Amantadyna – wprowadzenie do działań niepożądanych
Każdy lek, w tym amantadyna, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta muszą one wystąpić1. Większość zgłaszanych objawów ma łagodny charakter i ustępuje samoistnie po przerwaniu terapii lub dostosowaniu dawki1. W przypadku amantadyny częstość i rodzaj działań ubocznych zależą od postaci leku (kapsułki, tabletki powlekane, roztwór do infuzji), drogi podania, przyjmowanej dawki, czasu leczenia oraz indywidualnych predyspozycji, takich jak wiek czy inne choroby współistniejące23.
Działania niepożądane mogą być łagodne i przemijające, ale czasami mają poważniejszy przebieg, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub przekroczeniu zalecanej dawki14. Niektóre objawy występują częściej u osób starszych lub w połączeniu z innymi lekami o podobnym działaniu3.
Działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często (≥1/10)
- Obrzęk kostek i sinica marmurkowata (zmiany skórne o siateczkowatym wyglądzie)5
Często (≥1/100 do <1/10)
- Lęk, poprawa nastroju, letarg, omamy, koszmary nocne, nerwowość, depresja, bezsenność2
- Uczucie pustki w głowie, ból głowy, ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej), niewyraźna mowa, utrata koncentracji uwagi5
- Zaburzenia snu, pobudzenie ruchowe i psychiczne, psychozy paranoidalne z omamami wzrokowymi (zwłaszcza u starszych pacjentów)34
- Zawroty głowy34
- Kołatanie serca5
- Niedociśnienie ortostatyczne (nagły spadek ciśnienia podczas wstawania)67
- Suchość w jamie ustnej, jadłowstręt, nudności, wymioty, zaparcia638
- Obfite pocenie się6
- Bóle mięśni6
- Zatrzymanie moczu (szczególnie u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego)98
Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
- Splątanie, dezorientacja, psychoza2
- Drżenie, dyskineza (mimowolne ruchy), drgawki, objawy przypominające złośliwy zespół neuroleptyczny5
- Uszkodzenie rogówki (np. zmętnienia, zapalenie, obrzęk, znaczne pogorszenie ostrości wzroku)710
- Biegunka6
- Wysypka6
- Zatrzymanie lub nietrzymanie moczu6
Bardzo rzadko (<1/10 000)
- Leukopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek), trombocytopenia (obniżenie liczby płytek krwi)21112
- Odwracalne zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych6
- Zaburzenia rytmu serca: częstoskurcz komorowy, migotanie komór, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT98
- Mioklonie (nagłe, krótkie skurcze mięśni), objawy neuropatii obwodowych34
- Tymczasowa utrata wzroku, zwiększona wrażliwość na światło710
- Reakcje anafilaktyczne po podaniu dożylnym12
- Nadwrażliwość na światło6
- Niewydolność serca5
Częstość nieznana
- Hipotermia (obniżenie temperatury ciała, zwłaszcza u dzieci)6
- Majaczenie, stan hipomaniakalny i mania2
- Patologiczny hazard, zwiększone libido, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy lub kupowanie, przejadanie się, kompulsywne objadanie się598
- Obrzęk rogówki (ustępujący po przerwaniu leczenia)7
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Wszelkie podejrzewane działania niepożądane po zastosowaniu amantadyny powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zgłoszenia można również kierować do podmiotu odpowiedzialnego za produkt leczniczy1112.
Tabela: działania niepożądane amantadyny według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ nerwowy | Zawroty głowy, ból głowy, ataksja, niewyraźna mowa, utrata koncentracji, zaburzenia snu, pobudzenie ruchowe i psychiczne, psychozy paranoidalne z omamami wzrokowymi | Drżenie, dyskineza, drgawki | Napady padaczkowe, mioklonie, objawy neuropatii obwodowych | Majaczenie, stan hipomaniakalny, mania | ||
| Psychiczne | Lęk, poprawa nastroju, letarg, omamy, koszmary nocne, nerwowość, depresja, bezsenność | Splątanie, dezorientacja, psychoza | Patologiczny hazard, zwiększone libido, hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy, objadanie się | |||
| Serce | Obrzęk kostek, sinica marmurkowata | Kołatanie serca | Zaburzenia rytmu serca (częstoskurcz komorowy, torsade de pointes, migotanie komór, wydłużenie odstępu QT) | Niewydolność serca | ||
| Naczynia | Niedociśnienie ortostatyczne | |||||
| Oko | Niewyraźne widzenie | Uszkodzenie rogówki | Tymczasowa utrata wzroku, zwiększona wrażliwość na światło | Obrzęk rogówki | ||
| Żołądek i jelita | Suchość w jamie ustnej, jadłowstręt, nudności, wymioty, zaparcia | Biegunka | ||||
| Skóra i tkanka podskórna | Obfite pocenie się | Wysypka | Nadwrażliwość na światło | |||
| Mięśnie i tkanki łączne | Bóle mięśni | |||||
| Nerki i drogi moczowe | Zatrzymanie moczu (szczególnie u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego) | Nietrzymanie moczu | ||||
| Krew i układ chłonny | Leukopenia, trombocytopenia | |||||
| Immunologiczne | Reakcje anafilaktyczne po podaniu dożylnym | |||||
| Inne | Odwracalne zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | Hipotermia |
Amantadyna – działania niepożądane zależne od postaci i indywidualnych czynników
Amantadyna może powodować zarówno łagodne, jak i poważniejsze działania niepożądane, których charakter oraz częstość zależą od postaci leku, drogi podania, wieku pacjenta, współistniejących chorób oraz stosowania innych leków234. W przypadku wystąpienia nietypowych objawów lub pogorszenia samopoczucia, warto skonsultować się z lekarzem. Profil działań ubocznych amantadyny jest dobrze poznany i zwykle łagodny, jednak należy pamiętać o możliwości wystąpienia poważnych powikłań przy nieprawidłowym stosowaniu.


















