Bezpieczeństwo stosowania kwasu borowego – najważniejsze informacje

Kwas borowy, stosowany miejscowo na skórę, uznawany jest za bezpieczny dla dorosłych, jeśli używany jest zgodnie z zaleceniami i wyłącznie na nieuszkodzoną skórę. Wymaga jednak zachowania szczególnej ostrożności u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz osób z uszkodzoną lub zmienioną chorobowo skórą1234.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

Stosowanie kwasu borowego w ciąży oraz w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane lub niewskazane w większości preparatów. Wynika to z braku danych potwierdzających bezpieczeństwo oraz z ryzyka szkodliwego działania na płód lub niemowlę. W niektórych przypadkach, np. w przypadku maści bornej, produkt może być używany jedynie wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka5. W przypadku maści Gemiderma stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią powinno odbywać się wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza, przy czym należy unikać kontaktu leku ze skórą piersi i niemowlęcia6. Dla innych preparatów, takich jak płyny czy pudry, stosowanie jest wyraźnie przeciwwskazane w tych grupach17.

Kwas borowy może przenikać przez uszkodzoną skórę i teoretycznie dostać się do organizmu matki, co może być niebezpieczne dla dziecka8.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Stosowanie kwasu borowego miejscowo na skórę nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn. Nie stwierdzono działań niepożądanych w tym zakresie w żadnym z opisanych preparatów910111213.

Ważne dla pacjenta:

  • Kwas borowy można stosować wyłącznie na nieuszkodzoną skórę i przez krótki czas.
  • Nie wolno aplikować go na otwarte rany, błony śluzowe, duże powierzchnie skóry ani u dzieci (w zależności od preparatu, przeciwwskazania dotyczą dzieci poniżej 3, 11 lub 12 lat).
  • Długotrwałe lub nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym <a href="/tag/uszkodzenie-nerki/” title=”uszkodzenie nerki” class=”to-tag” data-termid=”35488″>uszkodzenia nerek, wątroby, zaburzeń żołądkowo-jelitowych, drgawek czy nawet zgonu.
  • W razie pojawienia się zaczerwienienia, podrażnienia lub innych objawów niepożądanych, należy przerwać stosowanie.

Interakcje z alkoholem

W dostępnych dokumentach nie opisano bezpośrednich interakcji kwasu borowego z alkoholem14151617. Niemniej jednak, przy stosowaniu preparatów na skórę, szczególnie uszkodzoną, należy zachować ostrożność, ponieważ ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych może się zwiększyć.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

Kwas borowy wydalany jest głównie przez nerki. U osób z niewydolnością nerek istnieje ryzyko kumulacji substancji i wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza w przypadku stosowania na dużą powierzchnię skóry lub na uszkodzoną skórę818. Preparaty zawierające kwas borowy należy stosować u tych pacjentów z dużą ostrożnością lub unikać ich stosowania.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Brak jest jednoznacznych danych dotyczących stosowania kwasu borowego u pacjentów z niewydolnością wątroby. Jednak przy ogólnoustrojowym narażeniu (np. po wchłonięciu przez uszkodzoną skórę) może dojść do uszkodzenia wątroby19. Z tego względu osoby z zaburzeniami czynności wątroby powinny unikać stosowania preparatów z kwasem borowym na dużą powierzchnię skóry lub na rany.

Stosowanie substancji czynnej u seniorów

W dokumentacji nie wykazano konieczności szczególnej modyfikacji dawkowania kwasu borowego u osób starszych, ale należy stosować go ostrożnie, zwłaszcza ze względu na większe ryzyko uszkodzenia skóry oraz potencjalne choroby współistniejące (np. niewydolność nerek)2021.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

Szczególna ostrożność zalecana jest u pacjentów z:

  • Uszkodzoną, podrażnioną lub zmienioną zapalnie skórą – zwiększone ryzyko wchłaniania i działań ogólnoustrojowych222324.
  • Uczuleniem na kwas borowy lub inne składniki preparatu – mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym zaczerwienienie, świąd, wysypka25.
  • Dzieci – większość preparatów nie powinna być stosowana u dzieci poniżej określonego wieku (3, 11 lub 12 lat w zależności od produktu)2634.
Przypomnienie o możliwych działaniach niepożądanych kwasu borowego:

Kwas borowy – zasady bezpiecznego stosowania w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Dorośli Można stosować Wyłącznie na nieuszkodzoną skórę, przez krótki czas
Kobiety w ciąży Nie zaleca się / przeciwwskazane Ryzyko toksycznego działania na płód
Karmiące piersią Nie zaleca się / przeciwwskazane Możliwość przenikania przez skórę, ryzyko dla dziecka
Dzieci Nie zaleca się / przeciwwskazane Nie stosować u dzieci poniżej 3, 11 lub 12 lat (w zależności od produktu)
Seniorzy Można stosować Stosować ostrożnie, unikać stosowania na uszkodzoną skórę
Pacjenci z niewydolnością nerek Zachować ostrożność Ryzyko kumulacji i działań niepożądanych
Pacjenci z niewydolnością wątroby Zachować ostrożność Możliwe uszkodzenie wątroby przy ogólnoustrojowym narażeniu
Prowadzenie pojazdów Można stosować Brak wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów
Alkohol Brak danych Brak opisanych interakcji
Uszkodzona skóra, rany, błony śluzowe Nie stosować Zwiększone ryzyko wchłaniania i zatrucia

Pytania i odpowiedzi

Czy kwas borowy jest bezpieczny dla dzieci?

Nie, większość preparatów z kwasem borowym nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 3, 11 lub 12 lat, w zależności od produktu.

Czy kwas borowy można stosować w ciąży?

Stosowanie kwasu borowego w ciąży jest przeciwwskazane lub niewskazane ze względu na ryzyko dla płodu.

Czy można prowadzić samochód po zastosowaniu kwasu borowego na skórę?

Tak, miejscowe stosowanie kwasu borowego nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów.

Czy można używać kwasu borowego na rany?

Nie, nie wolno stosować kwasu borowego na otwarte rany, uszkodzoną skórę ani błony śluzowe.

Jakie są objawy zatrucia kwasem borowym?

Objawy zatrucia to nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, wysypka, drgawki, uszkodzenie nerek i wątroby.