bolesny, przedłużony wzwód), krwotok poporodowy3.
Objawy po nagłym odstawieniu leku
Nagłe przerwanie leczenia escytalopramem może prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia. Najczęściej są to zawroty głowy, zaburzenia czucia (np. mrowienie, wrażenie porażenia prądem), zaburzenia snu, lęk, nudności, wymioty, drżenie, pocenie się, bóle głowy, biegunka, kołatanie serca, wahania nastroju, drażliwość oraz zaburzenia widzenia. Objawy te zwykle mają łagodne lub umiarkowane nasilenie i ustępują samoistnie, choć u niektórych osób mogą być poważniejsze i utrzymywać się dłużej. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku przed zakończeniem terapii567.
Działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego
U niektórych osób przyjmujących escytalopram może dojść do wydłużenia odstępu QT w EKG, arytmii komorowych (w tym torsade de pointes) – są to poważne zaburzenia rytmu serca. Ryzyko jest większe u kobiet, osób z niskim poziomem potasu lub sodu we krwi, z chorobami serca oraz u pacjentów w podeszłym wieku348.
Działania niepożądane charakterystyczne dla leków z grupy SSRI
Badania wykazują, że stosowanie escytalopramu i innych leków z tej grupy wiąże się ze zwiększonym ryzykiem złamań kości, zwłaszcza u osób powyżej 50. roku życia34. Mechanizm tego zjawiska nie jest dokładnie znany.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane, które pojawi się podczas stosowania escytalopramu, warto zgłosić. Takie zgłoszenia przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa terapii. Działania niepożądane można zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Dane kontaktowe i szczegółowe informacje znajdują się na stronie internetowej: https://smz.ezdrowie.gov.pl910.
Tabela: Działania niepożądane escytalopramu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Układ nerwowy | Ból głowy | Bezsenność, senność, zawroty głowy, parestezje, drżenie | Zaburzenia smaku, zaburzenia snu, omdlenia | Zespół serotoninowy | Dyskineza, zaburzenia ruchowe, drgawki, akatyzja |
| Układ pokarmowy | Nudności | Biegunka, zaparcia, wymioty, suchość w jamie ustnej | Krwawienia z przewodu pokarmowego | ||
| Układ krwiotwórczy | Trombocytopenia | ||||
| Układ sercowo-naczyniowy | Tachykardia | Bradykardia | Wydłużenie odstępu QT, arytmia komorowa, torsade de pointes, niedociśnienie ortostatyczne | ||
| Układ rozrodczy | Mężczyźni: zaburzenia wytrysku, impotencja | Kobiety: krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy | Mlekotok, priapizm, krwotok poporodowy | ||
| Skóra i tkanka podskórna | Zwiększone pocenie się | Pokrzywka, łysienie, wysypka, świąd | Wybroczyny podskórne, obrzęk naczynioruchowy | ||
| Psychiczne | Lęk, niepokój, nietypowe sny, zmniejszenie popędu płciowego, kobiety: brak orgazmu | Bruksizm, pobudzenie, nerwowość, napady lęku panicznego, stany splątania | Agresja, depersonalizacja, omamy | Mania, myśli i zachowania samobójcze | |
| Wątroba | Zapalenie wątroby, nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby | ||||
| Inne | Zmęczenie, gorączka | Obrzęk | Reakcja anafilaktyczna |
Escytalopram – bezpieczeństwo i indywidualna reakcja
Escytalopram jest uznawany za lek o stosunkowo korzystnym profilu bezpieczeństwa, jednak jak każdy lek, może powodować działania niepożądane. Najczęściej pojawiają się one w początkowym okresie terapii i z czasem ustępują. Rzadziej występują poważniejsze skutki uboczne, takie jak zaburzenia rytmu serca, reakcje alergiczne czy objawy ze strony układu nerwowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy nietypowe lub nasilające się, które wymagają pilnej konsultacji. Pamiętaj, że każdy organizm reaguje inaczej i nawet przy tej samej dawce skutki uboczne mogą się różnić w zależności od wieku, stanu zdrowia czy innych przyjmowanych leków34.













