Dawkowanie lidokainy – ogólne zasady
Lidokaina jest stosowana przede wszystkim jako środek miejscowo znieczulający oraz lek przeciwarytmiczny. Dawkowanie zależy od formy farmaceutycznej, drogi podania oraz wskazań terapeutycznych.
- Roztwory do wstrzykiwań: dostępne w stężeniach 1%, 2%, 10%, 20%, zwykle podawane domięśniowo, dożylnie, zewnątrzoponowo lub podpajęczynówkowo.
- Kremy, żele, aerozole i plastry: stosowane miejscowo na skórę lub błony śluzowe, np. w stomatologii, laryngologii czy dermatologii.
- Preparaty łączone: lidokaina może występować w połączeniu z innymi substancjami, np. noradrenaliną (w celu przedłużenia działania) lub glukozaminą (w pastach stosowanych w endodoncji).
Dawkowanie u dorosłych
Standardowe dawki lidokainy są dostosowywane do masy ciała pacjenta, stanu zdrowia i rodzaju zabiegu:
- Znieczulenie miejscowe i regionalne: maksymalna jednorazowa dawka to zwykle 200 mg (około 4,5 mg/kg masy ciała), przy zastosowaniu roztworów 0,5-2%. W przypadku dodania noradrenaliny dawka może wzrosnąć do 500 mg, ale nie powinna przekraczać 7 mg/kg masy ciała.
- Znieczulenie dożylne: dawka początkowa to 70-100 mg podawane powoli, maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 300 mg (lub 400 mg w niektórych preparatach), z możliwością kontynuacji wlewu dożylnego w dawkach 20-50 μg/kg/min.
- Miejscowe stosowanie na skórę lub błony śluzowe: kremy i żele stosuje się w ilościach od kilku do kilkudziesięciu miligramów lidokainy, np. 4-8 mg lidokainy w żelu Lignox na powierzchnię błony śluzowej.
- Preparaty w postaci aerozoli: jedna dawka to około 4,6-8,7 mg lidokainy, maksymalna dawka dobowa u dorosłych to około 200 mg.
- Preparaty stomatologiczne: dawka pojedyncza wynosi 20-100 mg, stosowana nasiękowo lub jako blokada nerwu.
- Preparaty do znieczulenia oka (np. Mydrane): jednorazowa dawka 0,2 ml zawiera 2 mg lidokainy, stosowana dokomorowo.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży
W przypadku dzieci dawki lidokainy są mniejsze i dostosowane do masy ciała oraz wieku pacjenta:
- Nie zaleca się stosowania lidokainy u dzieci poniżej 1 roku życia w postaci iniekcji dożylnej.
- Dawka dla dzieci zwykle nie powinna przekraczać 3-5 mg/kg masy ciała w zależności od postaci leku i drogi podania.
- W preparatach miejscowych, takich jak kremy czy plastry (np. EMLA), dawkowanie jest ściśle określone i zależy od wieku, np. noworodkom do 2 miesięcy zaleca się nie więcej niż 1 plaster na godzinę, a dzieciom starszym większe dawki i dłuższy czas stosowania.
- W przypadku aerozoli lub żeli, dawki oblicza się na podstawie masy ciała i stanu pacjenta, z zachowaniem ograniczeń dotyczących maksymalnej dawki.
Dawkowanie u pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności nerek i wątroby
U osób starszych oraz pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek nie ma potrzeby zmniejszania dawki u większości preparatów miejscowych, jednak zaleca się ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki w przypadku preparatów podawanych dożylnie lub w dużych dawkach, ze względu na możliwą kumulację leku i metabolitów.
- Nie określono specjalnych schematów dawkowania dla pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby w przypadku niektórych preparatów, np. glukozaminy z lidokainą (Arthryl Fast).
- W przypadku leczenia lidokainą dożylnie lub w postaci znieczulenia regionalnego u pacjentów z niewydolnością wątroby, nerek lub serca zaleca się zmniejszenie dawki i monitorowanie stanu pacjenta.
Zalecenia dotyczące stosowania w ciąży i okresie karmienia piersią
W materiałach źródłowych nie znaleziono szczegółowych danych dotyczących dawkowania lidokainy u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Ze względu na metabolizm w wątrobie i możliwość kumulacji, stosowanie powinno być prowadzone ostrożnie, z uwzględnieniem ryzyka i korzyści.
Zależność dawkowania od wskazań i postaci leku
Dawkowanie lidokainy różni się w zależności od wskazań terapeutycznych:
- Znieczulenie miejscowe: Dawkowanie zależy od rodzaju zabiegu, wielkości i unaczynienia obszaru, a także postaci leku (krem, żel, aerozol, roztwór do wstrzykiwań).
- Leczenie zaburzeń rytmu serca: Dożylne podanie lidokainy w dawkach początkowych 70-100 mg, z możliwością powtórzenia i kontynuacji wlewu.
- Leczenie bólu neuropatycznego i okołooperacyjnego: Infuzje dożylne w dawkach 1,5-3 mg/kg/h przez określony czas.
- Endodoncja (dewitalizacja miazgi): pasta zawierająca lidokainę stosowana miejscowo w ilości 2-4 mg na obnażoną miazgę.
Podsumowanie dawkowania lidokainy dla różnych grup pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | Maksymalna jednorazowa dawka 200 mg (4,5 mg/kg mc.) dla większości form; do 500 mg z dodatkiem noradrenaliny; dożylnie dawki początkowe 70-100 mg; infuzje 20-50 μg/kg/min. |
| Dzieci i młodzież | Dawka dostosowana do masy ciała, zwykle do 3-5 mg/kg mc.; w preparatach miejscowych dawki i czas stosowania zależne od wieku i wskazań; nie stosować u niemowląt poniżej 1 roku (zależnie od postaci leku). |
| Osoby starsze i pacjenci z niewydolnością wątroby/nerek | Dawka jak u dorosłych, ale z ostrożnością i indywidualnym dostosowaniem, zwłaszcza przy podawaniu dożylnym lub w dużych dawkach. |
| Pacjenci z zaburzeniami rytmu serca | Dożylne podanie dawki 50-100 mg, możliwość powtórzenia; monitorowanie EKG; unikanie przekraczania dawki 300 mg/godz. |


















