REKLAMA

Jak działa adenozyna?

Adenozyna należy do grupy leków stosowanych w chorobach serca. Jest naturalnie występującym w organizmie nukleozydem, który w szybkim wstrzyknięciu dożylnym działa na serce, zwalniając przewodzenie impulsów w węźle przedsionkowo-komorowym. Dzięki temu jest w stanie zatrzymać nieprawidłowy rytm serca i przywrócić prawidłowy rytm zatokowy, zwłaszcza u osób z napadowym częstoskurczem nadkomorowym. Działanie adenozyny polega na krótkotrwałym zablokowaniu obwodu pobudzenia w sercu, co najczęściej pozwala zatrzymać arytmię123. Substancja ta jest wykorzystywana również w diagnostyce zaburzeń rytmu serca, ułatwiając ocenę aktywności elektrycznej przedsionków podczas zapisu EKG45.

Wskazania do stosowania adenozyny

Wskazania u dorosłych

Adenozyna stosowana jest przede wszystkim w warunkach szpitalnych, gdy konieczne jest szybkie przywrócenie prawidłowego rytmu serca lub rozpoznanie rodzaju arytmii. Wskazania różnią się nieco w zależności od produktu, jednak jej główne zastosowania to:

  • Szybkie przywracanie rytmu zatokowego – adenozyna jest skuteczna w leczeniu napadowego częstoskurczu nadkomorowego, czyli zaburzenia rytmu serca, które pojawia się nagle i powoduje bardzo szybkie bicie serca. Może być stosowana także wtedy, gdy występuje dodatkowa droga przewodzenia w sercu, jak w zespole Wolffa-Parkinsona-White’a678.
  • Pomoc w diagnostyce różnicowej arytmii – adenozyna jest używana do rozróżniania różnych rodzajów częstoskurczów nadkomorowych, zarówno tych z szerokimi, jak i wąskimi zespołami QRS w zapisie EKG. To bardzo ważne w wyborze dalszego leczenia678.
  • Badania elektrofizjologiczne serca – w niektórych przypadkach adenozyna jest stosowana w trakcie specjalistycznych badań serca, aby lepiej ocenić przewodnictwo impulsów7.
Ważne: Adenozyna powinna być stosowana wyłącznie w warunkach szpitalnych pod ścisłym nadzorem personelu medycznego. Wymaga to monitorowania pracy serca (EKG) oraz gotowości do natychmiastowej interwencji w przypadku powikłań, takich jak poważne zaburzenia rytmu serca czy spadek ciśnienia tętniczego. Stosowanie adenozyny wiąże się z koniecznością zachowania szczególnej ostrożności u osób z niektórymi chorobami serca, po przeszczepie serca, a także u pacjentów przyjmujących niektóre inne leki910.

Wskazania u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży adenozyna ma podobne zastosowanie jak u dorosłych, jednak niektóre jej użycia są ograniczone lub niewskazane. Główne wskazania to:

  • Szybkie przywracanie prawidłowego rytmu zatokowego w napadowym częstoskurczu nadkomorowym u dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 18 lat6.
  • W praktyce klinicznej adenozyna bywała stosowana u dzieci z innymi rodzajami częstoskurczu (np. z szerokimi zespołami QRS czy z zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a), ale obecnie nie zaleca się jej rutynowego stosowania w tych przypadkach ze względu na brak wystarczających dowodów na bezpieczeństwo i skuteczność11.
  • Stosowanie adenozyny w celach diagnostycznych u dzieci i młodzieży nie jest zalecane ze względu na brak potwierdzonej skuteczności i bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej12.

Warto podkreślić, że adenozyna nie jest skuteczna w leczeniu innych zaburzeń rytmu, takich jak trzepotanie przedsionków, migotanie przedsionków czy częstoskurcz komorowy. W tych przypadkach jej podanie nie przywróci prawidłowego rytmu serca, chociaż może ułatwić ocenę elektrycznej aktywności przedsionków678.

Ograniczenia wiekowe i szczególne przypadki

  • Nie wszystkie preparaty adenozyny są przeznaczone do stosowania u dzieci. Niektóre produkty są dopuszczone wyłącznie dla dorosłych, dlatego zawsze należy zwracać uwagę na informację zawartą w ulotce konkretnego preparatu7.
  • W przypadku dzieci z zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ adenozyna może wywołać niepożądane arytmie11.

Stosowanie u innych grup pacjentów

  • Osoby starsze: Wskazania są takie same jak u dorosłych. Należy jednak zachować szczególną ostrożność ze względu na większą wrażliwość na działanie adenozyny i wyższe ryzyko działań niepożądanych13.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek: Skuteczność adenozyny nie ulega zmianie w przypadku niewydolności nerek, ponieważ jej metabolizm nie zależy od pracy nerek1415.
  • Kobiety w ciąży: Brak szczegółowych zaleceń dotyczących stosowania adenozyny w ciąży w dostępnych dokumentach źródłowych.
Pamiętaj: Adenozyna jest lekiem o szybkim i krótkotrwałym działaniu. Jej stosowanie wymaga ścisłego monitorowania, a każda decyzja o podaniu podejmowana jest indywidualnie przez lekarza na podstawie stanu zdrowia pacjenta, rodzaju arytmii oraz możliwych przeciwwskazań. Adenozyna nie jest skuteczna w leczeniu wszystkich rodzajów zaburzeń rytmu serca i nie powinna być stosowana poza ścisłymi wskazaniami67.

Tabela: Stosowanie adenozyny w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Szybkie przywracanie rytmu zatokowego w napadowym częstoskurczu nadkomorowym Tak Tak Tak Tak, z ostrożnością Tak
Pomoc w diagnostyce różnicowej częstoskurczu nadkomorowego Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak
Badania elektrofizjologiczne serca Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak

Adenozyna – skuteczność i bezpieczeństwo w nagłych zaburzeniach rytmu serca

Adenozyna jest skuteczną i szybko działającą substancją wykorzystywaną w nagłych przypadkach zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza w napadowym częstoskurczu nadkomorowym. Jej użycie pozwala na szybkie przywrócenie prawidłowego rytmu serca u dorosłych, dzieci i osób starszych, pod warunkiem, że jest stosowana zgodnie ze wskazaniami i pod ścisłą kontrolą medyczną. Wskazania do stosowania adenozyny są jasno określone i ograniczone do określonych rodzajów arytmii, a bezpieczeństwo jej podania wymaga odpowiednich warunków szpitalnych oraz stałego monitorowania pacjenta. W przypadku innych zaburzeń rytmu serca adenozyna nie jest skuteczna i nie powinna być stosowana. Warto pamiętać, że niektóre wskazania dotyczą wyłącznie dorosłych, a u dzieci i młodzieży zastosowanie adenozyny jest ograniczone do napadowego częstoskurczu nadkomorowego.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się adenozynę?

Adenozyna jest stosowana do szybkiego przywracania prawidłowego rytmu serca w napadowym częstoskurczu nadkomorowym oraz w diagnostyce różnicowej arytmii serca.12

Czy adenozyna może być stosowana u dzieci?

Tak, adenozyna jest stosowana u dzieci i młodzieży w leczeniu napadowego częstoskurczu nadkomorowego.1

Czy adenozyna jest skuteczna w migotaniu przedsionków?

Nie, adenozyna nie jest skuteczna w leczeniu migotania przedsionków ani trzepotania przedsionków.12

Czy adenozynę można stosować u osób starszych?

Tak, ale należy zachować ostrożność, ponieważ osoby starsze mogą być bardziej wrażliwe na jej działanie.1

Czy adenozynę można stosować u pacjentów z niewydolnością nerek?

Tak, skuteczność adenozyny nie ulega zmianie u pacjentów z niewydolnością nerek.1

REKLAMA