REKLAMA

Dawkowanie adrenaliny – ogólne zasady

Adrenalina może być stosowana na różne sposoby – domięśniowo, dożylnie, podskórnie, donosowo, a także miejscowo, na przykład w znieczuleniach stomatologicznych. Wybór drogi podania i dawki zależy od wskazania, wieku, masy ciała pacjenta oraz postaci leku123.

Adrenalina w nagłych reakcjach alergicznych (anafilaksji)

  • Dorośli i dzieci o masie ciała powyżej 30 kg: typowa dawka wynosi 300 mikrogramów (0,3 ml roztworu 1 mg/ml) podana domięśniowo w przednio-boczną część uda. W razie potrzeby dawkę można powtórzyć po 5-15 minutach245.
  • Dzieci o masie ciała od 15 kg do 30 kg: stosuje się 150 mikrogramów domięśniowo. U mniejszych dzieci dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane, najczęściej 0,01 mg/kg mc.45.
  • Aerozol do nosa (EURneffy): zalecana dawka to 2 mg donosowo u dorosłych i dzieci o masie ciała ≥30 kg. W razie potrzeby można podać drugą dawkę po około 10 minutach, maksymalnie 4 mg3.

Adrenalina w resuscytacji i innych stanach nagłych

  • Dorośli: podczas nagłego zatrzymania krążenia podaje się 1 mg adrenaliny dożylnie (po rozcieńczeniu lub bez, następnie 10 ml 0,9% roztworu NaCl). Dawki można powtarzać co 3-5 minut16.
  • Dzieci: 10 mikrogramów/kg mc. dożylnie, powtarzane co 3-5 minut. Po przywróceniu krążenia – wlew dożylny 0,05 do 1,0 µg/kg mc./min78.
  • Podanie dotchawicze: stosowane w ostateczności – dawki wyższe, rozcieńczone roztworem soli fizjologicznej96.

Miejscowe znieczulenie stomatologiczne (połączenia z artykainą, lidokainą, bupiwakainą)

  • Stosuje się roztwory o różnym stężeniu adrenaliny, np. 1:200 000 (0,005 mg/ml), 1:100 000 (0,01 mg/ml), a także 1:80 000, 1:50 000, w połączeniu z artykainą lub lidokainą10111213.
  • U dorosłych i młodzieży: typowo podczas rutynowych zabiegów stomatologicznych używa się 1 wkładu (np. 1,7-1,8 ml), ale ilość można dostosować do potrzeb, nie przekraczając maksymalnych dawek141516.
  • U dzieci (od 4 lat/20 kg): dawka zależy od masy ciała i zakresu zabiegu. Maksymalna dawka artykainy wynosi 7 mg/kg mc., a adrenaliny zgodnie z tabelami dawkowania w ChPL1718.
Ważne: Dawkowanie adrenaliny zawsze powinno być indywidualnie dostosowane do stanu pacjenta, drogi podania, wieku, masy ciała oraz wskazania. Stosowanie adrenaliny wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza u osób z chorobami serca, nadciśnieniem, cukrzycą czy nadczynnością tarczycy. W przypadku dzieci, osób starszych lub pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby należy zachować szczególną ostrożność i stosować najmniejszą skuteczną dawkę192021.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • W anafilaksji: domięśniowo 10 µg/kg mc. (maks. 0,5 mg). Przykładowo:
    • Powyżej 12 lat: 0,5 mg im.
    • 6-12 lat: 0,3 mg im.
    • 6 miesięcy – 6 lat: 0,15 mg im.
    • Poniżej 6 miesięcy: 0,01 mg/kg mc. im.22
  • W znieczuleniu miejscowym: u dzieci od 4 lat/20 kg, dawki dostosowuje się do masy ciała i zakresu zabiegu; nie należy przekraczać 7 mg/kg mc. artykainy (maksymalnie 385 mg dla dziecka o masie 55 kg), a ilość adrenaliny – zgodnie z tabelami dawkowania1718.
  • Dzieci poniżej 4 lat lub 20 kg: stosowanie adrenaliny w znieczuleniach miejscowych jest przeciwwskazane lub niezalecane1718.

Osoby starsze

  • Możliwe jest zwiększenie stężenia adrenaliny w osoczu, zwłaszcza przy powtarzanych dawkach19.
  • Zaleca się podawanie najmniejszej skutecznej dawki, monitorowanie stanu pacjenta oraz – jeśli to możliwe – wybór roztworów o niższym stężeniu adrenaliny (np. 1:200 000 zamiast 1:100 000) w znieczuleniu stomatologicznym23.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Brak jest szczegółowych danych dotyczących dawkowania w tej grupie, dlatego należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę oraz monitorować stan pacjenta1924.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Zaleca się ostrożność i podawanie najmniejszej skutecznej dawki, szczególnie przy powtarzanych podaniach19.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Adrenalina stosowana jest wyłącznie w sytuacjach zagrożenia życia (np. w anafilaksji). Nie jest przeciwwskazana w stanach nagłych, jednak należy zachować ostrożność2021.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

  • Resuscytacja krążeniowo-oddechowa: 1 mg dożylnie co 3-5 minut u dorosłych, 10 µg/kg mc. u dzieci16.
  • Anafilaksja: 0,3-0,5 mg domięśniowo u dorosłych, 0,01 mg/kg mc. u dzieci23.
  • Znieczulenie miejscowe: dawki zależą od masy ciała, zakresu zabiegu i wybranego stężenia roztworu. Szczegółowe tabele dawkowania podane są w ChPL leków stomatologicznych2526.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • W znieczuleniach miejscowych: nie należy przekraczać maksymalnych dawek podanych w tabelach dawkowania, np. 0,2 mg adrenaliny dla dorosłego w ciągu 120 minut (w znieczuleniu lidokainą)16.
  • W anafilaksji: dawki powtarzane są tylko w razie konieczności – maksymalnie 4 mg (dwie dawki po 2 mg) w aerozolu do nosa3.
  • Przedawkowanie: może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nadciśnienie, arytmie, krwotok mózgowy czy obrzęk płuc. W razie podejrzenia przedawkowania należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć leczenie objawowe2728.
Warto wiedzieć:

  • W znieczuleniach miejscowych wybór stężenia adrenaliny zależy od rodzaju zabiegu i potrzeby uzyskania hemostazy – przy prostych zabiegach zaleca się niższe stężenia (np. 1:200 000), a przy rozległych – wyższe (np. 1:100 000, 1:80 000)1415.
  • Niektóre grupy pacjentów wymagają szczególnej ostrożności – osoby z chorobami serca, nadciśnieniem, nadczynnością tarczycy, cukrzycą, jaskrą, po udarze, z guzami chromochłonnymi czy z niekontrolowaną padaczką2920.
  • W razie konieczności powtórzenia dawki adrenaliny, pacjenta należy uważnie monitorować19.

Podsumowanie – schematy dawkowania adrenaliny w zależności od sytuacji klinicznej

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (anafilaksja, domięśniowo) 0,3-0,5 mg im. (można powtórzyć po 5-15 minutach)
Dzieci (anafilaksja, domięśniowo) 0,01 mg/kg mc. (maks. 0,5 mg), zgodnie z tabelami wiekowymi
Dorośli (resuscytacja, dożylnie) 1 mg iv. co 3-5 minut
Dzieci (resuscytacja, dożylnie) 10 µg/kg mc. iv. co 3-5 minut
Dorośli (znieczulenie miejscowe, np. stomatologia) 1 wkład (np. 1,7-1,8 ml roztworu) do skutku, nie przekraczając maksymalnych dawek; wybór stężenia zależny od zabiegu
Dzieci (znieczulenie miejscowe) Indywidualnie, do 7 mg/kg mc. artykainy; dawka adrenaliny zgodnie z masą ciała i tabelą
Osoby starsze, pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby Najmniejsza skuteczna dawka, indywidualna ocena
Kobiety w ciąży/karmiące piersią Tylko w stanach nagłych, zgodnie z powyższymi schematami

Pytania i odpowiedzi

Jaką dawkę adrenaliny podać dorosłemu w przypadku wstrząsu anafilaktycznego?

Zalecana dawka to 0,3-0,5 mg domięśniowo w przednio-boczną część uda. W razie potrzeby dawkę można powtórzyć po 5-15 minutach.2

Jaka jest maksymalna dawka adrenaliny u dzieci?

W anafilaksji u dzieci nie należy przekraczać 0,01 mg/kg mc. na dawkę (maksymalnie 0,5 mg).22

Czy dawkowanie adrenaliny różni się w zależności od drogi podania?

Tak, dawkowanie zależy od drogi podania – inne są schematy dla iniekcji domięśniowej, dożylnej, podskórnej czy donosowej.13

Czy adrenalina może być podawana dzieciom poniżej 4 lat?

W nagłych przypadkach (anafilaksja) tak, ale dawkowanie powinno być indywidualnie dobrane przez lekarza. W znieczuleniach miejscowych nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 4 lat.1718

Czy osoby starsze powinny otrzymywać inną dawkę adrenaliny?

Zaleca się podawanie najmniejszej skutecznej dawki oraz ścisłe monitorowanie stanu pacjenta.19

REKLAMA