REKLAMA

Wprowadzenie do działań niepożądanych adenozyny

Adenozyna (Adenosinum) jest substancją czynną stosowaną głównie w postaci roztworu do wstrzykiwań, przede wszystkim w leczeniu zaburzeń rytmu serca. Działania niepożądane związane z jej podaniem są stosunkowo częste, jednak zazwyczaj mają łagodny charakter i szybko ustępują – trwają zazwyczaj mniej niż minutę123456789. Niemniej jednak, w rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważne reakcje, w tym zaburzenia pracy serca czy układu oddechowego, szczególnie u pacjentów z chorobami współistniejącymi124. Częstość i rodzaj działań niepożądanych mogą się różnić w zależności od dawki, czasu stosowania, drogi podania oraz indywidualnych cech pacjenta1. Należy pamiętać, że działania niepożądane są możliwe po zastosowaniu każdego leku, ale nie u każdego muszą się pojawić. Przed podaniem adenozyny zawsze należy rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko1.

Działania niepożądane bardzo często (≥1/10)

  • Bradykardia (zwolnienie akcji serca), zahamowanie zatokowe, blok przedsionkowo-komorowy, dodatkowe skurcze przedsionkowe, uczucie nieregularnego bicia serca oraz zaburzenia pobudliwości komór, takie jak dodatkowe skurcze komorowe czy częstoskurcz komorowy. Objawy te są zwykle krótkotrwałe, jednak w przypadku utrzymujących się dolegliwości należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza1104.
  • Zaczerwienienie twarzy – jest to uczucie nagłego rumienia, które szybko ustępuje1114.
  • Duszność lub uczucie potrzeby głębokiego wdechu – objaw ten może być nieprzyjemny, ale zwykle nie wymaga interwencji medycznej14.
  • Uczucie ucisku, bólu, zaciskania lub gniecenia w klatce piersiowej – mogą pojawić się krótko po podaniu adenozyny i ustępują samoistnie124.
Ważne: Chociaż większość działań niepożądanych adenozyny ma łagodny charakter i szybko ustępuje, istnieje ryzyko wystąpienia poważnych zaburzeń pracy serca lub układu oddechowego. Objawy takie jak utrata przytomności, długotrwałe zaburzenia rytmu serca, nasilona duszność czy reakcje alergiczne wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z chorobami serca lub płuc.

Działania niepożądane często (≥1/100, <1/10)

  • Bóle głowy, zawroty głowy, uczucie pustki lub zawrotu głowy – mogą pojawić się chwilowo po podaniu leku1234.
  • Lęk – uczucie niepokoju, które zwykle ustępuje samoistnie14.
  • Nudności – mogą pojawić się krótko po podaniu adenozyny14.
  • Uczucie pieczenia – odczuwalne w różnych częściach ciała, zwykle nie wymaga leczenia124.

Działania niepożądane niezbyt często (≥1/1000, <1/100)

  • Uczucie ucisku w głowie – zwykle krótkotrwałe12.
  • Niewyraźne widzenie – przejściowe zaburzenia wzroku14.
  • Metaliczny smak w ustach – objaw przemijający1.
  • Częstoskurcz zatokowy, kołatanie serca – krótkotrwałe zaburzenia rytmu1.
  • Hiperwentylacja – szybkie oddychanie1.
  • Nadmierna potliwość, uczucie ogólnego dyskomfortu, osłabienie, ból – objawy ogólne, które szybko mijają12.

Działania niepożądane bardzo rzadko (<1/10 000)

  • Przemijające, szybko i samoistnie ustępujące zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego – zwykle nie wymaga leczenia1.
  • Ciężka bradykardia nie reagująca na atropinę, wymagająca tymczasowego zastosowania stymulatora serca1.
  • Migotanie przedsionków, torsade de pointes (groźna arytmia), migotanie komór1.
  • Skurcz oskrzeli – szczególnie niebezpieczny dla osób z astmą lub innymi chorobami układu oddechowego1.
  • Odczyny w miejscu wstrzyknięcia – ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu podania leku12.

Działania niepożądane o nieznanej częstości

  • Utrata przytomności, omdlenie, drgawki – szczególnie u osób ze skłonnością do napadów drgawkowych1.
  • Asystolia (zatrzymanie czynności serca), czasem ze skutkiem śmiertelnym – zwłaszcza u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub innymi zaburzeniami serca1.
  • Zawał serca, skurcz tętnic wieńcowych mogący prowadzić do zawału13.
  • Niedociśnienie tętnicze (spadek ciśnienia krwi), czasem ciężkie; udar mózgu lub przemijający napad niedokrwienia mózgu – jako efekt hemodynamiczny adenozyny13.
  • Niewydolność oddechowa, bezdech i/lub zatrzymanie oddechu – w tym przypadki zakończone zgonem13.
  • Reakcja anafilaktyczna, w tym obrzęk naczynioruchowy i reakcje skórne (pokrzywka, wysypka)14.
Informacje dodatkowe:

  • Działania niepożądane adenozyny są zwykle krótkotrwałe i ustępują samoistnie, jednak w razie utrzymywania się objawów lub ich nasilenia należy zgłosić się do personelu medycznego.
  • Pacjenci z chorobami serca lub układu oddechowego są bardziej narażeni na wystąpienie cięższych działań niepożądanych.
  • W przypadku wystąpienia reakcji alergicznych (np. wysypka, obrzęk, duszność) konieczna jest natychmiastowa reakcja.
  • Wszystkie podejrzewane działania niepożądane powinny być zgłaszane odpowiednim instytucjom.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Każde podejrzewane działanie niepożądane po zastosowaniu adenozyny powinno być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), dostępnego pod adresem: https://smz.ezdrowie.gov.pl1516. Zgłaszanie takich przypadków pozwala na lepsze monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku.

Podsumowanie działań niepożądanych adenozyny

Adenozyna jest lekiem, którego działania niepożądane są najczęściej łagodne, krótkotrwałe i szybko mijają, jednak nie należy ich lekceważyć. U niektórych pacjentów, szczególnie z chorobami serca lub układu oddechowego, mogą wystąpić poważniejsze objawy, takie jak zaburzenia rytmu serca, skurcz oskrzeli czy reakcje alergiczne. Profil działań niepożądanych adenozyny jest dobrze poznany i monitorowany, a zgłaszanie nowych przypadków pomaga zwiększać bezpieczeństwo terapii116.

Tabela: Działania niepożądane adenozyny według układów narządowych i częstości występowania

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ sercowo-naczyniowy Bradykardia, zahamowanie zatokowe, blok przedsionkowo-komorowy, dodatkowe skurcze przedsionkowe, uczucie nieregularnego bicia serca, zaburzenia pobudliwości komór, dodatkowe skurcze komorowe, częstoskurcz komorowy, zaczerwienienie twarzy – Częstoskurcz zatokowy, kołatanie serca Ciężka bradykardia nie reagująca na atropinę, migotanie przedsionków, torsade de pointes, migotanie komór Niedociśnienie tętnicze, asystolia, zawał serca, skurcz tętnic wieńcowych, udar mózgu
Układ nerwowy – Ból głowy, zawroty głowy, uczucie pustki w głowie Uczucie ucisku w głowie Przemijające zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego Utrata przytomności, omdlenie, drgawki
Układ oddechowy Duszność (lub uczucie potrzeby głębokiego wdechu) – Hiperwentylacja Skurcz oskrzeli Niewydolność oddechowa, bezdech, zatrzymanie oddechu
Układ pokarmowy – Nudności Metaliczny smak w ustach – Wymioty
Ogólne i miejsce podania Ucisk/ból w klatce piersiowej, zaciskanie/gniecenie w klatce piersiowej Uczucie pieczenia Nadmierna potliwość, dyskomfort, osłabienie, ból Odczyn w miejscu wstrzyknięcia Reakcja anafilaktyczna, pokrzywka, wysypka, obrzęk naczynioruchowy
Układ psychiczny – Lęk – – –
Oczy – – Niewyraźne widzenie – –

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane adenozyny?

Najczęściej występują: bradykardia, zaczerwienienie twarzy, duszność, uczucie ucisku lub bólu w klatce piersiowej oraz zaburzenia rytmu serca.

Czy działania niepożądane adenozyny są groźne?

Większość objawów jest łagodna i krótkotrwała, ale mogą wystąpić także poważne reakcje, szczególnie u osób z chorobami serca lub układu oddechowego.

Czy po adenozynie mogą wystąpić reakcje alergiczne?

Tak, rzadko może dojść do reakcji anafilaktycznej, pokrzywki, wysypki lub obrzęku naczynioruchowego.

Jak długo utrzymują się działania niepożądane adenozyny?

Zazwyczaj ustępują w ciągu minuty po podaniu leku.

Gdzie zgłosić działania niepożądane adenozyny?

Działania niepożądane należy zgłaszać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL).

REKLAMA