Jak działa aztreonam?
Aztreonam to antybiotyk z grupy monobaktamów, który działa głównie na tlenowe bakterie Gram-ujemne12. Jego mechanizm działania polega na blokowaniu budowy ściany komórkowej bakterii, co prowadzi do ich zniszczenia12. Aztreonam jest szczególnie skuteczny wobec bakterii takich jak Pseudomonas aeruginosa, które często powodują przewlekłe i trudne do leczenia infekcje1. W połączeniu z awibaktamem jego zakres działania się poszerza, ponieważ awibaktam blokuje enzymy bakteryjne, które mogłyby unieszkodliwić aztreonam2.
Wskazania do stosowania aztreonamu
Wskazania u dorosłych
Aztreonam może być stosowany w różnych postaciach i drogach podania, a wskazania zależą od konkretnej formy leku oraz ewentualnych połączeń z innymi substancjami czynnymi. Poniżej przedstawiono główne wskazania dla dorosłych:
- Przewlekłe infekcje dróg oddechowych wywołane przez Pseudomonas aeruginosa u pacjentów z mukowiscydozą – w tej sytuacji aztreonam podawany jest wziewnie jako leczenie supresyjne, czyli mające na celu ograniczenie liczby bakterii i poprawę funkcjonowania płuc3.
- Powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne – aztreonam w połączeniu z awibaktamem jest stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń jamy brzusznej, które wymagają leczenia szpitalnego4.
- Szpitalne zapalenie płuc, w tym zapalenie płuc związane z respiratorem – preparaty z aztreonamem i awibaktamem są stosowane u pacjentów z ciężkimi, opornymi zakażeniami płuc4.
- Powikłane zakażenia układu moczowego, w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek – w tych przypadkach stosuje się aztreonam w połączeniu z awibaktamem, gdy inne możliwości leczenia są ograniczone4.
- Zakażenia wywołane przez tlenowe bakterie Gram-ujemne u dorosłych z ograniczonymi możliwościami leczenia – szczególnie dotyczy to sytuacji, gdy bakterie są oporne na inne antybiotyki4.
- Aztreonam w połączeniu z awibaktamem jest szczególnie przydatny w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie oporne na inne antybiotyki, co może być ratunkiem w sytuacjach, gdy inne leki zawodzą.
- Nie każda postać aztreonamu nadaje się do wszystkich wskazań – np. postać wziewna stosowana jest tylko w mukowiscydozie, a postać dożylna (z awibaktamem) – w ciężkich zakażeniach szpitalnych.
- Wybór postaci i dawki leku zależy od rodzaju zakażenia, wieku pacjenta oraz jego ogólnego stanu zdrowia.
- Aztreonam bywa stosowany u pacjentów z alergią na inne antybiotyki beta-laktamowe, jednak należy zachować ostrożność, ponieważ istnieje ryzyko reakcji alergicznych.
Wskazania u dzieci
W przypadku dzieci zakres wskazań jest nieco inny i zależy od wieku oraz postaci leku:
- Leczenie supresyjne przewlekłych infekcji dróg oddechowych wywołanych przez Pseudomonas aeruginosa u dzieci z mukowiscydozą – aztreonam w postaci wziewnej jest przeznaczony dla dzieci od 6. roku życia35.
- Leczenie początkowego lub nowego zakażenia Pseudomonas aeruginosa u dzieci z mukowiscydozą – w badaniach klinicznych stosowano aztreonam wziewny nawet u dzieci od 3. miesiąca życia, jednak rutynowe stosowanie dotyczy głównie dzieci od 6 lat56.
- Ciężkie zakażenia bakteryjne (dożylna postać z awibaktamem) – obecnie nie zaleca się stosowania połączenia aztreonamu z awibaktamem u dzieci i młodzieży, ponieważ nie zgromadzono wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność tej terapii w tej grupie wiekowej7.
Wskazania wykluczone u dzieci
Nie wszystkie zastosowania aztreonamu są przeznaczone dla dzieci. Przykładowo, powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne, powikłane zakażenia układu moczowego czy szpitalne zapalenie płuc z użyciem połączenia z awibaktamem, nie są wskazane u pacjentów poniżej 18. roku życia7.
Inne specjalne grupy pacjentów
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek – u tych osób dawkę aztreonamu (zwłaszcza w połączeniu z awibaktamem) należy odpowiednio zmniejszyć i dokładnie monitorować czynność nerek w trakcie leczenia8.
- Osoby starsze – brak jest szczególnych przeciwwskazań do stosowania aztreonamu u osób starszych, jednak dawka powinna być dostosowana do czynności nerek8.
- Aztreonam jest skuteczny przede wszystkim w leczeniu zakażeń wywołanych przez tlenowe bakterie Gram-ujemne, w tym Pseudomonas aeruginosa.
- W postaci wziewnej znajduje zastosowanie w leczeniu przewlekłych infekcji dróg oddechowych u pacjentów z mukowiscydozą (od 6. roku życia).
- W połączeniu z awibaktamem jest używany w leczeniu poważnych zakażeń szpitalnych, gdy inne antybiotyki są nieskuteczne.
- Nie wszystkie wskazania dotyczą dzieci – część z nich jest zarezerwowana wyłącznie dla dorosłych.
Podsumowanie – aztreonam w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych
Aztreonam to nowoczesny antybiotyk, który odgrywa istotną rolę w leczeniu przewlekłych i trudnych zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza u pacjentów z mukowiscydozą oraz w szpitalnych zakażeniach u dorosłych34. Jego skuteczność w walce z opornymi szczepami bakterii, szczególnie w połączeniu z awibaktamem, daje nowe możliwości leczenia tam, gdzie inne antybiotyki okazują się niewystarczające4. Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie wskazania obejmują dzieci, a u pacjentów z zaburzeniami nerek wymagane jest indywidualne dostosowanie dawki8. Aztreonam to ważny element terapii antybiotykowej w przypadku ciężkich, przewlekłych lub opornych zakażeń.
Przykładowa tabela wskazań do stosowania aztreonamu
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Przewlekłe infekcje dróg oddechowych (mukowiscydoza) | Tak | Tak | Tak, od 6 lat (wziewnie) | Tak | Tak, z modyfikacją |
| Powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne (z awibaktamem) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją |
| Szpitalne zapalenie płuc, w tym zapalenie płuc związane z respiratorem (z awibaktamem) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją |
| Powikłane zakażenia układu moczowego, w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek (z awibaktamem) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją |
| Zakażenia tlenowymi bakteriami Gram-ujemnymi przy ograniczonych możliwościach leczenia (z awibaktamem) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją |


















