Reklama

Jak działa szczepionka przeciw błonicy i tężcowi?

Szczepionka przeciw błonicy i tężcowi zawiera dwa składniki: toksoid błoniczy i toksoid tężcowy. Są to specjalnie przygotowane, pozbawione szkodliwości fragmenty toksyn bakteryjnych, które pobudzają układ odpornościowy do wytworzenia ochronnych przeciwciał. Dzięki temu organizm potrafi rozpoznać i zwalczyć bakterie wywołujące błonicę i tężec, jeśli dojdzie do kontaktu z nimi w przyszłości1. Szczepionka należy do grupy szczepionek inaktywowanych, a jej skuteczność została potwierdzona przez Farmakopeę Europejską i Światową Organizację Zdrowia2.

Wskazania do stosowania szczepionki przeciw błonicy i tężcowi

Wskazania do zastosowania szczepionki różnią się w zależności od wieku pacjenta, wcześniejszych szczepień oraz stanu zdrowia. W niektórych przypadkach szczepionka ta jest wykorzystywana zamiast preparatów zawierających dodatkowo komponentę krztuścową.

Wskazania u dorosłych

Szczepionka przeciw błonicy i tężcowi stosowana jest głównie u dzieci, jednak w uzasadnionych przypadkach może być rozważona także u dorosłych. Zazwyczaj jednak, szczepionki dla dorosłych zawierają mniejsze dawki toksoidów. Wskazania obejmują:

  • Podtrzymanie odporności przeciw błonicy i tężcowi u osób, które ukończyły podstawowy cykl szczepień w dzieciństwie, poprzez szczepienia przypominające3.
  • Sytuacje, gdy szczepionka skojarzona z krztuścem nie jest zalecana lub dostępna3.
Ważne: Szczepionka przeciw błonicy i tężcowi nie zawiera komponenty krztuścowej, dlatego jest szczególnie przeznaczona dla dzieci z przeciwwskazaniami do szczepienia przeciw krztuścowi lub tych, które miały niepożądane reakcje po tej szczepionce. W takich przypadkach szczepienie tą szczepionką pozwala nadal uzyskać ochronę przed dwiema groźnymi chorobami – błonicą i tężcem3.

Wskazania u dzieci

Szczepionka przeciw błonicy i tężcowi jest przeznaczona do stosowania u dzieci w ramach Programu Szczepień Ochronnych w określonych sytuacjach:

  • Szczepienie podstawowe – dla dzieci, które nie mogą otrzymać szczepionki skojarzonej z krztuścem z powodu przeciwwskazań (np. wcześniejsze poważne działania niepożądane po tej szczepionce)3.
  • Szczepienie przypominające – dla dzieci, które otrzymały już pełny cykl szczepienia podstawowego (zarówno szczepionką DTP – z krztuścem, jak i DT – bez krztuśca)3.

W przypadku dzieci bardzo przedwcześnie urodzonych (≤ 28. tygodnia ciąży), szczególnie tych z niedojrzałością układu oddechowego, szczepienie może wiązać się z ryzykiem bezdechu. Zaleca się monitorowanie tych dzieci przez 48–72 godziny po podaniu szczepionki, ale nie należy rezygnować z jej stosowania ze względu na korzyści ochronne45.

Wskazania u innych szczególnych grup pacjentów

U dzieci leczonych immunosupresyjnie lub z niedoborami odporności odpowiedź na szczepionkę może być słabsza. W takich przypadkach zaleca się odłożenie szczepienia do czasu zakończenia leczenia i oznaczenie poziomu przeciwciał po szczepieniu4.

Tabela: Stosowanie szczepionki przeciw błonicy i tężcowi w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Szczepienie podstawowe Nie Tak, jeśli przeciwwskazania do krztuśca Tak, jeśli przeciwwskazania do krztuśca Nie Brak danych
Szczepienie przypominające Tak, w szczególnych sytuacjach Tak Tak Nie Brak danych
Warto wiedzieć:

  • Przed szczepieniem konieczny jest wywiad lekarski i badanie, szczególnie u dzieci, które miały wcześniej niepożądane reakcje na szczepienia4.
  • Po podaniu szczepionki dziecko powinno pozostać pod obserwacją przez co najmniej 30 minut5.
  • Szczepionka zawiera środek konserwujący (tiomersal), który może powodować reakcje alergiczne – należy o tym poinformować lekarza przed szczepieniem5.
  • Nie należy podawać szczepionki donaczyniowo – ważne jest prawidłowe wykonanie zastrzyku5.

Szczepionka przeciw błonicy i tężcowi – skuteczna ochrona w wybranych przypadkach

Szczepionka przeciw błonicy i tężcowi jest bezpiecznym i skutecznym sposobem ochrony dzieci przed dwiema groźnymi chorobami. Wskazana jest zwłaszcza u tych, którzy nie mogą otrzymać szczepionki z krztuścem, a także do dawek przypominających po zakończonym cyklu podstawowym. Odpowiednio dobrana do wieku i stanu zdrowia pacjenta, pozwala zapewnić ochronę na wiele lat. Pamiętaj, że szczegółowe zalecenia dotyczące stosowania szczepionki ustala lekarz na podstawie indywidualnej sytuacji zdrowotnej dziecka34.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy stosuje się szczepionkę przeciw błonicy i tężcowi?

Stosuje się ją u dzieci z przeciwwskazaniami do szczepienia przeciw krztuścowi oraz jako szczepienie przypominające po wcześniejszych szczepieniach.

Czy szczepionka przeciw błonicy i tężcowi jest bezpieczna dla wcześniaków?

Tak, ale u bardzo niedojrzałych wcześniaków zaleca się monitorowanie oddechu przez 48–72 godziny po szczepieniu.

Czy szczepionka przeciw błonicy i tężcowi może być podawana dzieciom z osłabioną odpornością?

Odpowiedź może być słabsza, dlatego zaleca się odłożenie szczepienia do czasu zakończenia leczenia immunosupresyjnego.

Czy szczepionka przeciw błonicy i tężcowi zawiera tiomersal?

Tak, szczepionka zawiera tiomersal jako środek konserwujący, który może powodować reakcje alergiczne.

Reklama
Reklama